İnsan ömrü bilmekle unutmak, yakınlaşmak ve uzaklaşmak arasında kurulmuş incecik köprüdür. Hayatımızın akışı içinde defalarca önünden geçtiğimiz sokaklar, yüzünü ezberlediğimiz ama adını bilmediğimiz simalar, ilk duyduğumuzda yabancısı olduğumuz fakat daha sonra dilimize pelesenk olmuş kelimeler... Hepsi bir gün o sihirli eşikten geçer: Yabancılığın keskin soğuğundan, aşinalığın o yumuşak, korunaklı limanına sığınır.
“Aşina” kelimesi, kökenindeki “bilmek” manasından beslenir; ama salt bilmek değildir bu, sadece akılla davranan değil, ruhun süzgecinden geçmiş, sezgiyle kucaklanmış tanışıklıktır. Bir insana, şehre ya da duyguya “aşina” demek, onunla aradaki tüm duvarların yıkıldığını, tüm mesafelerin silindiğini fısıldar.
Düşünsenize, kalabalık caddede yürürken, rüzgârın taşıdığı tanıdık koku, köşeyi döndüğümüzde karşımıza çıkan eski bina ya da yıllar sonra duyulan ama ilk notasıyla yüreğimizi sızlatan melodi... İşte bunlar aşinalığın en saf hâlidir. Zihin o an geçmişin tozlu raflarını karıştırmaya gerek duymaz; kalp yıllar öncesinden kalma refleksle “Ben burayı biliyorum, bu hissi tanıyorum.” der. Aşinalık, ansızın gelen eve dönüş hissidir.
Ancak aşinalığın masum yüzünün yanında gizli tehlike de barınır: Kanıksamak. Bir insana, eşyaya hatta yaşama alışmak; zamanla onun kıymetini gölgeleyen kalın sis tabakası örer üstümüze. Her gün gördüğümüz deniz, her an nefes aldığımız hava, yanımızdan bir an olsun ayrılmayan sevgili yüz bir süre sonra “nasıl olsa var olan” sıradanlıklar denizinde kaybolur. Oysa hayat, her sabah yeniden kurulan mucizedir; aşinalık ise bu mucizeyi sıradanlaştıran körlüktür bazen.
Ne var ki asıl hüner, aşina olduğumuz şeylere her defasında merakla bakabilmektir. Mevlana'nın, Yunus'un penceresinden bakınca her şey yeniden yaratılır. Bir kedi mi? Her gün pencereye gelen sokak kedisi bile, dikkatle bakıldığında evrenin en eski sırrını taşır içinde. Kendi ellerimiz, kendi evimiz, kendi iç sesimiz... Hepsi en kadim aşinalıklarımızdır; ama her bir anı yakalamayı bildiğimiz ölçüde taze ve can alıcıdır.
Belki de insan, ruhunun yalnızlığını en aşina olduğu limanlarda dindirir. Gittiğimiz en uzak coğrafyalarda bile bizi hayata bağlayan şey, bulduğumuz aşinalık parçasıdır: içtiğimiz çayın buğusu, kuşların ötüşü, lisandaki tanıdık vurgular...
Dünya, yabancısı olduğumuz ihtimallerle dolu olsa da bizi biz yapan şey, hayatımıza dokunan mukaddes aşinalıklardır. Yabancılığın ürkekliğinden uzak ama kaybetmenin korkusuyla sızlayan o zarif bağ; kalbimizin en kuytu köşesinde, her zaman sığındığımız ev gibi bizi bekler.
Esin Kara
