Türkiye'nin de imzacısı olduğu Mekke Paktı genişleyebilir: Bangladeş'ten katılım mesajı

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında kurulan yeni ortak savunma mekanizması ilk genişleme ihtimaliyle gündemde.

Bangladeş Dışişlerinden Sorumlu Devlet Bakanı Humayun Kabir, ülkesinin 7 Ağustos’ta Mekke’de imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na katılım ihtimalini değerlendirdiğini açıkladı.

Kabir, Müslüman ülkeler arasında oluşturulan bir güvenlik mekanizmasına Bangladeş’in katılmasının olağan dışı olmayacağını belirterek, “Konu olumlu değerlendiriliyor” dedi.

Suudi Arabistan’dan davet iddiası

Reuters’a konuşan ve isminin açıklanmasını istemeyen bir Bangladeş Dışişleri Bakanlığı yetkilisi, Suudi Arabistan’ın Dakka yönetimini anlaşmaya katılmaya davet ettiğini söyledi.

Kabir de Bangladeş liderliğinin, özellikle Başbakan Tarique Rahman’ın, bu tür bölgesel oluşumlara katılmak üzere davet edildiğini açıkladı.

Ancak Suudi Arabistan yönetimi tarafından Bangladeş’e yapılan davetin ayrıntılarını açıklayan kamuya açık ayrı bir resmi bildiri henüz yayımlanmış değil.

Bangladeş’in de henüz anlaşmaya katılma kararı aldığı veya herhangi bir katılım belgesi imzaladığı açıklanmadı.

Bu nedenle mevcut durum “Bangladeş Mekke Paktı’na katıldı” değil, “Bangladeş katılımı olumlu değerlendiriyor” şeklinde ifade edilmeli.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan 7 Ağustos’ta imzaladı

Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından 7 Ağustos 2026’da Mekke’deki Safa Sarayı’nda imzalandı.

Anlaşmanın en önemli maddelerinden biri, üç ülkeden birine yönelik silahlı saldırının üç ülkeye birden yapılmış saldırı olarak kabul edilmesi.

Bu yönüyle mekanizma kolektif savunma ilkesine dayanıyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da anlaşmanın bu hükmünün teknik açıdan NATO Antlaşması’nın 5. maddesindeki kolektif savunma anlayışıyla aynı mantığı taşıdığını söyledi.

Ancak Ankara, bunun NATO’ya alternatif yeni bir ittifak olduğu yorumlarını reddediyor.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Mekke Anlaşması’nın NATO’ya alternatif veya paralel bir yapı olmadığını, Türkiye’nin mevcut uluslararası yükümlülüklerini değiştirmediğini ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığını açıkladı.

Anlaşma yeni ülkelere açık

Bangladeş’in açıklamasını önemli kılan noktalardan biri, üç kurucu ülkenin anlaşmanın ileride genişleyebileceğini daha önce açıkça dile getirmiş olması.

Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, Mekke Anlaşması’nın temel ilkelerini kabul eden ve sorunlarını barışçıl yollarla çözmeyi benimseyen diğer bölge ülkelerine açık olduğunu açıklamıştı.

Türkiye de genişleme ihtimaline olumlu yaklaşıyor.

Hakan Fidan: Mısır da katılabilir

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 8 Ağustos’ta yaptığı açıklamada Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ı anlaşmanın “çekirdek ülkeleri” olarak nitelendirdi.

Fidan, Mısır’ın da ilerleyen aşamada pakta katılmasını beklediğini belirterek, birkaç teknik meselenin çözülmesinin ardından Kahire’nin anlaşmada yer almaması için bir neden görmediğini söyledi.

Fidan, 13 Ağustos’ta Mısırlı mevkidaşı Bedir Abdülati ile yaptığı ortak basın toplantısında de bu yaklaşımı tekrarlayarak Mısır için “doğal ortağımız” ifadesini kullandı ve “İnşallah yakında resmi ortağımız da olur” dedi.

Bu açıklamalar, Ankara’nın Mekke Anlaşması’nı yalnızca üç ülkeyle sınırlı kapalı bir yapı olarak görmediğini ortaya koyuyor.

Bununla birlikte 26 Ağustos itibarıyla Türkiye’den Bangladeş’in olası katılımına özel olarak yapılmış resmi bir açıklama bulunmuyor.

Bangladeş’in kararı Hindistan açısından önemli

Bangladeş’in anlaşmaya katılması halinde Mekke Paktı ilk kez üç kurucu ülkenin dışına genişlemiş olacak.

Reuters, bu ihtimalin özellikle Bangladeş-Hindistan ilişkileri açısından hassas olduğuna dikkat çekiyor.

Dakka ile Yeni Delhi arasındaki ilişkiler, eski Bangladeş Başbakanı Şeyh Hasina’nın Hindistan’da bulunması, Bangladeş’in Hasina’nın iadesini istemesi ve sınırdaki anlaşmazlıklar nedeniyle son dönemde gerildi.

Bangladeş’in Pakistan ile aynı kolektif savunma mekanizmasına katılması bu nedenle Yeni Delhi tarafından yakından takip edilecek bir gelişme olabilir.

Ancak Hindistan yönetiminden Bangladeş’in son açıklamasına ilişkin 26 Ağustos itibarıyla kamuya açıklanmış resmi bir tepki bulunmuyor.

Türkiye açısından ne anlama geliyor?

Bangladeş’in olası üyeliği, Mekke Anlaşması’nın yalnızca Türkiye-Suudi Arabistan-Pakistan üçgeninde kalan bir savunma işbirliği olmaktan çıkarak Orta Doğu ile Güney Asya'yı birbirine bağlayan daha geniş bir güvenlik mekanizmasına dönüşmesinin ilk işareti olabilir.

Anlaşmanın oluşturacağı yapının askeri eğitim, istihbarat paylaşımı, ortak çalışabilirlik, lojistik ve savunma sanayisi işbirliğini kapsaması planlanıyor.

Fidan, anlaşmanın uygulanmasını takip edecek bir genel sekreterlik ve kurumsal yapı kurulacağını, ayrıntıların ilk bakanlar komitesi toplantısında şekilleneceğini açıklamıştı.

Bu nedenle Mekke Anlaşması’nı “yeni NATO” şeklinde tanımlamak şu aşamada doğru değil. NATO’daki entegre askerî komuta, onlarca yıllık kurumsal mekanizma ve ayrıntılı ortak savunma planlaması henüz bu yapıda bulunmuyor.

Ancak bir üyeye yönelik silahlı saldırının diğer üyelere de yapılmış sayılması, anlaşmayı klasik savunma işbirliği mutabakatlarının ötesine taşıyor.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması: 7 Ağustos 2026
Bangladeş’in katılım mesajı: 24 Ağustos 2026
Son güncelleme: 26 Ağustos 2026