Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'nde tarım sektörüne yönelik harcamalar ve destekler belli oldu.
Bütçeye göre tarım için toplam
1 trilyon 305 milyar liralık kaynak öngörülürken, doğrudan tarımsal destek programlarına
235 milyar lira ayrıldı.Bu tutar, tarım için açıklanan toplam kaynağın yaklaşık yüzde 18'ine karşılık geliyor.
Tarım bütçesinde hangi alanlara ne kadar ayrıldı?
2027 yılı için öngörülen kaynakların dağılımı şöyle:
| Harcama ve destek alanı | Tutar |
|---|
| Tarımsal destek programları | 235 milyar TL |
| Tarımsal yatırımlar | 268 milyar TL |
| Tarımsal kredi destekleri | 325 milyar TL |
| Vergi avantajları | 342 milyar TL |
| Tarımsal kamu işletmeleri, ürün alımları ve ihracat destekleri | 135 milyar TL |
| Toplam | 1 trilyon 305 milyar TL |
Tarım için açıklanan toplam kaynağın önemli bir bölümü kredi destekleri, vergi avantajları ve yatırımlardan oluşuyor.Bu nedenle 1,3 trilyon liranın tamamı çiftçilere doğrudan ödenecek para değil.
Çiftçi desteklerinde yüzde 39,9 artış
2026 yılında tarımsal destek programları için 168 milyar lira ayrılmıştı.2027 bütçe teklifinde bu tutar 235 milyar liraya yükseltildi.Böylece çiftçi desteklerinde bir önceki yıla göre 67 milyar liralık, yaklaşık yüzde 39,9 oranında artış öngörüldü.Ancak desteklerdeki artışın çiftçiye ne ölçüde katkı sağlayacağı, üretim maliyetlerine bağlı olacak.
Mazot, gübre, tohum, yem, sulama ve işçilik giderlerindeki artış, üreticilerin en önemli maliyet kalemleri arasında bulunuyor.Destek tutarındaki yükselişin bu giderleri ne ölçüde karşılayacağı, çiftçinin gelir durumu açısından belirleyici olacak.
Tarım Kanunu'ndaki yüzde 1 ölçütü dikkat çekiyor
5488 sayılı Tarım Kanunu'nun 21'inci maddesine göre tarımsal destekleme programlarına bütçeden ayrılacak kaynak, gayrisafi millî hasılanın yüzde 1'inden az olamıyor.2027 yılı için tahmin edilen ekonomik büyüklük üzerinden yapılan karşılaştırmada, yüzde 1'lik tutar yaklaşık 1,1 trilyon liraya karşılık geliyor.Buna karşılık bütçede tarımsal destek programları için açıklanan tutar 235 milyar lira.Bu rakam, tahmini gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 0,21'i düzeyinde bulunuyor.
Aradaki fark yaklaşık 877 milyar lira.Ancak Tarım Kanunu'ndaki millî gelir ölçütü ile burada karşılaştırılan ekonomik büyüklük birebir aynı değil. Ayrıca kredi destekleri gibi farklı kalemlerin yasal hesaplamaya nasıl dahil edildiği de önem taşıyor.Dolayısıyla bu karşılaştırma, desteklerin büyüklüğünü gösterirken tek başına kesin bir kanuna aykırılık tespiti anlamına gelmiyor.
Tarım Bakanlığına 760,6 milyar lira
2027 yılında Tarım ve Orman Bakanlığının bütçesinin 760,6 milyar liraya ulaşması öngörülüyor.Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü için ayrılan ödenek ise 324 milyar lira olarak planlandı.Bu kaynaklar tarımsal üretimin yanı sıra sulama altyapısı, su yönetimi, kamu hizmetleri ve diğer yatırımları da kapsıyor.
Çiftçinin kazancı üretim maliyetlerine bağlı
Türk Ziraat Yüksek Mühendisleri Birliği Genel Başkanı Fehmi Kiraz, tarımsal desteklerdeki artışın olumlu olduğunu ancak çiftçinin ekonomik durumunun yalnızca destek miktarıyla değerlendirilemeyeceğini belirtti.Kiraz, üretim maliyetlerinin ve çiftçinin ürününü hangi fiyattan satabildiğinin belirleyici olduğunu vurguladı.Özellikle küçük üreticiler açısından girdi maliyetlerinin yükselmesi, tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini etkiliyor.2027 bütçesinde tarımsal desteklerin artırılması öngörülse de bu kaynakların çiftçilere ne zaman ve ne ölçüde ulaşacağı, üreticilerin karşı karşıya bulunduğu maliyetler açısından önem taşıyor.
Bütçede tarım için 1,3 trilyon liralık kaynak açıklanırken doğrudan destek programlarına ayrılan 235 milyar lira, üreticinin artan maliyetleri karşısında desteklerin yeterliliği tartışmasını gündemde tutuyor.Kaynaklar: 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi; 2027–2029 Orta Vadeli Programı; 5488 sayılı Tarım Kanunu
