Ortadoğu'da Kürt siyasi hareketleri açısından dikkat çekici gelişmeler yaşanıyor. Türkiye'de bazı Kürt Partileri ortak bir siyasi platform oluştururken, Irak Kürdistan Bölgesi'nde uzun süredir devam eden iktidar paylaşımı anlaşmazlığı derinleşiyor.
7 Kasım 2026'da Diyarbakır'da gerçekleştirilen konferansın ardından Kürdistan Ulusal İttifakı (HEVBENDÎ) adıyla yeni bir siyasi yapı kuruldu. Kuruluşu 9 Kasım'da kamuoyuna duyurulan ittifakın, Kürt siyasi hareketleri arasında ortak bir program ve temsil mekanizması oluşturmayı amaçladığı açıklandı.Gelişme, Türkiye'deki Kürt siyasi hareketlerinin yanı sıra Irak, Suriye ve İran'daki siyasi dengeler açısından da tartışılmaya başlandı.
170 siyasetçi katıldı, 51 kişilik meclis oluşturuldu
Diyarbakır'daki konferansa 170 siyasetçi katıldı. Toplantıda siyasi program ve iç işleyişe ilişkin metinler kabul edilirken 51 kişilik bir meclis oluşturuldu.
Meclisin ilk toplantısında dokuz kişilik yürütme kurulunun belirlenmesi kararlaştırıldı.Kuruluş bildirisinde Kürdistan Ulusal İnisiyatifi, PÊLKURD, PDK-BAKUR, Kürdistan Sosyalist Partisi (PSK), Kürdistan Yurtseverler Partisi (PWK), VEJÎN Hareketi ve bağımsız isimler bileşenler arasında gösterildi.Ancak VEJÎN Hareketi daha sonra kuruluş ilanına katılmadığını açıklayarak ittifakın siyasi programına ilişkin itirazlarını duyurdu.
İttifakın hedefi ne?
Kuruluş bildirgesinde Kürtlerin ulusal ve demokratik haklarının tanınması, anayasal güvence altına alınması ve kendi kaderini belirleme hakkı temel talepler arasında sıralandı.İttifak ayrıca Türkiye, Irak,
İran ve Suriye'deki Kürt siyasi hareketleri arasında dayanışmanın geliştirilmesini hedeflediğini açıkladı.Bu yaklaşım, yalnızca Türkiye'deki siyasi taleplerin değil, farklı ülkelerde yaşayan Kürtlerin ortak meselelerinin de gündeme alınmak istendiğini gösteriyor.
Bununla birlikte HEVBENDÎ'nin kurulması, dört ülkedeki Kürt siyasi hareketlerinin tek bir örgütsel yapı altında birleştiği anlamına gelmiyor. Yeni oluşumun doğrudan katılımcıları ağırlıklı olarak Türkiye'de faaliyet gösteren siyasi parti, hareket ve bağımsız isimlerden oluşuyor.
Bayram Bozyel: Birlik sorunu hayati bir mesele
Kürdistan Sosyalist Partisi (PSK) Genel Başkanı Bayram Bozyel, ANKA Haber Ajansına yaptığı açıklamada, Kürt siyasi hareketleri arasında ortak tutum geliştirilmesinin önemine dikkat çekti.Bozyel, 14 Mart 2026'da Diyarbakır'da başlayan görüşmeler sonucunda ortak siyasi program hazırlandığını belirterek ittifakın Kürtlerin temel taleplerini kamuoyunun gündemine taşımayı hedeflediğini ifade etti.Yeni yapının herhangi bir siyasi partiye karşı kurulmadığını savunan Bozyel, ulusal ve demokratik hakların anayasal güvenceye alınmasını amaçladıklarını söyledi.
Birlik girişiminde ilk anlaşmazlık: VEJÎN itiraz etti
HEVBENDÎ'nin kuruluşunun ardından ittifak içerisindeki siyasi görüş ayrılıkları da gündeme geldi.Kürdistan VEJÎN Hareketi, 14 Kasım'da yayımladığı açıklamada, ittifakın hazırlık çalışmalarına katıldığını ancak kuruluş ilanına dahil olmadığını bildirdi.Hareket, ittifak bileşenlerinin farklı siyasi çevrelerle kurabileceği ilişkilerin sınırlandırılmasını istediğini, bu yöndeki önerisinin kabul edilmemesi nedeniyle kuruluş bildirisini onaylamadığını açıkladı.Bu gelişme, ortak bir siyasi platform oluşturma çabasına rağmen katılımcı hareketler arasında strateji ve siyasi iş birlikleri konusunda görüş ayrılıkları bulunduğunu ortaya koydu.
Irak Kürdistan Bölgesi'nde siyasi kriz derinleşiyor
Türkiye'de yeni bir ittifak kurulurken Irak Kürdistan Bölgesi'nde ise Kürdistan Demokrat Partisi (KDP/PDK) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (PUK/YNK) arasındaki anlaşmazlık büyüyor.
Ekim 2024'te gerçekleştirilen bölgesel parlamento seçimlerinin ardından yeni hükümetin oluşturulması konusunda anlaşamayan iki parti arasındaki gerilim, Kasım 2026'da parlamentonun yeniden toplanmasıyla daha da arttı.PUK lideri Bafel Talabani, partisinin bölgesel hükümetten çekildiğini açıklarken, KDP'nin katılımıyla gerçekleştirilen parlamento oturumunun meşruiyetini kabul etmediğini bildirdi.Yaşanan gelişmelerin ardından Irak Kürdistan Bölgesi'nde iki ayrı yönetim oluşması ihtimali de bölgesel basında tartışılmaya başlandı.
Türkiye'deki PSK'den Irak'taki partilere uzlaşma çağrısı
Kürdistan Sosyalist Partisi, 13 Kasım'da gerçekleştirdiği Merkez Yürütme Kurulu toplantısının ardından hem HEVBENDÎ'ye desteğini yineledi hem de Irak Kürdistan Bölgesi'ndeki siyasi krize ilişkin açıklama yaptı.Parti, KDP ve PUK başta olmak üzere Irak Kürdistan Bölgesi'ndeki siyasi aktörleri müzakere ve uzlaşmaya çağırdı.PSK açıklamasında, mevcut siyasi anlaşmazlıkların bölgedeki kurumların işleyişini ve siyasi istikrarı olumsuz etkileyebileceği görüşüne yer verildi.Ayrıca Mesud Barzani'nin siyasi krizin çözümü için görüşme yapılması yönündeki çağrısına destek verildi.
Türkiye, Irak, İran ve Suriye'deki Kürtler birleşiyor mu?
HEVBENDÎ'nin kuruluş bildirgesinde dört ülkedeki Kürt hareketleri arasında dayanışma hedefinin yer alması, girişimin bölgesel boyutuna ilişkin soruları gündeme taşıdı.Ancak Türkiye, Irak, İran ve Suriye'deki Kürt siyasi yapıları birbirinden farklı koşullarda faaliyet gösteriyor.Irak'ta anayasal statüye sahip bir Kürdistan Bölgesel Yönetimi bulunurken Türkiye'deki Kürt partileri ülkenin siyasi ve hukuki sistemi içerisinde faaliyet yürütüyor. Suriye ve İran'daki Kürt siyasi hareketlerinin ise farklı örgütlenme biçimleri ve siyasi talepleri bulunuyor.Diyarbakır'da kurulan HEVBENDÎ'nin bu ülkelerdeki bütün Kürt hareketlerini kapsayan ortak bir yönetim veya siyasi otorite oluşturduğuna ilişkin doğrulanmış bir gelişme bulunmuyor.İttifakın hedefleri arasında siyasi dayanışma ve ortak temsil arayışı yer alsa da bunun nasıl bir bölgesel iş birliğine dönüşeceği henüz netleşmiş değil.
Bölgedeki gelişmeler ne anlama geliyor?
Kasım 2026'da yaşanan gelişmeler, Kürt siyasi hareketlerinin tek yönde ilerleyen bir birleşme sürecinden ziyade farklı ülkelerde eş zamanlı birlik arayışları ve siyasi anlaşmazlıklarla karşı karşıya bulunduğunu gösteriyor.Diyarbakır'daki
HEVBENDÎ girişimi ortak siyasi temsil oluşturmayı hedeflerken Irak Kürdistan Bölgesi'ndeki gelişmeler mevcut güç paylaşımı sorunlarını gündeme taşıyor.Önümüzdeki süreçte HEVBENDÎ'nin diğer Kürt siyasi hareketleriyle kuracağı ilişkiler, 51 kişilik meclisin çalışmaları, VEJÎN ile yaşanan anlaşmazlığın geleceği ve Irak'taki KDP-PUK krizinin seyri bölgesel siyasi gelişmeler açısından takip edilecek başlıklar arasında bulunuyor.Karşı Sav Haber Merkezi