Organ bağışında kritik tablo: Beyin ölümü vakalarının beşte birinden azı bağışa dönüşüyor

Türkiye'de 3–9 Kasım Organ Bağışı Haftası kapsamında yapılan açıklamalar, organ nakli bekleyen hastaların durumunu ve vefat etmiş kişilerden yapılan bağışların yetersizliğini yeniden gündeme taşıdı.

Uzmanların paylaştığı verilere göre 2026'nın ilk dokuz ayında 1.832 beyin ölümü vakası bildirildi. Bu vakaların 327'sinde organ bağışı gerçekleşirken oran yüzde 17,8 düzeyinde kaldı.

2025 yılında ise bildirilen 2.357 beyin ölümü vakasının 481'inde organ bağışı yapıldığı, oranın yüzde 20,4 olduğu belirtildi.

Bu veriler, beyin ölümü bildirimlerinin yalnızca sınırlı bir bölümünün organ bağışına dönüşebildiğini ortaya koyuyor.

Organ nakli bekleyenlerin sayısı 30 bini aştı

Sağlık Bakanlığı Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğünün 22 Ekim 2026'da yayımladığı bilgilere göre Türkiye'de 30.675 hasta organ nakli bekliyor.

Bekleme listesindeki hastaların 26.141'ini böbrek nakli bekleyenler oluşturuyor.

Organ nakli bekleyenler arasında 599 çocuk da bulunuyor.

Bakanlığın açıkladığı verilere göre 2025 yılında 4.769 hasta organ nakli beklerken hayatını kaybetti. Bu sayı, günlük ortalama yaklaşık 13 hastaya karşılık geliyor.

Kadavradan organ bağışı neden önemli?

Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Genel Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. Ümit Özçelik, Organ Bağışı Haftası kapsamında yaptığı açıklamada, Türkiye'de kadavradan organ bağışının artırılması gerektiğine dikkat çekti.

Özçelik, beyin ölümü gerçekleşen kişilerden organların kullanılabildiği vaka oranının yaklaşık yüzde 20 düzeyinde olduğunu belirtti.

Organ bağışında yaşanan güçlüklerden birinin kişilerin bağış kararlarını aileleriyle paylaşmaması olduğunu ifade etti.

Türkiye'de böbrek ve karaciğer nakilleri canlı vericilerden de yapılabiliyor. Buna karşılık kalp gibi bazı organların naklinde vefat etmiş vericilerden sağlanan bağışlar belirleyici önem taşıyor.

Beyin ölümü ile koma aynı durum değil

Organ bağışında toplumdaki bilgi eksikliğinin önemli başlıklarından biri de beyin ölümü ile koma arasındaki fark.

Sağlık Bakanlığının açıklamasına göre beyin ölümü, beyin ve beyin sapının bütün işlevlerinin geri dönüşsüz biçimde kaybedilmesi anlamına geliyor.

Koma ve bitkisel hayattan farklı olarak beyin ölümü, tıbben ölümün gerçekleştiği durum olarak kabul ediliyor.

Ancak beyin ölümünün tespit edilmesi, bütün organların otomatik olarak nakilde kullanılabileceği anlamına gelmiyor.

Organların tıbbi uygunluğu ayrıca değerlendiriliyor. Bağış iradesi ve ilgili yasal süreçler de organ temininde önem taşıyor.

Organ bağışı e-Nabız üzerinden yapılabiliyor

Sağlık Bakanlığının düzenlemeleriyle vatandaşlar organ bağışı beyanlarını e-Nabız üzerinden de gerçekleştirebiliyor.

Bakanlık, kişilerin bağış kararlarını yakınlarıyla paylaşmasının önemine dikkat çekiyor.

Bağış kararının kişinin yaşamı sırasında usulüne uygun biçimde açıklanmış olması durumunda, bu iradenin esas alınmasına ilişkin yasal hükümler uygulanıyor.

Uzmanlar, organ nakli bekleyen hastaların sayısı ve kadavradan bağış oranları dikkate alındığında, toplumsal bilgilendirmenin ve bağış süreçlerinin geliştirilmesinin önem taşıdığını belirtiyor.