Murat Kurum: İstanbul'u depreme hazırlamaya devam edecek ve hiçbir farklı gündemin İstanbul'un güvenliği ve geleceğinin önüne geçmesine müsaade etmeyeceğiz

Haber: Berfin BAYIR - Zeynep BOZUKLU

Komisyonda sunum yapan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, son 120 yılda tam 20 büyük deprem yaşandığına dikkat çekerek, "Onbinlerce vatan evladını gözyaşlarıyla toprağa vermiştir. Ne yazık ki halen, 86 milyonluk büyük ailemizin yüzde 71’i, deprem riski yüksek bir coğrafyada hayat sürmektedir.  Son afeti, 10 Ağustos’ta, Balıkesir Sındırgı’da yaşadık. Sadece son beş yılımıza bile mercek tuttuğumuzda; Elazığ’da, Malatya’da, İzmir’de büyük depremler yaşadığımızı görüyoruz" diye konuştu.

Balıkesir Sındırgı’daki depremlerin ardından 744, Bigadiç’te 24 evin inşasına hızla başladıklarını söyleyen Kurum, "Bir ay bile geçmeden temellerimizi attık, bir yıl içerisinde de anahtarlarını teslim edeceğiz" dedi.

"Saatte 23, günde 550 konut teslim eden bir ülkeyiz"

Bakan Kurum, 6 Şubat 2023’te merkezi Kahramanmaraş'te meydana gelen depremlere atıfta bulunarak Bakanlık çerçevesinde depremden etkilenen illerdeki konut çalışmalarına ilişkin şunları kaydetti:

"11 ilimizde binlerce kardeşimizi kaybettik. Depremin ilk dakikasından itibaren, afetzede kardeşlerimizin yanından bir an bile ayrılmadık. Afetin 15. gününde ilk temelleri attık, 45. günde ilk anahtarları teslim ettik. Bu hızımız hiç durmadı ve işte 2 hafta önce de Adıyaman’ımızda, 350 bininci konutumuzun anahtarlarını kardeşlerimize sunduk. Allah’ın izniyle; hak sahiplerine verdiğimiz söz olan 453 bin konuttan çok daha fazlasını yılsonuna kadar teslim edeceğiz. Bugün geldiğimiz nokta, açık ve net söylüyorum ki; tam bir devlet-millet başarı hikâyesidir. Türkiye Cumhuriyeti; 200 bin işçi, mimar ve mühendis ordusuyla; afetzede vatandaşlarımız yuvalarına bir saat daha erken kavuşsun diye; saatte 23, günde 550 konut teslim eden bir ülkedir. Afet bölgesinde atılan bu dev adım sadece bir bölgenin değil Türkiye yüzyılının temellerini atmaktadır. Orada kurulan her yeni şehir yalnızca 11 ilin değil 780 bin km² vatan toprağının Türkiye Cumhuriyeti'nin yarınlarını inşa etmesidir.

"Hatay'da yıl sonuna kadar bu sayıyı en az 153 bin rakamına ulaştıracağız"

Tarihimizin, kültürümüzün kalbi Hatay'ımızda 98 bin konutumuzu başarıyla teslim ettik. Yıl sonuna kadar bu sayıyı en az 153 bin rakamına ulaştıracağız. Hatay'ımız için hummalı bir şekilde çalışıyor. İstiklalimizin şehri, Kahramanmaraş'ımızda 52 bin konutumuzu, köy evi ve iş yerlerini teslim ettik. Azerbaycan Mahallesi, Ebrar sitesinin bulunduğu alanlar ve burada tüm deprem bölgesinde bölgedeki demografik yapıyı, bölgedeki iklim şartlarını, bölgede vatandaşımızın bizden beklentilerini de dikkate alarak bir tasarım yaptık ve bu tasarım çerçevesinde hem yerinde, hem şehrin dışında, hem rezerv alanlarda milletimizle el ele verip bu inşa ve ihya seferberliğini gerçekleştirdik. Battal Gazi'nin emaneti Malatya'mızda da 79 bin bağımsız bölümü, 68 bini vatandaşımıza teslim ettik. Yine Malatya'da Türkiye'nin en büyük şantiyesi yer alıyor. 28 bin konutluk İkizce'de organize sanayi bölgesinin hemen karşısında hem şehri rahatlatacak hem insanımıza hizmet sunabilecek sosyal donatılarıyla parklarıyla 28 bin konutlu dev şantiyemizde de gece gündüz çalışmalarımıza devam ediyoruz. Yiğitler Şehri Adıyaman'ımızda 38 bin bağımsız bölümümüzü teslim ettik ve bu sayıyı 43 bine çıkaracağız.

"Diyarbakır'ımızda 17 bin konutun 16 binini Adana'mızda 12 bin konutun 11 binini teslim ettik"

Yine Adıyaman'da bu çerçevedeki çalışmalarımızı hem merkezde hem de ilçelerde devam ederken depremden yine yoğun etkilenen illerimizden bir tanesi olan Gaziantep'te söz verdiğimiz 29 bin 500 konutun 29 binini yaptık ve milletimize sunmuş olduk. Diğer illerimize baktığımızda Şanlıurfa'mızda 14 bin konutun 12 binini, Diyarbakır'ımızda 17 bin konutun 16 binini Adana'mızda 12 bin konutun 11 binini teslim ettik. Yine Osmaniye'mizde de 12 bin konutun 9 bin 200'ünü ki gerçekten görmenizi isterim. Gakkoşlar diyarı Elazığ'ımızda yine 13 bin konutun 12 bin 300'ünü, Kilis'imizde 2 bin 861 konutun 2 bin 261'ini teslim ettik ve az evvel birkaç örneğini verdiğim meydan projelerimizi, iş yerlerini ve çevre düzenlemeleriyle hem kültürel hem de ekonomik anlamda deprem bölgesinin üretimi, istihdamı, kalkınması anlamında şehirlerimizi en verimli hale getirdik. Şu ana kadar tam 12 bin iş yerimizi esnafımıza teslim ettik ve 31 binimizi yıl sonuna kadar tamamlayacak ve teslim edeceğiz. 43 bin dükkanla şehirlerimizi kalkındıracak ve yüz binlerce kardeşimize yeni istihdam imkanları sunacağız. Deprem bölgesinde başka bir şehircilik rekorunu altyapı yatırımlarımızla kırdık. Dile kolay çevre uzunluğu 11 bin km'yi bulan yani bu neredeyse Türkiye çevre uzunluğuna denk gelen bir altyapı çalışmasını yürütüyoruz."

"İstanbul'da bugüne kadar 924 bin ev ve iş yerimizi dönüştürme başarısını gösterdik"

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 13 yıl önce kentsel dönüşüm seferberliğini İstanbul'dan başlatığını söyleyerek Türkiye'nin her yerinde inşa etmeye devam ettiklerini belirten Bakan Kurum, "Yerinde gönüllü ve hızlı dönüşümü milletimizin istikbal, ülkemizin istiklal davası olarak görüyoruz. Bu anlayışla tam 2 milyon 252 bin ev ve iş yerimizi yenileyerek yaklaşık 10 milyon insanımızı sağlıklı yuvalara taşıdık. Güvenli bir geleceğe kavuştuk. Şu anda 81 ilimizde 258 bin ev ve dükkanımızın yenileme çalışmalarını süratle tamamlıyoruz. Deprem riski yüksek her ilimizde yaptığımız çalışmalarda bu kararlılığı ortaya koyuyoruz ve Türkiye'de yaptığımız her iki dönüşüm projesinin birini yani yarısını İstanbul'umuzda yapıyoruz. İstanbul'da bugüne kadar 924 bin ev ve iş yerimizi dönüştürme başarısını gösterdik. 175 bin bağımsız bölümün yapımına da devam ediyoruz" diye konuştu.

"Yarısı Bizden" kampanyasına atıfta bulunan Kurum, "78 bin ev ve iş yerimiz hızla yapılıyor. İnşallah 2026 yılında da İstanbul'u depreme hazırlamaya devam edecek ve hiçbir farklı gündemin İstanbul'un güvenliği Geleceğinin önüne geçmesine müsaade etmeyeceğiz" dedi.

"Sosyal konut projesi Cumhuriyet tarihi boyunca kamu eliyle başlatılan projeler arasında en yüksek başvuruya mazhar olan proje oldu"

Bakan Kurum, dar gelirli tek bir vatandaşın evsiz kalmayacağını söyleyerek sosyal konut projesine dair şu değerlendirmeleri yaptı:

"Daha yıl sonu gelmeden 24 Ekim'de Sayın Cumhurbaşkanımızın teşrifleriyle ev sahibi Türkiye dedik ve yüzyılın konut projesini milletimize sunduk. 81 ilde yapacağımız 500 bin sosyal konutun 100 binini İstanbul'umuzda inşa edeceğiz ve bu projemiz faydalanacak. Dar gelirli kardeşlerimiz 6 bin 750'dan liradan başlayan taksitlerle yüzde 10 peşinat 240 ay vadeyle evlerini alabilecekler. Yine bu projeyle ilk kez uygulamaya başlayacağımız kiralık konut sistemimizle birlikte İstanbul'da yapacağımız 100 bin konuta ilave olarak 15 bin de kiralık konut uygulaması yapacağız. 500 mahalle konağımızı bu projelerimizin 500 konutun her birinde bir mahalle konağı olacak. Bu mahalle konaklarımızda 500 anaokulu, aile sağlığı merkezi, gündüz bakım evi, el sanatları üretim merkezi, taziye evi, misafirhane ve spor salonunda projemizle birlikte milletimize armağan edeceğiz.

İftiharla söylüyorum ki 5 milyon 314 bin kardeşimiz projemize müracaat etmiştir. Yüzyılın Konut Projesi, bu katılım sayısıyla Cumhuriyet tarihi boyunca kamu eliyle başlatılan projeler arasında en yüksek başvuruya mazhar olan proje olarak şehircilik tarihindeki yerini almıştır. Çünkü milletimiz devletinin, hükümetinin ve Liderinin sözüne sonuna kadar güvenmekte ve yanında durmaktadır. İnşallah ilk kuramızı 29 Aralık'ta çekeceğiz. Hemen temelleri atacak ve 500 bin yuvamızın ilk anahtarlarını da Mart 2027'de hak sahiplerine sunacağız. Şimdi sizlere bu konut hamlesinin nasıl ekonomik bir gücü harekete geçireceğini de ifade etmek isterim. Projemiz 1.5 trilyon lira ekonomik büyüklüğüyle 300 ayrı sektörde görülmemiş bir ticaretli hareketliliği ortaya çıkaracak ve hem ekonomimize katkı sağlayacak, hem üretimimizi hem de istihdamımızı arttırıp yüzbinlerce kardeşimize iş imkanı sunacak. Tabii bu projeyle milletimizin canına tak eden haksız ve yersiz konut kiralarını ve fiyatlarını da inşallah aşağı çekeceğiz. Kocamızın pozitif etkisini şu anda bile birçok şehirde gözlemliyor ve bundan da büyük bir mutluluk duyuyoruz. 2025 yılının ilk yarısında doğal afetlerden kaynaklanan toplam ekonomik kayıp, burası çok önemli, yaklaşık 131 milyar doları geçmiş ve bu kayıpların neredeyse %88'i meteorolojik kaynaklı olmuştur."

Kısa film tartışması...

Bakan Kurum, sunumunun ardından deprem bölgesi ile ilgili kısa bir film izletmek istedi, ancak Komisyon Başkanı Mehmet Muş'un Kurum'un talebinin kabul etmesi tartışmaya sebep oldu. Muhalefet milletvekilleri, Komisyonda bir karar alındığını ve bu karara göre Komisyonda video izletilmesine izin verilmeyeceği belirtilerek, bu karara uyulması gerektiği uyarınsında bulunarak Komisyon Başkanı Muş'un kararına itiraz etti. Sözlü tartışmaların uzaması üzerine Komisyon Başkanı Muş, Bakan Kurum'un talebini reddederek muhalefet milletvekillerine söz verdi.