Küresel Ekonomi
- Küresel enflasyon, gelişmiş ülkelerde yüzde 4,27, gelişmekte olan ülkelerde ise yüzde 6,48 seviyesindedir.
- Emtia fiyatları, enerji fiyatları kaynaklı olarak yükselmeye devam etmektedir.
- Çekirdek enflasyon ve enflasyon beklentilerinin yüksek seviyeleri, küresel enflasyonun bir süre daha merkez bankalarının hedeflerinin üzerinde seyretmeye devam edeceğini ima etmektedir.
- Dünyanın birçok ülkesinde merkez bankalarının politika faizlerini parasal duruşun sıkılığını koruyacak düzeylerde tutmayı sürdürmeleri beklenmektedir.
- Küresel büyüme görünümündeki yatay seyre rağmen, görece güçlü talep ve işgücü piyasalarındaki sıkılık devam etmektedir.
- Gelişmekte olan ülkelere yönelen portföy akımları haziran ve temmuz aylarında iyileşen risk algısına bağlı olarak devam etmiştir.
- Ağustos ayında enflasyon yüzde 9,09 oranında artarak yıllık bazda yüzde 58,94'e yükselmiştir. Bu artış, vergi ve yönetilen-yönlendirilen fiyatlardaki ayarlamaların temmuz ayından sarkan etkilerinin yanında, Türk lirasındaki değer kaybı ve ücret artışlarının gecikmeli etkileri ile küresel enerji fiyatlarındaki yükseliş ve hizmet fiyatlarındaki katılık etkili olmuştur.
- Alt gruplar bazında enflasyonda en yüksek artışlar hizmet grubunda (yüzde 9,19), gıda ve alkolsüz içecekler grubunda (yüzde 8,48) ve enerji grubunda (yüzde 14,23) yaşanmıştır.
- Mevsimsellikten arındırılmış aylık artışlar B göstergesinde bir miktar yükselirken C göstergesinde yatay seyretmiştir. Bu görünüm alternatif çekirdek enflasyon göstergelerinde gözlenen yüksek seyir ile teyit edilmektedir.
- Öncü göstergeler, son iki ayda gözlenen yüksek fiyat artışlarının yavaşlayacağına işaret etmektedir.
- Yılın ikinci çeyreğine ilişkin açıklanan GSYİH verilerine göre, iktisadi faaliyet özellikle iç talep kaynaklı güçlü seyretmiştir.
- Yakın dönem göstergeleri ve yüksek frekanslı veriler ise üçüncü çeyrekte iktisadi faaliyetin iç talep öncülüğünde gücünü koruduğuna, büyüme ivmesinde ise çeyreklik bazda yavaşlamaya işaret etmektedir.
- Temmuz ayında perakende satış hacim endeksi takvim etkileri kaynaklı olarak yıllık bazda yüzde 34,8 oranında kuvvetli artış sergilemiştir. Çeyreklik bazdaki artış ise ikinci çeyrekte gerçekleşen yüzde 5,8 oranındaki yükselişe kıyasla bir miktar ivme kaybederek yüzde 3,9 oranında gerçekleşmiştir.
- Ağustos ayında imalat sanayi firmalarının kayıtlı iç piyasa siparişleri yıllık bazda 8,6 puan artarken mevsimsellikten arındırılmış olarak çeyreklik bazda sınırlı düşüş kaydetmiştir.
- Temmuz ayında sanayi üretim endeksi, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış olarak aylık bazda yüzde 0,4 oranında azalırken takvim etkilerinden arındırılmış olarak yıllık bazda yüzde 7,4 oranında artmıştır.
- Temmuz ayı itibarıyla mevsimsellikten arındırılmış istihdam 31,7 milyon seviyesinde gerçekleşmiştir.
- Temmuz ayında yıllıklandırılmış cari işlemler açığı dış ticaret açığındaki belirgin artışa paralel olarak önceki aydaki seviyesine kıyasla 2 milyar dolar artışla 58,5 milyar dolara yükselmiştir.
- Güçlü ve yıl geneline yayılmış şekilde seyreden turizm gelirleri cari dengeye katkı sunmaya devam etmektedir.
- Enerji emtia fiyatlarında temmuz ayında başlayan artış eğilimi ağustos ayında da devam etmiş, enerji dışı emtia fiyatları ise düşüş kaydetmiştir. Eylül ayı ilk yarısı itibarıyla enerji emtia fiyatlarındaki artış sürmüş, enerji dışı emtia fiyatlarında ise görece yatay seyir korunmuştur.
- Döviz kuru ve uluslararası enerji emtia gelişmeleri ile işgücü maliyetindeki artışların gecikmeli etkileri üretici fiyatları üzerinde baskı oluşturan temel unsurlar olmuştur.
- Yurt içi üretici fiyatları ağustos ayında yüzde 5,89 oranında artmış, yıllık enflasyon 4,91 puan yükselişle yüzde 49,41 olmuştur.
- Küresel Arz Zinciri Baskı Endeksi ağustos ayında yatay seyrederken uluslararası taşımacılık maliyetleri bu dönemde bir miktar yükselmekle beraber düşük seviyelerini korumuştur.
- 2023 yılı temmuz ayında asgari ücrette yapılan güncellemeye memur ve kamu işçi ücretlerindeki düzenlemelerin eşlik etmesi ve ücretlerdeki artışın genele yayılmasının temmuz ve ağustos aylarında özellikle maliyet kanalı yoluyla enflasyon üzerinde belirgin etkileri olmuştur.
- Hizmet sektöründeki fiyat artışları temmuz ayından itibaren güçlenmiştir.
- Mallara kıyasla atalet sergileyen hizmet sektöründe aylık artışlar 2022'ye kıyasla yüksek seyretmektedir.
- Temel mal ve hizmet gruplarını içeren C endeksinde yıllık enflasyon yaklaşık yüzde 65 seviyesindeyken hizmet sektöründe yıllık enflasyonun yüzde 80 civarında olduğu gözlenmektedir.
- Hizmet sektörüne ait yayılım endeksi de tarihsel ortalamasının yaklaşık yüzde 60'ı kadar üzerinde seyrederek artışların sektör geneline yayıldığını göstermektedir.
- Lokanta ve otel alt grubunda aylık artışlar süreklilik gösteren bir görünüm arz etmektedir.
- Akaryakıt fiyatlarındaki artışlar ulaştırma hizmetleri fiyatlarına hızlı şekilde yansımıştır.
- Yükselen konut fiyatları ve geçmiş enflasyona endeksleme davranışına ek olarak gayrimenkul piyasasındaki arz-talep uyumsuzlukları kira artışlarını yukarıya çekmektedir.
- Kira, eğitim, sağlık, eğlence-kültür başta olmak üzere belirli hizmet kalemleri geçmiş tüketici enflasyonuna dönük fiyatlama davranışı sergilemektedir.
- Hizmet fiyatları üzerinde eylül ayında okulların açılmasına bağlı dönemsel etkiler belirgin olacaktır.
- Son dönemdeki vergi ayarlamaları, tüketici enflasyonu üzerinde kısa vadeli etkilerini temmuz ve ağustos aylarında göstermiştir.
- Vergi artışlarının doğrudan etkileri büyük ölçüde tamamlanmıştır.
- Önümüzdeki aylarda vergi artışlarının dolaylı etkilerinin firmaların fiyat değiştirme sıklığına bağlı olarak zayıflayarak da olsa devam etmesi beklenmektedir.
- Enflasyon beklentilerindeki mevcut seyir ve fiyatlama davranışlarındaki bozulma, enflasyon görünümüne dair yukarı yönlü riskleri canlı tutmaktadır.
- Tüketici enflasyonu yayılım endeksi ağustos ayında da artmaya devam ederek tarihsel ortalamasının üç standart sapması üzerinde değer almayı sürdürmüştür.
- Eylül ayı Piyasa Katılımcıları Anketi sonuçlarına göre on iki ay sonrasına ilişkin Enflasyon Beklentisi yüzde 42,01'den 2,93 puan artışla yüzde 44,94; gelecek yirmi dört ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentisi yüzde 22,54'den 1,33 puan yükselerek yüzde 23,87; beş yıl sonrasına ilişkin enflasyon beklentisi ise yüzde 10,42'den 0,39 puan aşağı güncellenerek yüzde 10,03 olmuştur.
- Kredi büyümesi iç talebi artırarak enflasyon üzerinde risk oluşturmaktadır.
- Merkez Bankası, kredi büyümesini yavaşlatmak için kredi büyümesine dayalı menkul kıymet tesisi uygulaması gibi makro ihtiyati önlemler almaktadır.
- Para politikası faiz artırımları, kredi ve mevduat faizlerinin birlikte yükselmesine neden olarak parasal aktarım mekanizmasını güçlendirmektedir.
- Doğrudan yabancı yatırımlar, dış finansman koşullarındaki iyileşme, rezervlerde süregelen artış, turizm gelirlerinin cari işlemler hesabına desteği ve Türk lirası varlıklara yurt içi ve yurt dışı talebin artmaya başlaması fiyat istikrarına güçlü katkıda bulunacaktır.
- Merkez Bankası, enflasyonu düşürmek için parasal sıkılaştırma politikasını sürdürmektedir. Bu politikalar, faiz artırımları, seçici kredi ve miktarsal sıkılaştırma kararları şeklindedir. Merkez Bankası, enflasyon görünümünde belirgin iyileşme sağlanana kadar parasal sıkılaştırmayı gerektiği zaman ve gerektiği ölçüde kademeli olarak güçlendirecektir.
- Faiz artırımları: Merkez Bankası, enflasyonu düşürmek için politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 25'ten yüzde 30 düzeyine yükseltmiştir.
- Seçici kredi ve miktarsal sıkılaştırma kararları: Merkez Bankası, parasal sıkılaştırma sürecini desteklemek için seçici kredi ve miktarsal sıkılaştırma kararları da almıştır. Bu kararlar kapsamında, kredi büyümesini yavaşlatmak için kredi büyümesine dayalı menkul kıymet tesisi uygulaması genişletilmiş ve Türk lirası likidite yönetimi sıkılaştırılmıştır.
- Enflasyon görünümü: Merkez Bankası, enflasyon görünümünde belirgin iyileşme sağlanana kadar parasal sıkılaştırmayı gerektiği zaman ve gerektiği ölçüde kademeli olarak güçlendireceğini belirtmiştir.
- Para politikası çerçevesi: Merkez Bankası, mevcut mikro- ve makroihtiyati çerçeveyi sadeleştirmeye devam etmektedir. Bu çerçevenin piyasa mekanizmalarının işlevselliğini artıracak ve makro finansal istikrarı güçlendirecek şekilde sadeleştirilmesi hedeflenmektedir.
- Fiyat istikrarı: Merkez Bankası, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede almaya devam edeceğini belirtmiştir.
