Maltepe Belediyesi’nin eylül ayında düzenlediği Güz Gezileri kapsamında bu haftanın rotası, Arnavutköy’de bulunan İSKİ Terkos Su Medeniyetleri Müzesi oldu.
Katılımcılar, rehber eşliğinde müzeye dönüştürülen tarihi Terkos Pompa İstasyonu’nu gezdi. Programda İstanbul’un Bizans ve Osmanlı dönemlerine uzanan su yolları, kemerleri ve sarnıçlarını anlatan koleksiyonlar ile dijital enstalasyonlar incelendi.
Müze yerleşkesindeki 76 bin metrekarelik alanda bulunan kültür evi, kütüphane, kafeterya ve yürüyüş parkurlarını da gezen katılımcılar, İstanbul’un su tarihini yakından tanıma fırsatı buldu.
İstanbul’a ilk basınçlı suyu taşıyan sistem
Terkos’taki tesislerin geçmişi Osmanlı dönemine uzanıyor. İstanbul’un artan su ihtiyacını karşılamak amacıyla Sultan Abdülaziz döneminde, 1868 yılında bir Fransız şirkete imtiyaz verilerek Dersaadet Anonim Su Şirketi, bilinen adıyla Terkos Şirketi, kuruldu. İSKİ kayıtlarına göre Terkos Gölü kıyısındaki ilk tesis 1883 yılında inşa edildi.
Terkos Pompa İstasyonu’nun faaliyete geçmesiyle gölden alınan su pompalanarak İstanbul’un farklı noktalarına ulaştırıldı. Sistem, İstanbul tarihinde kente ilk kez basınçlı su verilmesini sağlayan önemli altyapı yatırımlarından biri oldu. 1885 yılına gelindiğinde pompa istasyonu, iletim hatları, Kâğıthane tesisleri, şehir şebekesi ve su depolarının önemli bölümü tamamlanmıştı.
Tesislerde kullanılan buharlı pompalar uzun yıllar İstanbul’un su ihtiyacının karşılanmasına hizmet etti. Cumhuriyet döneminde Terkos Şirketi satın alınarak 1 Ocak 1933’ten itibaren İstanbul Sular İdaresi’ne devredildi. Tarihi pompa istasyonu 1967 yılına kadar hizmet vermeyi sürdürdü.
Günümüzde restore edilen yapı, İSKİ bünyesinde İstanbul Su Medeniyetleri Müzesi olarak korunuyor ve kentin endüstri ve su mirasını ziyaretçilerle buluşturuyor. İBB kayıtlarında Terkos Tarihi Pompa Binası’nda deprem risklerinin azaltılmasına yönelik bakım, onarım ve restorasyon çalışmalarının da gerçekleştirildiği belirtiliyor.
Güz Gezileri Miniatürk ile sona erecek
Maltepe Belediyesi’nin ücretsiz olarak gerçekleştirdiği Güz Gezileri’nin eylül ayı programı, 30 Eylül Çarşamba günü düzenlenecek Miniatürk ziyaretiyle sona erecek.
