Photo: Aug. 26, 2026. (AP Photo/Niranjan Shrestha)
Himalayalar’daki büyük sel felaketinin bilançosu ağırlaşmaya devam ediyor.
Nepal polisi, 28 Ağustos Cuma günü can kaybının 547’ye yükseldiğini açıkladı. Çin devlet medyasına göre Tibet tarafında da 5 kişi hayatını kaybetti. Böylece Nepal-Çin sınırındaki felakette doğrulanan toplam can kaybı en az 552’ye ulaştı.
Nepal’in Ulusal Afet Riskini Azaltma ve Yönetim Kurumu ülkede 977 kişinin hâlâ kayıp olduğunu bildirirken, Çin’in Tibet bölgesinde 558 kişiden haber alınamıyor. Nepal’de şimdiye kadar 3 bin 700’den fazla kişi kurtarıldı.
Karşı Sav’ın önceki haberinde ilk bilanço 95 can kaybı olarak aktarılmıştı. Ardından sayı 469’a yükselmişti. Ancak arama-kurtarma ekiplerinin yeni cansız bedenlere ulaşmasıyla bilanço cuma günü yeniden ağırlaştı.
Kayıplar arasında bölgeye trekking amacıyla giden yabancı turistlerle Tibet’teki kutsal Kailash Dağı ve Mansarovar Gölü’ne seyahat eden hacılar da bulunuyor. Reuters’a göre kayıp yabancıların sayısı yüzlerle ifade ediliyor.
BUZULUN ALTINDAKİ ANA KAYA DA ÇÖKTÜ
Felaketin nasıl başladığına ilişkin bilimsel tablo da giderek netleşiyor.
Langtang Lirung yakınlarındaki bölgeyi inceleyen bilim insanları, ilk uydu görüntülerinde buzulun büyük bir bölümünün koptuğunu belirledi. Bulut ve tozun dağılmasının ardından elde edilen daha net görüntüler ise olayın bundan daha büyük olduğunu ortaya koydu.
AP’ye konuşan jeomorfolog Kristen Cook ve Dan Shugar’ın analizine göre buzulun altında bulunan büyük bir ana kaya kütlesi de çöktü ve üzerindeki buzulu beraberinde sürükledi. Büyük miktarda kaya ve buz yüzlerce metre aşağıdaki vadi tabanına düştü.
Çöküşün ardından oluşan buz-kaya çığı Lhende Khola boyunca ilerleyerek yüksek hızlı bir enkaz akıntısına dönüştü.
Reuters’ın Çinli jeolog Guo Zhaocheng’e dayandırdığı verilere göre akıntı bazı bölümlerde yaklaşık saniyede 50 metre, yani saatte yaklaşık 180 kilometre hıza ulaştı ve 20 kilometreden fazla ilerledi.
Akıntı Çin tarafındaki Gyirong sınır kapısını vurduktan sonra Nepal’deki nehir sistemleri boyunca ilerledi. Reuters’ın uydu analizine göre sel, Himalayalar’dan yaklaşık 4 bin 500 metre irtifa kaybederek ilerledi ve 100 kilometreden fazla aşağıdaki nehir yataklarını dahi değiştirdi.
İKİNCİ SEL ALARMI VERİLDİ
İlk felaketin ardından enkazın nehir yatağını kapatması sonucu yeni bir set gölü oluştu.
Göldeki su miktarı cuma günü 2,5 milyon metreküpün üzerine çıktı ve su Lhende Khola’ya taşmaya başladı. Bunun üzerine Nepal ve Çin tarafında kurtarma faaliyetleri geçici olarak durduruldu ve ekipler yüksek bölgelere çekildi.
Ancak daha sonraki incelemelerde su seviyesindeki yükselişin Nepal tarafında yaklaşık 60 santimetreyle sınırlı kaldığı ve gölün oluşturduğu riskin yönetilebilir olduğu değerlendirildi. Bunun ardından iki ülke de kurtarma çalışmalarına yeniden başladı.
Tehlike tamamen geçmiş değil. Çinli ve Nepalli yetkililer buzul gölleri, heyelanlar ve doğal setlerle oluşan göllerin yeni zincirleme afetlere yol açma ihtimalini yakından izliyor.
93 BİN KİŞİ ETKİLENDİ
Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Federasyonu, felaketten en az 93 bin kişinin etkilendiğini ve acil yardıma ihtiyaç duyduğunu tahmin ediyor. Yolların ve köprülerin yıkılması nedeniyle bazı bölgelere yalnız helikopterle ulaşılabiliyor.
Bilim insanları Himalayalar’daki yükselen sıcaklıkların buzulları, donmuş toprağı ve yüksek irtifadaki kaya kütlelerini giderek daha istikrarsız hale getirdiğine dikkat çekiyor.
Ancak uzmanlar bu özel çöküşün doğrudan iklim değişikliği nedeniyle gerçekleştiğini söylemek için henüz yeterli veri bulunmadığını vurguluyor. Buna karşılık ısınan iklimin bu tür buzul ve kaya çöküşlerinin meydana gelme olasılığını artırdığı konusunda güçlü bilimsel kanıt bulunuyor.
