Diyarbakır'da finansman alarmı: 120 şirket merkezini başka illere taşıdı

Haber: Serhat YETÜT

(DİYARBAKIR) - İş Dünyası Finans Buluşması Diyarbakır programına Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yönetim Kurulu Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu, Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya, Diyarbakır Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı ve TOBB Yönetim Kurulu Üyesi Engin Yeşil, OSB Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Fidan, Diyarbakır Esnaf ve Sanatkarlar Odası Yönetim Kurulu Başkanı Başkanı Alican Ebedinoğlu,  Ziraat Bankası Genel Müdürü Alpaslan Çakar, VakıfBank Genel Müdürü Osman Arslan, Halk Bankası Genel Müdür Recep Süleyman Özdil, Kredi Garanti Fonu (KGF) Başkanı Erdoğan Özegen, Diyarbakır iş dünyası temsilcileri ve oda ve borsa başkanları katıldı.

Toplantının açılış konuşmasını yapan Diyarbakır Ticaret Borsası (DTB) Yönetim Kurulu Başkanı ve TOBB Yönetim Kurulu Üyesi Engin Yeşil, İş Dünyası Finans Buluşması'nda Diyarbakır'ın tarım, sanayi, turizm, lojistik ve ihracat alanlarındaki potansiyeline dikkat çekerek, iş dünyasının en önemli gündemlerinden birinin finansmana erişim olduğunu söyledi.

Yeşil, toplantının iş dünyası ile finans sektörünü aynı masa etrafında buluşturması açısından önemli olduğunu belirterek, Diyarbakır'ın güçlü bir tarım ve hayvancılık potansiyeline sahip olduğunu ifade etti. Yeşil, özellikle sulama yatırımlarının tamamlanmasıyla tarımsal üretimin daha da güçleneceğini söyledi. Yeşil, kentin hedefinin yalnızca tarımsal ürün üretmek değil, ürünleri kentte işlemek, paketlemek, markalaştırmak ve Türkiye ile dünya pazarlarına sunmak olduğunu vurguladı.

Diyarbakır'ın genç nüfusu, girişimci yapısı ve yatırım potansiyeline dikkat çeken Yeşil, bunun hayata geçirilmesi için finansmana erişimin kritik olduğunu belirtti.

"POZİTİF AYRIMCILIK İSTEMİYORUZ. POTANSİYELİMİZİN GÖRÜLMESİNİ İSTİYORUZ"

Kredi maliyetlerinin yüksek, vadelerin kısa ve teminat şartlarının işletmeler açısından zorlayıcı olduğunu dile getiren Yeşil, özellikle KOBİ'lerin işletme sermayesi ihtiyacının arttığını söyledi. Tarım sektöründe finansmanın üretim ve hasat takvimine uygun olması gerektiğini belirten Yeşil, sanayicilerin ise uzun vadeli ve uygun maliyetli yatırım finansmanına ihtiyaç duyduğunu ifade ederek,  "Pozitif ayrımcılık istemiyoruz. Potansiyelimizin görülmesini istiyoruz. Üretene kaynak verilsin, istihdam sağlayana destek verilsin, ihracat yapana yol açılsın" dedi.

"EKONOMİNİN EN BÜYÜK TEŞVİKİ HUZURDUR"

Son dönemde hayata geçirilen düzenlemelerin bölgenin geleceği açısından önemli olduğunu aktaran Yeşil, huzur ve güven ortamının yatırım, turizm, ticaret ve istihdamın gelişmesinin temel şartlarından biri olduğunu vurguladı.

Diyarbakır'ın artık geçmişin sorunlarıyla değil, geleceğin yatırımlarıyla anılması gerektiğini söyleyen Yeşil, "Diyarbakır üretimiyle, ihracatıyla, tarımıyla, sanayisiyle ve turizmiyle konuşulsun istiyoruz" ifadelerini kullandı.

Yeşil, bu hedeflerin hayata geçirilmesi için kamu, finans sektörü ve iş dünyasının birlikte hareket etmesi gerektiğini belirterek, toplantının somut sonuçlara dönüşmesi temennisinde bulundu.

"BANKALAR BÖLGENİN EKONOMİK GERÇEKLERİNİ DİKKATE ALACAK FİNANS MODELİNİ GELİŞTİRMELİ"

Toplantıda konuşan Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu (TESK) Genel Başkan Vekili ve Diyarbakır Esnaf Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanı (DESOB) Başkanı Alican Ebedinoğlu ise, yüksek kredi maliyetleri, teminat sorunları nedeniyle birçok işletmemiz yatırımını büyütemediğine dikkat çekti. Bankaların bölgenin ekonomik gerçeklerini dikkate alan, daha erişilebilir ve sürdürülebilir finans modelinin geliştirilmesi gerektiğini bildiren Ebedinoğlu, "Esnaf ve KOBİ'lere düşük maliyetli işletme kredileri, yatırım ve makine teçhizat finansmanı, istihdamın artması, işletmelere özel kredi, borçları düzenli ödemek isteyen esnafa yapılandırılması gibi özel modellerin oluşturulması gerektiğini düşünüyoruz" diye konuştu.

"DİYARBAKIR ÇÖZÜM SÜRECİYLE BİRLİKTE YATIRIMA HAZIR OLDUĞUNU BİZ GÖRÜYORUZ"

Bölgenin ekonomik kalkınmasına yönelik bir finans modelinin çözüm sürecinin en güçlü destekçilerden biri olacağını söyleyen Ebedinoğlu, "Bugün birçok esnafın işi var, müşterisi var, cirosu var. Ancak yeterli teminatı olmadığı için krediye ulaşamıyor. Bizim önerimiz sadece taşınmazı değil, işletmenin cirosunun geçmiş performansını ve ödeme kapasitesini dikkate alan kredi modellerinin hayata geçmesini. Yine bölgemizde Diyarbakır çözüm süreciyle birlikte yatırıma hazır olduğunu biz görüyoruz artık. Diyarbakır başta olmak üzere bölge artık sadece tüketen değil, üreten ve yatırım çeken bir merkez olmak istiyor. Çözüm süreciyle birlikte güven ortamının güçlenmesi, turizmden sanayiye, tarımdan ticarete kadar birçok sektörde yeni firmaların önünü açacaktır. Ancak bunun için finans sektörünün de dönüşümün yanında olması gerekiyor" ifadelerini kullandı.

"BÖLGENİN EKONOMİK OLARAK GÜÇLENDİRİLMESİNİN KALICI BARIŞ AÇISINDAN KRİTİK ÖNEMDE"

Daha sonra konuşan Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya, Diyarbakır'da düzenlenen İş Dünyası Finans Buluşması'nda bölgenin ekonomik kalkınması ve finansmana erişim konusunda önemli değerlendirmelerde bulundu. Kaya, çatışmalı sürecin sona ermesinin ardından bölgenin ekonomik olarak güçlendirilmesinin kalıcı barış açısından kritik önemde olduğunu söyledi.

Diyarbakır'ın genç nüfusu, tarım arazileri, su kaynakları ve bölgesel ticaret potansiyeline dikkat çeken Kaya, kentin mevcut ekonomik kapasitesinin bu potansiyeli yeterince yansıtmadığını belirtti. Finansmana erişim sorununa da değinen Kaya, özellikle şirketlerin kentten ayrılmaya başlamasının ciddi bir tehdit oluşturduğunu ifade etti.

"ŞİRKET GÖÇÜ BAŞLADI"

2025 yılında Diyarbakır'dan yaklaşık 120 şirket merkezinin başka illere taşındığını belirten Kaya, "Şirket göçünün istihdam, katma değer ve ihracat açısından ne anlama geldiğini hepimiz biliyoruz. Firmalarımız merkezlerini taşımadan önce onlarla birebir görüşerek doğru finansmana ulaşmalarını ve kentte kalmalarını sağlamamız gerekiyor" dedi.

Toplantı öncesinde iş dünyasından birebir görüşme talepleri aldıklarını belirten Kaya, 250 firmanın görüşme talebinde bulunmasının bölgedeki finansman ihtiyacının boyutunu açıkça ortaya koyduğunu söyledi. Kaya, kamu bankalarından bölgenin ihtiyaçlarına daha hızlı ve esnek yanıt verilmesini isterken, özellikle ekspertiz sorunlarının çözülmesi, bölge müdürlüklerinin yetkilerinin artırılması ve kredi süreçlerinde daha esnek uygulamalara gidilmesi çağrısında bulundu.

Kadın girişimcilerin desteklenmesi gerektiğini de vurgulayan Kaya, bölgedeki kadın işletmelerin büyümesinin ekonomik ve sosyal açıdan önemli katkılar sağlayacağını ifade etti.

TARIM VE HAYVANCILIK İÇİN FİNANSMAN ÇAĞRISI

Diyarbakır'ın tarım ve hayvancılıkta büyük bir potansiyele sahip olduğunu belirten Kaya, bu alanlarda kredi limitlerinin artırılmasını ve üreticilerin finansmana daha kolay erişebilmesini istedi. Kaya ayrıca yeni sanayi alanları, lojistik merkezler ve kentte gerçekleştirilecek büyük ölçekli yatırımlar için yerel sermaye ile kamu finansmanının bir araya getirildiği uzun vadeli finansman modellerinin geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

Konuşmasının sonunda kamu bankalarına çağrıda bulunan Kaya, "Biz kamu bankalarımızdan yalnızca kredi vermelerini istemiyoruz. Bölgenin geleceğine ortak olmalarını istiyoruz" dedi.

Kaya, finansmana erişimin kolaylaştırılmasının yalnızca şirketleri ayakta tutmak anlamına gelmediğini belirterek, "Bir şirketin burada kalması; istihdamın, ailelerin, ihracatın ve sermayenin burada kalması demektir" ifadelerini kullandı.

"SANAYİCİ ÜRETMEKTEN VAZGEÇMİYOR, FİNANSMANA ULAŞMAKTA ZORLANIYOR"

Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi (OSB) Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Fidan ise, İş Dünyası Finans Buluşması'nda sanayicilerin finansmana erişimde yaşadığı sorunlara dikkat çekerek, bölgenin gerçeklerini dikkate alan ve üretimi önceleyen bir finansman modeli çağrısında bulundu.

Diyarbakır'ın son yıllarda sanayi ve üretim kapasitesini önemli ölçüde geliştirdiğini belirten Fidan, OSB'de yatırım yapan, üretimini büyüten, istihdam sağlayan ve ihracatını artırmaya çalışan çok sayıda işletme bulunduğunu söyledi.

Sanayicinin üretme ve yatırım yapma iradesinin güçlü olduğunu vurgulayan Fidan, bu iradenin önündeki en önemli engellerden birinin finansmana erişim olduğunu ifade etti.

"SANAYİCİNİN SADECE BİLANÇOSUNA BAKILMAMALI"

Finansmana erişimde yalnızca kredi bulmanın değil, doğru zamanda, yeterli miktarda ve uygun koşullarda finansmana ulaşmanın önemli olduğunu belirten Fidan, özellikle kredi limitleri ve teminat koşullarının sanayicileri zorladığını söyledi. Bankaların kredi değerlendirmelerinde yalnızca bilançoya odaklanmaması gerektiğini ifade eden Fidan, işletmelerin fabrika ve makine yatırımları, üretim kapasitesi, istihdamı, ihracatı, siparişleri ve nakit akışının da dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

Geçmiş bilançoya bakarak geleceğin üretimini finanse edilmeyeceğini aktaran Fidan, teminat sorununun yatırımların önünde engel oluşturduğunu belirterek, bölgedeki işletmelerin sahip oldukları teminatların değerlemesinde yaşanan sorunların finansmana erişimi zorlaştırdığını söyledi.

Ticari krediler konusunda bankaların kendi yetki alanları içerisinde daha fazla esneklik gösterebileceğini belirten Fidan, üretim yapan işletmelerin finansmana erişiminin kolaylaştırılmasını istedi.

"ÖZEL AYRICALIK DEĞİL, BÖLGENİN GERÇEKLERİNE UYGUN FİNANSMAN İSTİYORUZ"

Kamu bankalarından özel bir ayrıcalık talep etmediklerini belirten Fidan, "Bölgenin gerçeklerini dikkate alan, üretimi ve yatırımı önceleyen bir finansman modeli istiyoruz" dedi.

Yatırımların ertelenmesinin yalnızca işletmeleri değil, istihdamı ve bölgenin ekonomik gelişimini de olumsuz etkilediğini ifade eden Fidan, "Bugün OSB'mizde birinci kuşak sanayicilerimiz var diyoruz. Ancak durum böyle devam ederse maalesef ikinci kuşak sanayicileri göremeyeceğiz" şeklinde konuştu.

ANKA