Ara Güler'in Mirası İstanbul'da Yaşamaya Devam Ediyor

17 Ekim 2025 – Asıl adı "Mıgırdiç Ara Derderyan" olan ve "İstanbul'un Gözü" lakabıyla anılan efsanevi fotoğrafçı Ara Güler, 17 Ekim 2018'deki vefatının üzerinden geçen 7 yıla rağmen sanat dünyasındaki yerini koruyor. İstanbul Beyoğlu’nda 16 Ağustos 1928'de dünyaya gelen Güler, sadece şehrin değil, tüm dünyanın en önemli anlarını ve yüzlerini ölümsüzleştirdi.

Beyoğlu'ndan Dünya Basınına Uzanan Hikâye

Foto muhabirliği ve fotoğraf sanatının ulusal ve uluslararası alanda ün kazanmış en önemli temsilcilerinden biri olan Ara Güler, 1928 yılında İstanbul’da doğdu. Çocukluk yıllarında sinemadan çok etkilenen Ara Güler, lisedeyken film stüdyolarında çalıştı. 1951 yılında Getronagan Lisesi’nden mezun oldu. Muhsin Ertuğrul’dan tiyatro ve oyunculuk eğitimi aldı. Rejisör veya oyun yazarı olmak isteyen Ara Güler’in, bu yıllarda bazı edebiyat dergilerinde ve gazetelerde Türkçe ve Ermenice öyküleri yayımlandı. Lise eğitiminin ardından İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’ne devam etti. Ancak foto muhabiri olmaya karar vermesi nedeniyle üniversiteyi yarıda bırakıp askerlik hizmetini yerine getirdi. Gazetecilik yaşamına 1950’de Yeni İstanbul gazetesinde başlayarak, Devir, Resimli Hayat ve Hayat gibi dönemin önemli fotoğraf dergilerinde çalıştı. 1956’da Time ve Life, 1958’de Paris Match ve Stern dergilerinin foto muhabirliğini üstlendi. Aynı dönemlerde Magnum Photos Ara Güler’in fotoğraflarının uluslararası dağıtımına başladı. Nuh’un Gemisi röportajını yaptı ve bu fotoğraflar Magnum Photos tarafından 100’ün üzerinde yayına dağıtıldı.

Uluslararası Başarı ve "Master of Leica" Unvanı

Yine bu yıllarda Nemrut Dağı röportajını yaptı ve tüm dünya Nemrut Dağı’nı onun fotoğrafları ile tanıdı. Bir diğer önemli röportajı Aphrodisias ile de unutulmuş bu antik kentin yeniden keşfedilmesini ve dünyaca tanınmasını sağladı. 1961 yılına kadar Hayat dergisinde fotoğraf bölümü şefi olarak çalıştı.

1961’de, İngiltere’de yayımlanan British Journal of Photography Yearbook, onu dünyanın en iyi yedi fotoğrafçısından biri olarak tanımladı. Aynı yıl Amerikan Dergi Fotoğrafçıları Derneği’ne (ASMP) kabul edildi ve bu kuruluşun Türkiye’den tek üyesi oldu. 1962 yılında Leica dergisi onu “Master of Leica” başlığıyla duyurdu ve fotoğraf dünyasının o dönemki en önemli yayınlarından biri olan Camera dergisinde geniş bir portfolyosu yayınlandı.

Lord Kinross’un 1971’de basılan Hagia Sophia kitabının bazı fotoğraflarını çekti. Skira Yayınevi tarafından Picasso’nun 90’ıncı yaş günü için hazırlanan Picasso Métamorphose et Unité adlı kitabının kapak fotoğrafı onundu. 1974’de Amerika Birleşik Devletleri’ne davet edildi ve birçok ünlü Amerikalı’nın fotoğrafını çektikten sonra Yaratıcı Amerikalılar adlı sergisini dünyanın birçok kentinde sergiledi.Yine aynı yıllarda Yavuz Zırhlısı’nın sökülmesini konu alan deneysel bir belgesel filmi olan Kahramanın Sonu’nu çekmeye başladı. Sanat, sanat tarihi, arkeoloji ve mimari konularındaki fotoğrafları Time, Life, Horizon, Newsweek ve Skira Yayınevi tarafından yayınlarında kullanıldı.

1989’dan başlayarak Endonezya, Malezya ve Brunei’deki “Day and the Life of...” programına dünyanın en ünlü fotoğrafçılarıyla birlikte katıldı. Uzun yıllar üzerinde çalıştığı Sinan, Living in Turkey, Turkish Style gibi kitapları Amerika, İngiltere, Fransa ve Singapur’da önemli yayınevleri tarafından basıldı.

2002 yılında Fransız hükümeti tarafından “Légion d'honneur, Officier des Arts et des Lettres”, 2009 yılında Paris Belediyesi tarafından “La Médaille de la Ville de Paris” unvanları verildi. 2005 yılında Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Kültür Sanat Büyük Ödülü, 2008 yılında Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Sanat Hizmet Ödülü, 2009 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi Üstün Hizmet Ödülü, 2009 yılında ABD’de Lucie Awards Yaşam Boyu Onur Ödülü ve 2011 yılında Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Sanat Büyük Ödülü’ne layık görüldü. 2004 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi’nden, 2013 yılında Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nden, 2014 yılında da Boğaziçi Üniversitesi’nden “Fahri Doktor” unvanı aldı. Bertrand Russell, Yaşar Kemal, Pablo Picasso, Füreya Koral, Salvador Dali ve Fikret Mualla gibi birçok ünlü kişinin fotoğrafını çekti ve onlarla röportajlar yaptı. İstanbul ile özdeşleşen fotoğraflarının yanında Türkiye ve dünyanın farklı coğrafyalarını fotoğrafladı. 2016 yılında Doğuş Grubu ile yapmış olduğu iş birliği çerçevesinde Ara Güler Arşiv ve Araştırma Merkezi hayata geçti.

Geride Kalan Devasa Bir Miras

1979'da Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'nden ödül kazanan, 1964'ten 2018'e kadar 100’den fazla sergi açan Ara Güler'in eserleri, bugün Paris Ulusal Kitaplığı, George Eastman Müzesi ve Köln Museum Ludwig gibi dünyanın önde gelen kurumlarının koleksiyonlarında yer alıyor.

Kalp ve böbrek yetmezliği nedeniyle 17 Ekim 2018'de 90 yaşında hayatını kaybeden Ara Güler, 20 Ekim 2018'de Galatasaray Meydanı'nda düzenlenen törenin ardından Şişli Ermeni Mezarlığı'nda toprağa verildi.

Sanatçının adını taşıyan ve devasa arşivi ile mirasını yaşatan Ara Güler Müzesi, 2018 yılında Bomontiada'da açılmış ve 2022 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı Özel Müze statüsünü almıştır. Ara Güler'in 2 milyonu aşkın fotoğraftan oluşan arşivi, gelecek nesillere aktarılacak paha biçilmez bir görsel hazine olarak korunmaktadır.