Türkiye'de Sigara Kullanımı OECD ve AB Ortalamasının Üzerinde
İLKE Vakfı'nın 'Bir Gösterge Bir Yorum' serisinin yedinci sayısında, Türkiye'de tütün kullanımı ve sigara fiyatları ele alındı. İLKE Vakfı Araştırmacısı Enes Koru tarafından hazırlanan çalışmada, sigara kullanımının bireysel sağlığın yanı sıra toplumsal refahı ve ekonomi üzerindeki etkilerine dikkat çekildi.
Çalışmada, Sağlık Bakanlığı verilerine göre Türkiye’de 15 yaş ve üzeri yaklaşık her dört kişiden birinin her gün tütün tükettiği belirtildi. Bu oranın erkeklerde yüzde 41,3’e, kadınlarda ise yüzde 15,5’e ulaştığı ifade edildi. Türkiye’nin tütün kullanım oranlarının hem erkeklerde hem kadınlarda OECD ve AB ortalamalarının üzerinde olduğu vurgulandı.
Raporda, 15-24 yaş grubundaki gençlerin beşte birinin tütün mamulü kullandığına dikkat çekildi. Bu durumun, tütün kullanımının gelecek nesillere taşınma riskini artırdığı belirtildi.
Kadınlarda tütün kullanım oranının dünyada son 20 yılda düşüş eğiliminde olmasına rağmen Türkiye’de ters yönde bir eğilim gösterdiği de çalışmada öne çıkan başlıklardan biri oldu.
Türkiye Günlük Sigara Tüketiminde OECD’de İlk Sırada
OECD Health Data verilerine göre Türkiye, sigara kullananlar arasında kişi başına düşen günlük ortalama sigara tüketiminde 17,8 adetle OECD ülkeleri arasında ilk sırada yer aldı.
OECD ortalamasının 12,8 adet olduğu belirtilirken, Türkiye’deki ortalama tüketimin bu değerin yaklaşık yüzde 40 üzerinde olduğu ifade edildi. Raporda, Türkiye’de sigara kullananların hem nüfus içindeki payının hem de kullanıcı başına tüketim yoğunluğunun yüksek olduğu değerlendirmesi yapıldı.
Sigaranın Türkiye’ye Yıllık Maliyeti 24 Milyar Dolar
Yeşilay’ın 2025 yılında yayımladığı Bağımlılık Ekonomisi raporuna da atıf yapılan çalışmada, sigara bağımlılığının Türkiye’ye yıllık doğrudan ekonomik maliyetinin yaklaşık 24 milyar dolar olduğu belirtildi.
Bu maliyetin; hanehalkı sigara harcamaları, sigara kaynaklı sağlık giderleri ve yangın hasarlarından oluştuğu kaydedildi. Erken ölüm, verimlilik kaybı ve çevre kirliliği gibi dolaylı maliyetlerin ise bu hesaba dahil edilmediği vurgulandı.
İstanbul, Sigaranın En Ucuz Olduğu Şehirler Arasında
Çalışmada, Deutsche Bank Research Institute’un Mapping the World’s Prices 2025 raporuna göre İstanbul’un, bir paket sigaranın en ucuz olduğu şehirler arasında yer aldığı aktarıldı.
Son beş yılda dolar bazında İstanbul’da konut kiralarının yüzde 193, restoran fiyatlarının yüzde 165 arttığı; buna karşın bir paket sigara fiyatının yüzde 20 düştüğü belirtildi.
Türkiye’de bir paket sigaranın dolar cinsinden fiyatının 2012’de 4,5 dolar, 2020’de 2,5 dolar, 2025’te ise 2,2 dolar seviyesine gerilediği ifade edildi.
Fiyat Politikası Caydırıcılıktan Uzak
İLKE Vakfı’nın çalışmasında, Türkiye’de tütün kullanımındaki mevcut tablonun çok boyutlu bir halk sağlığı sorununa işaret ettiği belirtildi.
Kullanım oranı ve tüketim yoğunluğunun yüksek, ekonomik maliyetin ağır, fiyatlandırma politikasının ise uluslararası ölçekte caydırıcılıktan uzak olduğu değerlendirmesi yapıldı.
Raporda, halk sağlığını korumak ve ekonomik yükü azaltmak için vergi ve fiyat politikalarının gözden geçirilmesi, kapalı mekân denetimlerinin etkinleştirilmesi ve tütün kullanımına yönelik toplumsal algının dönüştürülmesi gerektiği vurgulandı.