Türkiye'nin 2027 yılına ilişkin vergi hedefleri, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının yayımladığı 2027 Yılı Bütçe Gerekçesi'nde ayrıntılı olarak açıklandı.
Belgede yer alan 2026 yıl sonu tahminleri ile 2027 bütçe teklifi karşılaştırıldığında, devletin net vergi gelirlerini yaklaşık 5 trilyon 320 milyar lira artırmayı hedeflediği görülüyor.2026 sonunda 14 trilyon 585,7 milyar lira olması beklenen net vergi gelirlerinin, 2027 yılında 19 trilyon 906 milyar liraya yükselmesi öngörülüyor.Bu, bir yılda yüzde 36,5 oranında nominal artış anlamına geliyor.
Ancak vergi gelirlerinin artması, tek başına vergi oranlarının aynı ölçüde yükseltileceği anlamına gelmiyor. Ekonomik faaliyetler, enflasyon, ithalat, tüketim miktarları ve tahsilat performansı da vergi gelirlerini etkiliyor.
En yüksek artış ÖTV'de: Yüzde 56
2027 bütçesinin dikkat çeken kalemlerinden biri Özel Tüketim Vergisi oldu.Bütçe Gerekçesi'ne göre, 2026 yılı sonunda 2 trilyon 105,6 milyar lira olması beklenen ÖTV gelirlerinin 2027'de 3 trilyon 283,9 milyar liraya yükselmesi hedefleniyor.Böylece ÖTV gelirlerinde yaklaşık 1 trilyon 178 milyar liralık artış öngörülüyor.Artış oranı yüzde 56 ile toplam vergi gelirlerinde beklenen yüzde 36,5'lik yükselişin belirgin biçimde üzerinde bulunuyor.ÖTV; akaryakıt, motorlu taşıtlar, tütün mamulleri, alkollü içkiler ve mevzuatta belirtilen diğer ürün gruplarından alınıyor.
Bununla birlikte resmî tablodaki toplam ÖTV tahmini, artışın hangi ürün grubundan ne kadar kaynaklanacağını tek başına göstermiyor.Dolayısıyla hedeflenen artışın yeni vergi oranlarından mı, fiyatlardaki yükselişten mi yoksa satış miktarlarındaki değişimden mi kaynaklanacağı daha ayrıntılı incelenmeli.
KDV ve ÖTV'den yaklaşık 9 trilyon lira bekleniyor
Tüketim üzerinden alınan vergiler, 2027 bütçesinin önemli gelir kaynakları arasında yer alıyor.Yurt içinde alınan KDV için 2 trilyon 790,2 milyar lira, ithalatta alınan KDV için 2 trilyon 891,2 milyar lira gelir hedefleniyor.İki KDV kaleminin toplamı yaklaşık 5 trilyon 681 milyar liraya ulaşıyor.ÖTV de eklendiğinde bu üç kalemden beklenen toplam gelir 8 trilyon 965 milyar lirayı buluyor.Bu tutar, 2027 yılı net vergi geliri hedefinin yaklaşık yüzde 45'ine karşılık geliyor.KDV ve ÖTV'nin önemli bölümü mal ve hizmetlerin tüketimi üzerinden tahsil ediliyor. Bu vergilerin farklı gelir gruplarına etkisi ise tüketim alışkanlıkları ve harcama dağılımlarıyla ilişkili.
Gelir vergisinde 5,53 trilyon liralık hedef
2027 bütçesinde gelir vergisinin 5 trilyon 533 milyar liraya ulaşması bekleniyor.
2026 yıl sonu tahminiyle karşılaştırıldığında gelir vergisinde yüzde 34,3'lük nominal artış öngörülüyor.Gelir vergisi yalnızca çalışanların ücretlerinden alınmıyor. Ticari kazançlar, serbest meslek gelirleri, kira gelirleri ve diğer vergilendirilebilir gelirler de bu kapsamda bulunuyor.Bu nedenle 5,53 trilyon liralık hedefin tamamını ücretlilerden alınacak vergi olarak değerlendirmek doğru değil.Ücretlilerin vergi yükünün ne kadar artacağının anlaşılması için ücret gelirlerinden yapılan stopajın, diğer gelir vergisi tahsilatlarından ayrıştırılması gerekiyor.
Şirketlerden beklenen kurumlar vergisi yüzde 34,7 artacak
Şirket kazançları üzerinden alınan kurumlar vergisinin 2026 sonunda 1 trilyon 650,4 milyar lira olması bekleniyor.2027 yılında ise 2 trilyon 223,4 milyar liralık kurumlar vergisi geliri hedefleniyor.Bu da yüzde 34,7 oranında artış anlamına geliyor.Gelir vergisi ve kurumlar vergisinin birlikte değerlendirilmesi, ücretlilerin, bireysel gelir sahiplerinin ve şirketlerin vergi sistemindeki yerini incelemek açısından önem taşıyor.Ancak yalnızca tahsilat hedeflerinden hareketle hangi kesimin gelirine oranla daha ağır vergi yükü taşıdığı konusunda kesin sonuca ulaşılamıyor.Böyle bir karşılaştırma için vergi matrahlarının, istisnaların, muafiyetlerin ve mükellef gruplarının da incelenmesi gerekiyor.
Motorlu taşıtlar vergisi ve harç gelirleri de artacak
Bütçede motorlu taşıtlar vergisi gelirlerinin 2026 yıl sonu tahmini olan 131,4 milyar liradan 175,1 milyar liraya yükselmesi öngörülüyor.Artış oranı yüzde 33,3 olarak hesaplanıyor.Harç gelirleri için ise yüzde 35,5 artış hedefleniyor. 2026 sonunda 552 milyar lira olması beklenen tahsilatın 2027'de 748,2 milyar liraya ulaşacağı tahmin ediliyor.Bu tutarlar toplam vergi tahsilatı hedeflerini gösteriyor. Vergi veya harç tarifelerinin hangi oranda artırılacağına ilişkin doğrudan karar niteliği taşımıyor.
Vergi gelirlerinin millî gelir içindeki payı da artacak
2027 Bütçe Gerekçesi'nde yalnızca vergi gelirlerinin TL cinsinden artması değil, ekonominin büyüklüğüne oranla da yükselmesi hedefleniyor.Belgedeki program performans göstergelerine göre genel bütçe vergi gelirlerinin gayrisafi yurt içi hasılaya oranının 2026 yıl sonunda yüzde 17,1, 2027 yılında ise yüzde 17,9 olması öngörülüyor.Bu hedef, vergi gelirlerinin ekonomik büyüklüğe oranla 0,8 yüzde puan artmasının beklendiğini gösteriyor.Ancak oran, sosyal güvenlik primlerini ve mahallî idarelerin vergi gelirlerini kapsamıyor. Bu nedenle ekonomideki bütün zorunlu vergi ve prim yükünün toplamını ifade etmiyor.
Vergi yükü vatandaş ve şirketler arasında nasıl dağılıyor?
2027 bütçesindeki en önemli araştırma başlıklarından biri, vergi gelirlerinin kimlerden ve hangi ekonomik faaliyetlerden sağlandığı sorusu.Resmî belgelerde tüketim üzerinden alınan KDV ve ÖTV için yaklaşık 9 trilyon liralık gelir hedefi bulunuyor.Gelir vergisinde 5,53 trilyon, kurumlar vergisinde ise 2,22 trilyon liralık tahsilat öngörülüyor.Bu rakamlar vergi türleri arasındaki büyüklük farkını ortaya koyuyor. Ancak bireylerin ve şirketlerin gelirlerine oranla ne kadar vergi ödediğini tek başına göstermiyor.Özellikle ücret gelirlerinden alınan vergilerin, şirket kazançları üzerinden alınan vergilerin ve tüketim vergilerinin yıllar içindeki değişiminin birlikte incelenmesi gerekiyor.
2027 bütçesi henüz kesinleşmedi
2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülecek.Komisyon görüşmelerinin 21 Ekim'de başlaması planlanıyor.Bütçe henüz yasalaşmadığı için açıklanan rakamlar gerçekleşmiş vergi tahsilatları değil, gelecek yıla ilişkin resmî gelir tahminleri niteliğinde.
Kaynak: Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı,
2027 Yılı Bütçe Gerekçesi, Tablo 6 – Genel Bütçe Gelirlerinin 2026–2029 Yılları Tahsilat Tahminleri; Program Performans Bilgisi, Kamu Gelirleri Yönetimi.
