Suriye ile
İsrail arasında son dönemde kesintiye uğrayan doğrudan temaslar, bölgede artan gerilimin ardından yeniden başladı.Suriye Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına göre, Dışişleri Bakanı
Esad Hasan el-Şeybani başkanlığındaki üst düzey
Suriye heyeti ile İsrail heyeti,
ABD arabuluculuğunda Ürdün’de bir araya geldi.Suriye heyetinde Genel İstihbarat ve Askeri İstihbarat başkanları da yer aldı. Axios ve bölgesel kaynaklara göre İsrail tarafındaki görüşmelere
Mossad Başkanı Roman Gofman katıldı.
Görüşme, İsrail’in Suriye topraklarına yönelik son saldırıları ve ülkenin güneyinde artan gerilimin ardından gerçekleştirildi.
SALDIRILARIN VE HEDEFLİ OPERASYONLARIN DURDURULMASI MASADA
Suriye resmi haber ajansı SANA’ya göre toplantıda, İsrail’in Suriye’de gerçekleştirdiği
hava saldırıları, gözaltılar ve hedefli operasyonların durdurulmasına yönelik pratik mekanizmalar ele alındı.Taraflar ayrıca daha önce kesintiye uğrayan güvenlik müzakerelerinin yeniden başlatılması ve ileride daha kapsamlı bir anlaşmaya zemin oluşturabilecek bir güvenlik düzenlemesine ulaşılması üzerinde görüştü.Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani, Reuters’a yaptığı açıklamada tarafların yılın başlarında güvenlik anlaşmasının birçok unsuru üzerinde kağıt üzerinde büyük ölçüde uzlaştığını ancak Şam’ın İsrail’in anlaşmayı uygulama iradesine güvenmediğini söyledi.Söz konusu taslakta Suriye’nin güneyinde farklı güvenlik bölgeleri oluşturulması ve sınırın belirli bir bölümünde yalnızca Birleşmiş Milletler güçlerinin bulunacağı bir tampon bölge kurulması gibi başlıkların yer aldığı bildirildi.Ancak
25 Ağustos itibarıyla yeni bir güvenlik anlaşmasının imzalandığına ilişkin açıklama yapılmadı.ŞAM: İSRAİL 8 ARALIK 2024 ÖNCESİ HATLARA ÇEKİLMELİ
Suriye tarafı görüşmelerde İsrail güçlerinin
8 Aralık 2024 öncesindeki mevzilerine çekilmesini ve 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’nın yeniden tam olarak uygulanmasını istedi.Şam yönetimi ayrıca Suriye’nin kendi ordusunu yeniden inşa etme ve geliştirme, dış ilişkilerini ve ittifaklarını ulusal çıkarları doğrultusunda belirleme hakkı bulunduğunu vurguladı.Suriye, bu hakları sınırlandıracak herhangi bir güvenlik mekanizmasını kabul etmeyeceğini İsrail heyetine iletti.Golan Tepeleri’nin Suriye toprağı olduğu yönündeki tutum da görüşmede yinelendi. Ancak Şam, Golan’ın nihai statüsünün ele alınmasının mevcut aşamada erken olduğunu ve önceliğin İsrail saldırılarının durdurulması olduğunu belirtti.
TÜRKİYE-İSRAİL GERİLİMİ DE MASAYA GELDİ
Görüşmenin
Türkiye açısından en dikkat çekici başlıklarından biri ise
Ankara ile Tel Aviv arasındaki gerilim oldu.SANA’nın aktardığına göre taraflar, Türkiye ile İsrail arasındaki görüş ayrılıklarının azaltılması ve iki ülke arasındaki gerilimin
Suriye topraklarına yansımamasının sağlanması konusunu da görüştü.Bu başlık, İsrail’in 18 Ağustos’ta Suriye’nin kuzeybatısındaki
Abu Duhur Hava Üssü’nü vurmasının ardından daha kritik hale geldi.İsrail, saldırının Türkiye’nin bölgede askeri varlığını artırmasını önlemeyi amaçladığını savundu. Ankara ve Şam ise Abu Duhur’da kalıcı bir Türk üssü veya Türk askerlerinin konuşlandırılması planı bulunduğu iddiasını reddetti.Şeybani, Türk askeri yetkililerin üs bölgesini ziyaret ettiğini kabul ederken bunun Suriye ile Türkiye arasında devam eden
eğitim ve askeri tecrübe paylaşımı kapsamında gerçekleştiğini belirtti.
ABD ÇATIŞMASIZLIK MEKANİZMASI ÜZERİNDE ÇALIŞIYOR
ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack da Abu Duhur saldırısının ardından Washington’ın
Türkiye, İsrail ve Suriye arasında daha kapsamlı bir çatışmasızlık mekanizması oluşturmak için çalıştığını açıklamıştı.Amaç, üç ülkenin askeri faaliyetleri konusunda bilgi paylaşımını artırmak ve yanlış hesaplama sonucu Suriye topraklarında doğrudan bir çatışma yaşanmasının önüne geçmek.Suriye-İsrail görüşmesinde Türkiye-İsrail geriliminin doğrudan gündeme alınması, Ankara ile Tel Aviv arasındaki Suriye kaynaklı anlaşmazlığın artık yalnız iki ülke arasındaki diplomatik bir sorun olmaktan çıkarak
ABD aracılı bölgesel güvenlik diplomasisinin başlıklarından biri haline geldiğini gösteriyor.Taraflar arasında görüşmeler yeniden başlamış olsa da İsrail saldırılarının durdurulması, İsrail askerlerinin Suriye topraklarından çekilmesi ve gelecekteki güvenlik düzenlemelerinin kapsamı konusunda henüz kesin bir uzlaşmaya varılmış değil.
