Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin Hanehalkı Tüketim Harcaması (Bölgesel) araştırmasının sonuçlarını yayımladı.
Araştırma, Türkiye'nin farklı bölgelerinde hanelerin bütçelerini hangi ihtiyaçlara ayırdığını ortaya koydu. İstanbul'da konut ve kira harcamaları öne çıkarken Güneydoğu Anadolu'da gıdanın hanehalkı bütçesi içindeki payı diğer bölgelere göre daha yüksek gerçekleşti.Verilere göre Türkiye'deki toplam tüketim harcamalarının yaklaşık dörtte biri İstanbul'da yapıldı.
Türkiye'deki her 100 liralık tüketim harcamasının 25,6 lirası İstanbul'da
TÜİK verilerine göre ülke genelindeki hanehalkı tüketim harcamalarından en yüksek payı yüzde 25,6 ile İstanbul aldı.
İstanbul'u yüzde 14,5 ile Ege, yüzde 12,6 ile Akdeniz ve yüzde 11,2 ile Batı Anadolu bölgeleri izledi.Toplam harcamalardan en düşük payı ise yüzde 1,4 ile Kuzeydoğu Anadolu aldı. Ortadoğu Anadolu'nun payı yüzde 2,5, Doğu Karadeniz'in payı yüzde 2,8 olarak gerçekleşti.İstanbul, toplam harcamaların yanı sıra eğitim, konut ve kira, lokanta ve konaklama gibi harcama türlerinde de Türkiye genelindeki en büyük paya sahip bölge oldu.Ülke genelinde eğitim hizmetlerine yapılan harcamaların yüzde 38,3'ü, lokanta ve konaklama harcamalarının yüzde 32,2'si, konut ve kira harcamalarının ise yüzde 28,4'ü İstanbul'da gerçekleşti.
İstanbul'da bütçenin yüzde 29,6'sı konut ve kiraya ayrılıyor
Bölgelerin kendi tüketim bütçeleri incelendiğinde İstanbul'da en büyük harcama kalemini konut ve kira oluşturdu.İstanbullu hanelerin toplam tüketim harcamalarının yüzde 29,6'sı konut ve kira giderlerine ayrıldı.
Bu oran, 12 ana istatistiki bölge arasında kaydedilen en yüksek konut ve kira harcaması payı oldu.İstanbul'da ulaştırmanın payı yüzde 21,6, gıda ve alkolsüz içeceklerin payı ise yüzde 14,2 olarak hesaplandı.Böylece konut ve kira, ulaştırma ve gıda harcamaları birlikte İstanbul'daki toplam tüketim harcamalarının yüzde 65,4'ünü oluşturdu.Konut ve kiraya en düşük payı ayıran bölge ise yüzde 22,1 ile Kuzeydoğu Anadolu oldu.
Güneydoğu Anadolu'da gıda harcamaları ilk sırada
Araştırmanın dikkat çeken bir diğer sonucu, Güneydoğu Anadolu'daki gıda harcamalarının bütçe içindeki ağırlığı oldu.Güneydoğu Anadolu'da haneler, tüketim harcamalarının yüzde 27,1'ini gıda ve alkolsüz içeceklere ayırdı.Bu oran, Türkiye'nin 12 ana istatistiki bölgesi arasındaki en yüksek gıda harcaması payı olarak kayıtlara geçti.Bölgede konut ve kira harcamalarının payı yüzde 25,8, ulaştırmanın payı ise yüzde 16,5 oldu.Gıdaya bütçesinden en düşük payı ayıran bölge yüzde 14,2 ile İstanbul olarak belirlendi.
İki bölge arasındaki fark 12,9 yüzde puana ulaştı.Ancak bu oranlar, hangi bölgede gıdaya mutlak olarak daha fazla para harcandığını göstermiyor. Veriler, gıdanın her bölgenin kendi tüketim bütçesi içindeki ağırlığını ortaya koyuyor.
İzmir'de konut ve kiranın payı yüzde 30,2
TÜİK'in daha ayrıntılı, 26 istatistiki bölgeyi kapsayan incelemesinde konut ve kira giderlerine en yüksek payı İzmir'in ayırdığı görüldü.İzmir'de konut ve kira harcamaları toplam tüketim bütçesinin yüzde 30,2'sini oluşturdu.En düşük oran ise yüzde 19,6 ile Van, Muş, Bitlis ve Hakkari'yi kapsayan bölgede gerçekleşti.Gıda harcamalarına en yüksek payı ayıran bölge ise yüzde 29,6 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır oldu.Bu oran, İstanbul'un yüzde 14,2'lik gıda harcaması payının iki katından fazla.
Ulaştırmada en yüksek pay Kocaeli ve çevresinde
Motorlu taşıt alımları, akaryakıt, yolcu taşımacılığı, araç bakım ve onarımını kapsayan ulaştırma harcamalarında da bölgesel farklılıklar görüldü.12 ana bölge arasında ulaştırmaya en yüksek payı yüzde 23,3 ile Batı Marmara ayırdı.26 bölgeli ayrıntılı sınıflandırmada ise Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova'yı kapsayan bölge yüzde 25 ile ilk sırada yer aldı.En düşük pay yüzde 12,9 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır bölgesinde gerçekleşti.
Ankara ve İzmir toplam harcamalarda üst sıralarda
TÜİK'in 26 bölgeli sınıflandırmasına göre Türkiye genelindeki toplam tüketim harcamalarının yüzde 25,6'sı İstanbul'da gerçekleşti.İstanbul'u yüzde 8,3 ile Ankara, yüzde 6,5 ile İzmir ve yüzde 5,7 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova bölgesi takip etti.En düşük pay yüzde 0,5 ile Ağrı, Kars, Iğdır ve Ardahan bölgesinde kaydedildi.
Harcama farklılıkları ne anlatıyor?
TÜİK'in verileri, Türkiye'de hanelerin tüketim bütçelerinin bölgelere göre farklı biçimde dağıldığını ortaya koyuyor.İstanbul ve İzmir'de konut ve kira giderlerinin yüksek paya sahip olması, Güneydoğu Anadolu'da ise gıda harcamalarının bütçede daha fazla yer tutması dikkat çekiyor.Ancak harcama paylarından hareketle bir bölgedeki hanelerin diğerlerinden daha yüksek gelire sahip olduğu veya daha fazla refah içinde yaşadığı sonucuna doğrudan ulaşılamıyor.Bölgesel fiyat düzeyleri, hanelerin gelirleri, nüfus büyüklüğü ve tüketim alışkanlıkları gibi etkenlerin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
TÜİK verileri nasıl hesaplandı?
TÜİK, bölgesel düzeyde daha güvenilir tahminler üretebilmek amacıyla 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait Hanehalkı Bütçe Araştırması verilerini birleştirdi.Bu nedenle 2025 yılı bölgesel tüketim sonuçları, yalnızca 2025'te yapılan harcamaların tek yıllık ölçümüne değil, üç yıllık bütünleşik veri setine dayanıyor.Bir sonraki Hanehalkı Tüketim Harcaması (Bölgesel) haber bülteni 14 Ekim 2027'de yayımlanacak.
