Trump-Şi zirvesinden ne çıktı? Ticaret ateşkesi uzatıldı, Çin'den ABD'ye kömür taahhüdü

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in Washington'da gerçekleştirdiği üç günlük temaslar tamamlandı.

Zirvenin ardından yayımlanan açıklamalar, iki ülke arasındaki gerilimi azaltmaya yönelik bazı somut ekonomik adımlar atıldığını ancak stratejik anlaşmazlıkların büyük bölümünün çözümsüz kaldığını ortaya koydu. Reuters, görüşmeleri büyük kamuoyu önünde açıklanan kırılmalar yerine kişisel diplomasi ve sınırlı ekonomik ilerlemelerle sonuçlanan bir zirve olarak değerlendirdi. 

Ticaret ateşkesi iki ay daha uzatıldı

Zirvenin en önemli sonuçlarından biri, ABD ile Çin arasındaki mevcut ticaret ateşkesinin iki ay daha uzatılması oldu.

Daha önce kasım ayında sona ermesi beklenen düzenlemenin 10 Ocak'a kadar devam etmesi konusunda taraflar anlaşmaya vardı. Böylece iki ülke arasında yeni bir tarife savaşının kısa vadede önüne geçilmiş oldu. 

30 milyar dolarlık ürün grubunda tarife çalışması

Beyaz Saray'ın zirve sonrasında yayımladığı bilgi notuna göre ABD-Çin Ticaret Kurulu kapsamında, iki yönde toplam 30 milyar dolarlık hassas olmayan ürün grubuna daha avantajlı tarife uygulanması konusunda ortak tavsiyelerde uzlaşı sağlandı.

ABD'nin Çin'e ihracatında tarım ürünleri, balık ve deniz ürünleri, kereste, kozmetik ve tıbbi cihazlar; Çin'den ABD'ye ithalatta ise küçük ev aletleri, oyuncaklar ve bazı tüketici ürünleri söz konusu düzenlemenin kapsamına giriyor. 

Çin, ABD'den 20 milyon ton kömür alacak

Zirveden çıkan en somut ticari taahhütlerden biri enerji alanında geldi.

Beyaz Saray'a göre Çin, 2027 yılında en az 10 milyon metrik ton, 2028 yılında da en az 10 milyon metrik ton ABD kömürü ithal edecek.

Böylece iki yılda öngörülen asgari alım miktarı 20 milyon tona ulaşacak. 

ABD-Çin Yatırım Kurulu faaliyete geçirildi

Taraflar ayrıca mayıs ayında oluşturulması kararlaştırılan ABD-Çin Yatırım Kurulunu fiilen devreye aldı.

Kurulun, iki ülkedeki yatırım fırsatları ile yatırım önündeki engelleri ele alacak resmi bir kanal görevi görmesi planlanıyor.

Nadir toprak elementleri ve kritik mineraller konusunda ise nihai bir anlaşma açıklanmadı. Taraflar, arz sıkıntılarının giderilmesi amacıyla müzakerelerin devam edeceğini bildirdi.

Yapay zekâ için yeni iletişim hattı

Trump ve Şi'nin görüşmelerinde yapay zekâ da önemli başlıklardan biri oldu.

ABD ve Çin, bu alandaki riskler ve olası krizler için yeni bir ikili diyalog mekanizması kurulması konusunda anlaşmaya vardı.

Beyaz Saray'a göre yeni mekanizma kapsamında iki ülke arasında yapay zekâ kaynaklı olaylara yönelik bir iletişim kanalı kurulacak ve bir sonraki görüşme Kasım 2026'ya kadar gerçekleştirilecek. 

Ancak zirvede yapay zekâ geliştirme yarışını sınırlayacak kapsamlı bir anlaşma veya ortak teknik çerçeve açıklanmadı. 

Tayvan konusunda anlaşma çıkmadı

Zirvenin en kritik siyasi başlıklarından biri Tayvan'dı.

Şi Cinping, Washington yönetimine Tayvan konusunda daha temkinli hareket etmesi çağrısında bulundu. Ancak görüşmeler sonunda ABD'nin Tayvan'a silah satışlarını durduracağı veya mevcut politikasını değiştireceği yönünde herhangi bir taahhüt açıklanmadı. 

İran ve Hürmüz de masadaydı

Trump ve Şi, İran'daki savaş ve Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeleri de görüştü.

Beyaz Saray açıklamasına göre taraflar İran'ın nükleer silah sahibi olmaması gerektiği konusunda ortak tutum ifade etti. Ayrıca uluslararası su yollarında herhangi bir ülke veya kurumun geçiş ücreti dayatmasına karşı oldukları belirtildi.

Bununla birlikte İran savaşı veya Hürmüz krizinin çözümüne ilişkin yeni ve bağlayıcı bir ortak plan açıklanmadı.

Büyük kırılma değil, kontrollü yumuşama

Zirvenin genel tablosu, Washington ile Pekin arasında kapsamlı bir stratejik uzlaşmadan çok kontrollü yumuşama yönünde oldu.

Ticaret ateşkesinin uzatılması, kömür alımları ve yeni diyalog mekanizmaları somut sonuçlar arasında yer alırken; Tayvan, nadir toprak elementleri, teknoloji rekabeti ve küresel güvenlik meselelerinde temel görüş ayrılıkları devam ediyor. 

Karşı Sav Haber Merkezi