Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in ABD’ye gerçekleştirdiği devlet ziyareti kapsamında Başkan Donald Trump ile Beyaz Saray’da yaptığı kapalı görüşme tamamlandı.
Görüşmenin ardından Trump gazetecilere ayrıntıya girmeden “Harika bir görüşme” yaptıklarını söyledi. Reuters’ın son aktardığı bilgilere göre Beyaz Saray henüz görüşmenin kapsamlı resmi özetini yayımlamadı. Çin Dışişleri Bakanlığı ise görüşmenin ardından Pekin’in değerlendirmesini kamuoyuyla paylaştı.
Ticaret ateşkesi 10 Ocak’a kadar uzatıldı
Zirve sürecinin en somut ekonomik sonucu, ABD ile Çin arasındaki mevcut ticaret ateşkesinin 10 Ocak 2027’ye kadar uzatılması oldu.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng ile zirve öncesindeki görüşmelerinin ardından tarafların “Busan Anlaşması” olarak adlandırılan ticaret düzenlemesini iki ay daha uzatma konusunda anlaştığını açıkladı.
Ancak bu uzatma, daha kapsamlı bir ticaret anlaşmasının imzalandığı anlamına gelmiyor. Reuters’a göre tarifeler, Çin’in ABD ürünlerinden yapacağı alımlar, nadir toprak elementleri ve teknoloji kısıtlamaları gibi temel anlaşmazlıklar bir sonraki müzakere turuna bırakıldı.
Çin’in görüşme sonrası resmi açıklamasında da iki ülkenin ekonomi ve ticaret ekiplerinin yeni bir müzakere turunda “yeni bir ortak düzenlemeye” ulaştığı belirtildi ancak düzenlemenin bütün teknik ayrıntıları açıklanmadı.
Yapay zekâ diyaloğu devam edecek
Yapay zekâ da zirvenin önemli gündem maddelerinden biri oldu.
Çin’in resmi açıklamasına göre Şi, ABD ve Çin’in yapay zekâ alanında hem rakip hem de işbirliği yapabilecek iki büyük güç olduğunu belirterek risk ve faydalar konusunda diyaloğun sürdürülmesini istedi.
Şi ayrıca yapay zekânın kötüye kullanımının önlenmesi ve teknolojinin insan kontrolünde tutulması gerektiğini söyledi. Trump da görüşmede yapay zekâ konusunda ABD ile Çin arasındaki diyaloğun ve işbirliğinin sürdürülmesi gerektiğini ifade etti.
Ancak şu ana kadar iki lider tarafından imzalandığı açıklanan bağlayıcı bir AI güvenliği anlaşması bulunmuyor.
Tayvan konusunda uzlaşma açıklanmadı
Görüşmenin en hassas başlıklarından biri Tayvan oldu.
Çin Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre Şi, Çin’in “ulusal birlik ve toprak bütünlüğü” konusundaki tutumunu yineledi ve ABD’nin “Tayvan bağımsızlığına karşı çıkmasını” istedi.
Reuters, bu ifadenin Washington’ın geleneksel olarak kullandığı Tayvan’ın bağımsızlığını “desteklemiyoruz” söyleminden daha ileri bir talep olduğuna dikkat çekti. Buna karşılık Trump yönetiminin mevcut söylemini değiştireceğine ilişkin bir açıklama yapılmadı.
Dolayısıyla şu aşamada “Trump Tayvan konusunda Çin’in talebini kabul etti” şeklinde bir sonuç çıkarmak için doğrulanmış veri bulunmuyor.
Orta Doğu, Ukrayna ve Kore de görüşüldü
Çin’in resmi açıklamasına göre iki lider Orta Doğu’daki gelişmeler, Ukrayna savaşı ve Kore Yarımadası hakkında da görüş alışverişinde bulundu.
Reuters’ın aktardığı Çin açıklamasına göre Şi, ABD ile İran’ın yeniden ateşkese dönmesini ve ardından barış anlaşması amacıyla müzakerelere başlamasını desteklediğini ifade etti. Ancak Çin’in İran konusunda Washington’ın talepleri doğrultusunda belirli bir yeni adım atacağına ilişkin anlaşma açıklanmadı.
APEC ve G20 için karşılıklı destek
Trump ve Şi’nin üzerinde mutabık kaldığı bir diğer somut başlık ise 2026’daki çok taraflı zirveler oldu.
Çin’in resmi açıklamasına göre iki lider, APEC Ekonomik Liderler Toplantısı ile G20 Liderler Zirvesi’nin düzenlenmesinde birbirlerine destek verme konusunda anlaştı. Reuters da bu mutabakatı ayrıca doğruladı.
Xi’den 100 bin ABD’li gence Çin daveti
Şi’nin Beyaz Saray’daki karşılama töreninde yaptığı açıklamada ise diplomatik ilişkilerin toplumsal ayağına ilişkin yeni bir girişim duyuruldu.
Şi, önümüzdeki beş yıl içerisinde 100 bin ABD’li genci eğitim ve değişim programları kapsamında Çin’e davet edeceklerini açıkladı. Ayrıca iki pandanın önümüzdeki günlerde Atlanta Hayvanat Bahçesi’ne gönderileceğini söyledi.
Şu anki tablo
Zirveden büyük ve kapsamlı bir ABD-Çin anlaşması çıkmış değil. En net sonuç ticaret ateşkesinin 10 Ocak’a uzatılması. Ekonomik müzakerelerin sürdürülmesi, AI diyaloğunun devamı ve APEC-G20 konusunda karşılıklı destek de somutlaştırılan başlıklar arasında. Tayvan, ileri teknoloji ihracat kontrolleri, nadir toprak elementleri ve İran gibi temel anlaşmazlıklarda ise kapsamlı bir uzlaşma açıklanmadı. Reuters da zirveyi bu aşamada büyük bir stratejik atılımdan ziyade ilişkileri istikrarlı tutmaya yönelik bir görüşme olarak aktarıyor.
Karşı Sav Haber Merkezi
