D Vitamini Nedir?
Kalsiferol olarak da bilinen D vitamini, vücudun kalsiyum ve fosforu kullanarak güçlü kemikler ve diş yapımına yardımcı olan, yağda çözünebilen vitamin türüdür. Kalsiyum ve fosforun emilmesini, vücutta depolanmasını sağlar. Karaciğerde ve yağ dokuda depolanan D vitaminin, D2 ve D3 olarak iki çeşidi bulunur. D2 vitamini (ergokalsiferol) ve D3 vitamini (kolekalsiferol) 7-dehidrokolesterolden sentezlenir ve ayrıca hayvansal gıdaların tüketimi yolu ile vücuda alınır. Doğal olarak güneşten alınabilen D Vitamini için en iyi besin kaynakları yağlı balık eti ve balık karaciğeri yağlarıdır. Aynı zamanda yumurta sarısı ve peynirde az miktarda bulunur.D Vitamini Kaç Olmalı?
D vitamininin normal aralığı mililitre başına nanogram (ng/mL) olarak ölçülür. 20 ile 50 ng/mL arasında bir seviye vücudun sahip olması gerektiği düşünülen D vitamini seviyeleridir. 12 ng/mL seviyelerinin altı ise düşük olarak kabul edilir.D Vitamini Günlük İhtiyacı Ne Kadardır?
D vitamini ihtiyacı yaşa ve kişiye göre değişkenlik gösterir. 1 yaşına kadarki bebeklerde 400 IU yeterli iken, 1 yaşından sonraki 600 IU alınması gerekir. 70 yaşından sonra günlük D vitamini ihtiyacı artmaktadır. Düşük D vitamini seviyeleri, özellikle kemikler ve kaslar ile ilgili bir dizi soruna yol açabilir.D Vitamini Eksikliği Neden Olur?
D vitamini eksikliğinin nedeni, güneş ışınlarına yeterince maruz kalmamak ve d vitamini içeren besinlerin yeteri kadar tüketilmemesidir. Ayrıca koyu cilt pigmentine sahip olmak, çölyak gibi emilim bozuklukları, böbrek veya karaciğer yetmezliği ve kanser gibi hastalıklarda d vitamini eksikliğinin nedenleridir. D vitamini eksikliğine neden olan durumlar genel olarak şunlardır:- Güneş ışınlarına az maruz kalma
- Emilim bozuklukarı
- D vitamini içeren besinlerin az tüketilmesi
- Koyu cilt pigmentine sahip olunması
- İlaç kullanımları
- Böbrek ve karaciğer hastalıkları
- Kanser hastalığı
D Vitamini Eksikliği Belirtileri Nelerdir?
D vitamini düşüklüğünde vücut, kas ve kemik ağrıları, yorgunluk, ciltte solgunluk, saç dökülmesi, baş ağrısı, el ve ayakların ısınamaması, daha sık hastalanma ve uykusuzluk ortaya çıkan belirtilerdir. Uzun süreli ve aşırı D vitamini eksikliğinde kemik yoğunluğu kaybı, kemik erimesi ve kırık oluşumu da görülebilir. Çocuklarda görülen raşitizim hastalığı da D vitaminin uzun ve aşırı eksikliğinin bir belirtisidir.D vitamini eksikliği belirtileri şunları içerir:- Kas ve kemik ağrıları
- Yorgunluk, halsizlik ve enerji eksikliği
- Depresif ruh hali
- Uykusuzluk
- Saç dökülmesi
- Baş ağrısı
- Üşüme
- Ellerde veya ayaklarda karıncalanma ya da iğne batması hissi
- Kas güçsüzlüğü ve kas seğirmeleri
- Yürüme güçlüğü gibi denge sorunları
- Cilt renginde solgunluk
- Göz altlarında morarma
- Çocuklarda büyüme geriliği
- Raşitizm hastalığı
D Vitamini Eksikliği Nelere Neden Olur?
D vitamini eksikliğinin neden olduğu en yaygın hastalıklar kemik erimesi(osteoporoz), osteomalazi ve raşitizim olup, kansere, diyabet gelişmesine, hipertansiyona, romatizmaya ve kalp hastalıklarıdır.D Vitaminin Faydaları Nelerdir?
D vitamini vücudun kalsiyum ve fosforu emmesine ve tutmasına yardımcı olur, kemik yapısının sağlıklı oluşmasını ve sağlıklı kalmasını sağlar, bağışıklığı destekler, kalp sağlığını korur, diyabet ve çocuklarda raşitizim gibi hastalıkların oluşmasını önler.D vitamini faydaları şu şekilde sıralanabilir:Vücuttaki kalsiyum ve fosfatı düzenlerKemik, diş ve kasların sağlıklı kalmasını sağlar
Bağışıklığı artırır
Beyin hücresi aktivitesini destekler
Kalp sağlığını korur
Raşitizim ve kemik deformitesi gibi kemik sorunlarını önler
Ruh halini etkiler, depresyonu azaltır
Kasları ve kemik sağlığını korurFosfor ve kalsiyum maddelerinin kan seviyelerini dengeleyen vitamin, D vitaminidir. Diş ve kemik sağlığı açısından son derece önemlidir. Kalsiyumun bağırsaklarda emilimini sağlarken böbreklerde de kalsiyum kaybını azaltmaktadır. Kemiklerin kalsiyum birikimi ile sertleşmesi D vitamini ile gerçekleşmektedir. Kas gücünü ve kas kütlesini arttırdığı için özellikle yaşlılarda görülen düşme durumlarını azaltmaktadır. Kemik erimesine neden olan paratiroid hormonun salgılanmasını önlemektedir. Kas ve kemik sağlığı için vitamin alımına ve beslenme düzenine özen gösterilmesi son derece önemlidir.Diyabet gelişme riskini önlerD vitamini diyabete karşı koruma özelliğine sahiptir. Yeterli D vitaminine sahip olan çocuklarda Tip 1 diyabetin azaldığı, düşük olanlarda ise Tip 2 diyabetin arttığı görülmektedir. Ayrıca metabolik sendrom gibi durumlar, D vitamini eksikliği görülen kişilerde ortaya çıkar.Bağışıklık sistemini desteklerBağışıklık sistemini güçlendiren vitaminler arasında D vitamini de yer almaktadır. Bağışıklığı güçlendirerek hastalıklara karşı koruma sağlayan D vitamini, vücuttaki tüm hücreler için yararlıdır. Ülseratif kolit, Crohn, Multipl Skleroz (MS) gibi bağışıklık sisteminin neden olduğu hastalıklarda düşük D vitaminine rastlanmaktadır. Yeterli D vitamini ile bu hastalıkların önlenebildiği görülmektedir.Kalp sağlığını korurD vitamini kalp sağlığına ve hastalıklarına iyi gelmektedir. Yüksek tansiyon, kalp hastalıkları, bazı kanser türleri ile ilgili hastalıklara karşı koruyucu etkisi vardır.
D Vitamini Nelerde Var?
D vitamini için en iyi kaynaklar, somon, uskumru , ton balığı ve sardalya gibi yağlı balık etleri, kırmızı et, karaciğer, yumurta sarısı, peynir ve yoğurt gibi süt ürünleri, bazı mantar türleri ve d vitamini açısından zenginleştirilmiş kahvaltılık tahıllar ve d vitamini takviyeleridir.Vücudun ihtiyacı olan D vitamini, en önemli kaynağı olan güneş ışınları dışında şunlarda bulunur:Somon, uskumru ve sardalya gibi yağlı balıklarKırmızı et ve karaciğer
Tavuk ciğeri
Yumurta sarısı
Peynir ve tereyağı gibi süt ve süt ürünleri
Maydonoz
Isırgan otu
Kahvaltılık tahıllar D vitamini alınabilecek gıdalardır.
Sıcak yaz günlerinde öğlen güneşine uzun süre maruz kalmanın negatif etkileri olabileceği için sabah ve öğleden sonraki saatlerde gün ışığına çıkmak iyi olacaktır. Güneş ışığı gereksinimi, kişilerin ten rengine, yaşına ve güneşlenme şekline göre değişiklik gösterebilir. Deri rengi koyu olan kişilerin yeterli D vitaminin deride oluşabilmesi için özellikle kış aylarında daha uzun süre güneş ışığına ihtiyacı vardır.D vitamini takviyesiD vitamini takviyesi (d vitamini ilaçları) doktor kontrolünde alınmalıdır. Yapılan testlerde vücutta D vitamini eksikliği tanısı konuldu ise günlük ihtiyacın karşılanması için oral yolla alınan vitamin hapları yazılabilir. Daha yüksek dozlu D vitamini ihtiyacı söz konusuysa kalçadan enjeksiyon ile D vitamini verilebilir. D vitamini hapı ya da D vitamini damlası yağlı yemeklerle alındığında vitaminin emilimi daha fazla olmaktadır.
D Vitamini Yüksekliği Zararlı mıdır?
Her şeyin fazlası vücut için zararlıdır. D vitamini miktarı için de aynı şey geçerlidir ve fazlası zehirlenmelere sebebiyet verebilmektedir. Yağda depolanan ve idrar ile atılamayan D vitamini için yüksek seviye aralığı 125 nmol / l veya daha fazladır. Yüksek D vitamini seviyesi, organlarda ve yumuşak dokularda kalsiyum birikimlerine yol açabilmektedir. D vitaminin gelişigüzel kullanılması yüksek kan düzeylerine sebebiyet verebilir. Fazla miktarda D vitamini kullanılmasının zararları aşağıdaki gibi sıralanabilir.- Doku ve eklem kireçlenmelerine
- Böbrek taşı oluşumuna ve böbrek hasarına yol açabilmektedir
- Hipertansiyona yol açabilir
- Kanda kalsiyum yükselmesine neden olabilmektedir.
