Prof. Dr. Hamdi Temel'den Plastik Kirliliği Uyarısı: "Naylon Her Yerde, Tehlike Büyüyor"

(YOZGAT) - Çevre Bilincini Geliştirme Derneği Başkanı ve Yozgat Bozok Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Hamdi Temel, plastik kirliliğinin insan sağlığı ve doğa üzerindeki etkilerine dikkat çekti.

Kadınların çorabından pedine, erkeklerin tişörtünden pantolonuna, çocukların okul formasından beslenme çantasına, bebeklerin alt bezinden biberonuna kadar naylon ve plastik ürünlerin günlük yaşamın her alanına girdiğini belirten Temel, bu yayılımın ciddi çevre ve sağlık sorunlarına yol açtığını ifade etti.

Temel, bilimsel araştırmalar, deneyimler ve gözlemler ışığında kaleme aldığı "Naylon Aşkı Öldürür" adlı eserinde plastik ve naylonun farklı biçimlerde insan hayatına sızdığını anlattığını söyledi.

"Plastik yakalanmak istemeyen bir katil gibi kılık değiştiriyor"

Plastik ve naylonun çağın değişen ihtiyaçlarına göre farklı formlarda günlük yaşama girdiğini belirten Prof. Dr. Temel, şu ifadeleri kullandı:

"Kimi zaman plastik su damacanası kılığına girerek zehirliyor bizi, kimi zaman naylon poşet olup deniz kuşlarını öldürüyor, balıkların cinsiyetiyle oynuyor. Bazen Bisphenol A formunda kanseri azdırıyor, bazen de çatal, bıçak, tabak, bardak şeklinde kanımıza karışıveriyor."

Temel, duyarsız plastik kullanımının yalnızca insanları değil, tüm canlıları tehdit ettiğini vurguladı.

"Mikroplastikler toprağı, suyu ve insan bedenini etkiliyor"

Son yıllarda yalnızca Türkiye'de değil, tüm dünyada plastik kirliliğinin ciddi boyutlara ulaştığını belirten Temel, mikroplastiklerin artık toprağı, suyu, havayı, insan bedenini, bitkileri ve hayvanları etkilediğini söyledi.

Bu konuda dünyada her gün çok sayıda bilimsel çalışma yapıldığını ifade eden Temel, buna rağmen toplumda çevre bilincinin hâlâ yeterli düzeye ulaşmadığını kaydetti.

Temel, "Çevremize baktığımız zaman görüyoruz ki hâlâ gelişigüzel naylon poşetleri, plastik kapların atıklarını, önümüze gelen her şeyi hunharca toprağa atıyoruz. Toprağa attıktan sonra da çok büyük problemlerle karşı karşıya kalıyoruz" dedi.

"Plastik çöp yığınları toprağın yapısını değiştiriyor"

Plastik atıkların toprağa karışmasıyla fiziksel ve kimyasal yapının değiştiğini belirten Temel, bunun tarım ürünleri üzerinde de doğrudan etkili olduğunu söyledi.

Temel, toprağın kirlenmesiyle burada yetişen meyve, sebze ve bitkilerin de mikroplastiklere maruz kaldığını belirterek, bu ürünlerin hayvanlar ve insanlar tarafından tüketildiğini ifade etti.

Hava sıcaklıklarının artmasıyla plastik kaynaklı maddelerin havaya, suya ve toprağa daha fazla karışabildiğini dile getiren Temel, hastalık çeşitlerindeki artışın çevresel kirleticilerden bağımsız düşünülmemesi gerektiğini söyledi.

"Güneş ışığı plastiklerdeki zararlı kimyasalları artırıyor"

Prof. Dr. Hamdi Temel, gelişigüzel atılan plastiklerin toprakta çözünmesiyle içlerindeki zararlı kimyasalların çevreye yayıldığını belirtti.

Daha önce yaptıkları çalışmalarda plastiklerin içinde 5 farklı kimyasal madde tespit ettiklerini söyleyen Temel, güneş ışığına maruz kalan plastiklerde çözünmenin arttığını ve kimyasal madde miktarının çoğalabildiğini kaydetti.

Temel, açık alanda bırakılan plastiklerin kapalı alanlarda muhafaza edilmesi ya da mümkün olduğunca cam şişelerle değiştirilmesi gerektiğini ifade etti.

"Büyükbaş hayvanlar plastikleri yiyecek sanıyor"

Plastik atıkların hayvanlar için de büyük risk oluşturduğunu söyleyen Temel, özellikle büyükbaş hayvanların plastikleri yiyecek zannederek tüketebildiğini belirtti.

Temel, "Büyükbaş hayvanlar yiyor, yiyecek zannediyorlar. Bu durum hayvanlarda ağız yaralanmalarına, nefes borusunun tıkanmasına ve hatta ölüme kadar gidebiliyor. Midesi dolan hayvan tok olduğunu zannediyor, yemek yemiyor ve cılızlaşıyor" dedi.

Bunun hem ekonomik hem de sağlık açısından ciddi bir sorun oluşturduğunu belirten Temel, plastik kirliliğine karşı bireysel ve kurumsal düzeyde önlem alınması gerektiğini söyledi.

"Geri dönüşüm bilinci artırılmalı"

Prof. Dr. Temel, plastik kirliliğiyle mücadelede ilk adımın bireysel davranış değişikliği olduğunu vurguladı.

Vatandaşların plastik atıkları çevreye değil, geri dönüşüm ünitelerine atması gerektiğini belirten Temel, bu konuda devlet kurumlarına, Çevre Bakanlığı'na ve belediyelere önemli görevler düştüğünü söyledi.

Temel, plastik atıkların toplanarak geri dönüşüm tesislerine yönlendirilmesi gerektiğini ifade ederek, geri dönüştürülen plastiklerin sağlık sektöründe kullanılmayacak şekilde farklı alanlarda değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Prof. Dr. Hamdi Temel, plastik ve naylon kullanımının kontrol altına alınmaması halinde mikroplastik kirliliğinin çevre, tarım, hayvancılık ve insan sağlığı açısından daha büyük sorunlara yol açabileceği uyarısında bulundu.

Kaynak: Seyfi ÇELİKKAYA