Haber: Esra Nur Pervan
(TRABON) - Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, "Karadeniz sahilindeki yerleşim alanları özellikle çok katlı binalar heyelan sahaları üzerinde kurulmuştur. Örneğin Trabzon'daki Akyazı Beşirli heyelan sahaları veya Rize'nin heyelan sahaları Arhavi’nin heyelan sahaların çoğu çok katlı binalar heyelan sahalar üzerinde kurulmuştur. Dolayısıyla bu çok katlı binalar hem heyelan riski altında hem de nedir deprem tehlikesi altında" dedi.
Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) eski öğretim üyesi Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, Doğu Karadeniz Bölgesi'nin deprem çekincesinin aynı olduğunu ve Trabzon'un kuzeyde Karadeniz fayı güneyde Kuzey Anadolu fayı arasında kalan bir bölge olduğunu söyledi.
''Trabzon'un deprem çekincesinin arttığını'' belirten Prof. Dr. Osman Bektaş, şöyle konuştu:
"Trabzon 1947 deprem tehlikesi haritasında 2. derece deprem bölgesinde bulunuyordu ancak 1963 yılındaki yenilenen deprem tehlike haritasında Bakanlar Kurulu tarafından Trabzon deprem bölgesi dışına çıkarıldı gerekçe neydi 47 haritasını hazırlayanlar da yabancı yer bilimcilerin katkısı var. Dolayısıyla işte Trabzon'da deprem olmaz mantığıyla Trabzon ne yapıldı deprem bölgesi dışına çıkarıldı. Ancak 1968 yılında Karadeniz sahilinde jeoteknik ortam olarak Trabzon'la Bartın aynı bölgede olmasına karşın 1968 yılında Bartın'da bir deprem oluyor depremin yeri Karadeniz, Karadeniz fayı Bartın’ı yıkıyor. Dolayısıyla 96 haritasında Bartın 1. derece deprem bölgesi olarak kalıyor ama onun doğusundaki yine aynı jeoteknik ortamda bulunan Trabzon 4 derece bölgesinde bulunuyor.
Karadeniz 2 fay hattı arasında kalıyor. Doğu Karadeniz Bölgesi kuzeyde Karadeniz fayı güneyde Kuzey Anadolu fayı arasında kalan bir bölge Trabzon'da aynı kuşakta Bartın da aynı kuşakta dolayısıyla her ikisinde çekincesi deprem çekincesi aynı olması gerekiyor. Bu durum 2018 yılında yenilenen Deprem Tehlike Haritasında düzeltildi. Bartın'ın deprem çekincesi aşağıya çekildi, Trabzon'un deprem çekincesi kat yukarıya kaldırıldı. Bugün Karadeniz Sahili hemen hemen eşit deprem çekincesi sahiptir. Şimdi 6.6’lık deprem zemin içindir yani AFAD’ın verdiği yönetmelikte geçen 02.03 veya bunun karşılığı olan 6.6’lık deprem sağlam zemin içindir yani bazalt üniversitenin (Karadeniz Teknik Üniversitesi) oturduğu bazalt kayalar içinde ancak sahile indiğiniz zaman yani kumsal alanı veyahut alüvyon sahasına indiğiniz zaman bu değer daha da artar 3-4 kat daha artar özellikle dolgu alanlarında bizim statlarımızın, havaalanlarımızın, hastanelerimizin bulunduğu dolgu alanlarında deprem tehlikesi 3-4 kat daha fazla artar. Onun yanında lojistik olarak mesela şeylerden barajlarda enerji santrallerinde tabii ki bu risk daha fazladır."
"Uydudan sürekli kitle hareketlerini oturma hareketleri yer hareketlerini gözlemlemek gerekir"
Trabzon genelinde önemli yapıların dolgu alanı üzerinde olduğunu ve belirli aralıklarla uydu üzerinden kitle hareketlerinin gözlemlenmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Bektaş, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Olabilecek orta büyüklükteki bir deprem Karadeniz'de veya Trabzon'a yakın bir deprem ne yapabilir? Bu deprem heyelanda tetikleyebilir. Dolayısıyla Karadeniz sahilindeki yerleşim alanları özellikle çok katlı binalar bu heyelan sahaları üzerinde kurulmuştur. Örneğin Trabzon'daki Akyazı Beşirli heyelan sahaları veya Rize'nin heyelan sahaları Arhavi’nin heyelan sahaların çoğu çok katlı binalar heyelan sahalar üzerinde kurulmuştur. Dolayısıyla bu çok katlı binalar hem heyelan riski altında hem de nedir deprem tehlikesi altında. Heyelan tehlikesi heyelan olma olasılığı tütün tarlasında heyelan olsa bunun bir zararı olmaz ama o tütün tarlasına siz sürekli heyelan sahasında çok katlı binalar yaparsanız o çok katlı binalarda da birçok insan yaşarsa olabilecek olan bir heyelan veya bir depremde heyelan olması şart değil tetiklenen bir depremde ve tetiklenen heyelanda çok büyük afetler yaşamak mümkün. O açıdan bizler bu heyelan sahalarını kontrol etmemiz lazım benim önerim şu gerek mesela dolgu alanlar üzerinde çok oturmalar stat oturmaları hastanelerin oturması ve hemen daha güneyindeki yamaçtaki heyelanları kontrol etme kitle kaymalar kontrol etmek için muhakkak suretle uydudan sürekli kitle hareketlerini oturma hareketleri yer hareketlerini gözlemlemek gerekir.
''Şu anda bir deprem olsa Rize yerle bir olur. Çünkü tamamen dolgu alanı üzerinde"
Şimdi depremin yeri zamanı hakkında kesin bir şey söylemek mümkün değil, ancak AFAD’ın verilerine göre bugün Karadeniz'de olabilecek bizim Doğu Karadeniz sahilinde olabilecek olan yer sarsıntısını belirtmek gerekirse AFAD söylüyor diyor ki 'önümüzdeki 50 yıl içerisinde Doğu Karadeniz Bölgesi'nde olabilecek olan en büyük sarsıntı yüzde 90 olasılıkla 6.6 depreme karşılık gelir' ama yüzde 10 olasılıkla bundan daha büyük bir deprem sarsıntısı yaşayabiliriz.
Rize çok daha kötü dolgu alan üzerinde kurulmuş zaten Rize'nin kentsel dönüşümü dolgu alandan dolayı oturmalardan dolayı gündemde Rize'yi başka yere taşıyacaklar. Allah göstermesin şu anda bile bir deprem olsa Rize yerle bir olur çünkü tamamen dolgu alanı üzerinde."
