İzlanda tarihi referandumda: Avrupa Birliği kapısı yeniden açılacak mı?

Sandıklar Türkiye saatiyle 30 Ağustos 01.00’de kapanacak. İlk sonuçların pazarın ilk saatlerinde açıklanması bekleniyor.

Kuzey Atlantik’in stratejik ülkelerinden İzlanda, Avrupa Birliği ile geleceğini belirleyecek kritik bir referandum için bugün sandığa gidiyor.

Seçmenlere temel olarak “İzlanda, Avrupa Birliği'ne katılım müzakerelerini yeniden başlatmalı mı?” sorusu yöneltiliyor.

Referandum doğrudan AB üyeliği oylaması değil.

“Evet” sonucunun çıkması durumunda Reykjavik yönetimi Brüksel ile üyelik müzakerelerine yeniden başlayacak. Bir üyelik anlaşmasına ulaşılması halinde anlaşmanın kabul edilip edilmemesi için halka ikinci kez gidilecek.

İzlanda AB’ye ilk kez 2009’daki küresel finans krizinin ardından üyelik başvurusu yapmış, görüşmeler 2010’da başlamıştı.

Ancak 2013’te müzakereler askıya alınmış, 2015’te ise süreç fiilen sona ermişti.

Aradan geçen yıllarda tablo değişti.

Rusya-Ukrayna savaşı, Avrupa’nın güvenlik mimarisindeki dönüşüm ve ABD’nin Grönland’a ilişkin tartışmalı çıkışları, Kuzey Atlantik’in stratejik önemini artırdı. İzlanda halihazırda NATO üyesi olmasına rağmen kendi ordusuna sahip değil.

Ekonomik tartışmanın merkezinde ise faizler bulunuyor.

Reuters’ın aktardığı verilere göre İzlanda Merkez Bankası’nın politika faizi yüzde 8, Avrupa Merkez Bankası’nın faizi ise yüzde 2,25 seviyesinde. AB yanlıları, daha yakın Avrupa entegrasyonunun uzun vadede finansal istikrarı güçlendirebileceğini savunuyor.

Karşı cephenin en önemli itirazı ise balıkçılık.

İzlanda ekonomisi ve kültüründe büyük öneme sahip olan balıkçılık sahalarının AB ortak politikalarına tabi tutulması ihtimali, üyelik karşıtlarının temel argümanlarından biri olmaya devam ediyor.

Son anketler yarışın oldukça yakın olduğunu gösteriyor.

24-27 Ağustos tarihleri arasında yapılan Gallup araştırmasında katılımcıların yüzde 51,6’sı müzakerelerin yeniden başlamasına karşı, yüzde 48,4’ü ise destek yönünde görüş bildirdi. Birkaç gün önce yayımlanan başka bir ankette ise “evet” tarafı az farkla öndeydi.

Sonucun bu nedenle küçük bir oy farkıyla belirlenmesi mümkün.

İzlanda zaten Avrupa Ekonomik Alanı sayesinde AB tek pazarının önemli bölümüne erişiyor ve Schengen sisteminde yer alıyor. Ancak AB üyesi olmadığı için Birliğin karar alma mekanizmalarında oy hakkı bulunmuyor.

Referandumdan “evet” çıkması, son yıllarda genişleme politikasını yeniden hızlandıran Avrupa Birliği açısından da Kuzey Atlantik’e uzanan yeni bir siyasi süreç başlatacak.