Gazze'de düğüm sürüyor: Masada Hamas için kademeli silahsızlanma formülü

Gazze’de ateşkes ve savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik girişimler, son iki gündeki yoğun temaslara rağmen henüz somut bir anlaşmaya dönüşmedi.

ABD Başkanı Donald Trump’ın temsilcisi Jared Kushner, Mısır’da Hamas yetkilileri ve bölgesel arabulucularla yaptığı görüşmelerin ardından İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile bir araya geldi. Görüşmenin ardından tarafların bir “ilerleme yolu” üzerinde uzlaştığı açıklanmıştı. Ancak Reuters’ın son değerlendirmesine göre Kushner’ın temasları nihai bir kırılma yaratmadan sona erdi.

Düğüm hâlâ aynı: Önce kim adım atacak?

Müzakerelerin merkezindeki en önemli anlaşmazlık, planın hangi sırayla uygulanacağı.

İsrail yönetimi, Hamas tamamen silahsızlanmadan İsrail askerlerinin Gazze’den çekilmeyeceğini ve yeniden inşa sürecinin başlamayacağını savunuyor. Hamas ise İsrail saldırılarının sona ermesi ve askerlerin geri çekilmesini silahsızlanma sürecinin ön koşulları arasında görüyor.

Bu nedenle taraflar ABD destekli planın genel çerçevesine koşullu olarak yaklaşsa da uygulama aşamasında birbirinden farklı şartlar öne sürüyor.

Kushner’dan kademeli silahsızlanma önerisi

Axios’un görüşmelere ilişkin aktardığı bilgilere göre Kushner, Netanyahu’ya Hamas’ın silahsızlanmaya gerçekten hazır olup olmadığını test etmek amacıyla sürecin küçük ve kademeli adımlarla başlatılmasını önerdi.

Planın tartışılan versiyonunda Hamas’ın silahlarının Filistinli teknokrat bir yönetime teslim edilmesi ve daha sonra uluslararası bir istikrar gücü tarafından imha edilmesi öngörülüyor. Netanyahu’nun ise Gazze’de su ve sanitasyon gibi bazı insani koşulların iyileştirilmesine yönelik sınırlı adımları kabul ettiği bildirildi.

Bu ayrıntılar Reuters’ın ana haberinde yer alan resmî çerçeveden ziyade Axios’un kaynaklarına dayanıyor ve henüz nihai anlaşmanın parçası olarak açıklanmış değil.

Trump’tan İsrail’e saldırıları durdurma çağrısı

Diplomasi trafiği devam ederken ABD Başkanı Donald Trump’ın İsrail’in Gazze’deki saldırılarını durdurması gerektiğini açık biçimde söylemesi de dikkat çekti.

Trump’ın açıklaması, Washington ile Netanyahu yönetimi arasındaki Gazze planının uygulanmasına ilişkin görüş ayrılıklarının daha görünür hale geldiğine işaret ediyor.

İsrail tarafı ise Hamas’ın tamamen silahsızlandırılmasını güvenlik açısından vazgeçilmez bir koşul olarak görüyor.

Türkiye, Katar ve Mısır arabuluculuk sürecinde

Kushner’ın İsrail temaslarından önce Mısır’da yaptığı görüşmelere Türkiye, Katar ve Mısır’dan arabulucular da katıldı.

Hamas’ın üst düzey isimleriyle yapılan doğrudan temaslar, ABD yetkililerinin grupla yürüttüğü ender görüşmeler arasında yer aldı. Reuters’a göre Kushner’ın son ziyareti, Hamas liderliğiyle bilinen ikinci doğrudan temas süreci oldu.

Türkiye, Mısır ve Katar daha önce ortak açıklamalarında İsrail’in ateşkes yükümlülüklerine uyması ve Gazze’deki saldırıları sonlandırması çağrısında bulunmuştu.

“Anlaşma sağlandı” demek için erken

Son temasların ardından ortaya çıkan tablo, diplomatik kanalların açık kaldığını ancak temel siyasi ve askerî sorunların çözülmediğini gösteriyor.

Kushner ve Netanyahu görüşmesinin “verimli” olarak tanımlanması ve bir ilerleme çerçevesinden söz edilmesi olumlu bir diplomatik sinyal olsa da Reuters’ın güncel haberine göre taraflar hâlâ Hamas’ın silahsızlanması, İsrail’in geri çekilmesi ve Gazze’nin yeniden inşasının sıralaması konusunda uzlaşmış değil.

Bu nedenle önümüzdeki süreçte en kritik konu, arabulucuların tarafların karşılıklı “önce siz adım atın” şartını aşabilecek bir uygulama mekanizması oluşturup oluşturamayacağı olacak.