İsrail’in Doğu Kudüs ile Maale Adumim yerleşimi arasındaki E1 bölgesinde yeni yerleşim birimleri inşa etme adımı uluslararası tepkiyi büyüttü.
İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Kanada, Hollanda, Norveç, Avustralya, Yeni Zelanda, İsveç ve Belçika liderleri tarafından yayımlanan ortak açıklamada, İsrail hükümetinin E1 projesi kapsamında inşaat ihalelerini yayımlama kararı “kabul edilemez” olarak nitelendirildi.
Açıklamada, E1’deki yapılaşmanın Batı Şeria’nın ortasında bir hat oluşturarak Filistin topraklarının coğrafi bütünlüğüne zarar vereceği ve iki devletli çözüm ihtimalini zayıflatacağı vurgulandı.
11 ülke İsrail hükümetine, “Bu planları derhal geri çekin ve Batı Şeria’daki yerleşim genişlemesini durdurun” çağrısı yaptı.
Ortak açıklamada ayrıca Batı Şeria’da yerleşimcilerin Filistinli sivillere yönelik şiddetinin “benzeri görülmemiş seviyelere” ulaştığı ve Filistin ekonomisi üzerinde ciddi kısıtlamalar bulunduğu belirtilerek, E1 kararının bu ortamda daha da kaygı verici olduğu ifade edildi.
Ülkeler, projeye teklif vermeyi düşünen şirketleri de uyardı. Firmaların yerleşim inşaatına katılmaları halinde hukuki ve itibari sonuçlarla karşılaşabilecekleri belirtildi.
1.234 konut için ihale açıldı
İsrail hükümeti 18 Ağustos’ta E1 projesi kapsamında 1.234 konutun inşası için yeni ihale sürecini başlattı.
Bu konutlar, 2025 yılında onaylanan toplam 3.401 konutluk E1 planının yaklaşık üçte birini oluşturuyor. İhale teklifleri için son tarih 19 Ekim 2026 olarak belirlendi.
Tarih ayrıca siyasi açıdan dikkat çekiyor. İsrail’de genel seçimlerin 27 Ekim 2026’da yapılması planlanıyor; dolayısıyla ihale süresi seçimlerden yalnızca sekiz gün önce sona erecek.
İsrailli yerleşim karşıtı Peace Now örgütü, zamanlamanın bir sonraki hükümetin projeyi durdurmasını zorlaştırabilecek sözleşmeler oluşturma amacı taşıdığını savunuyor. Bu değerlendirme örgütün yorumu niteliğinde.
BM: İki devletli çözüm için “varoluşsal tehdit”
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres de daha önce E1 projesinin Batı Şeria’nın kuzeyi ile güneyi arasındaki bağlantıyı fiilen keseceğini ve işgal altındaki Filistin topraklarının coğrafi bütünlüğü açısından ağır sonuçlar yaratacağını belirtmişti.
BM Genel Sekreteri, projenin iki devletli çözüm açısından “varoluşsal tehdit” oluşturduğunu ifade ediyor.
E1 alanı yaklaşık 12 kilometrekarelik stratejik bir bölgeyi kapsıyor. Projeye karşı çıkanlar, Maale Adumim’in Kudüs’e doğru genişlemesinin Batı Şeria’yı kuzey ve güney olmak üzere iki ayrı parçaya ayıracağını ve Doğu Kudüs’ün Batı Şeria’daki Filistin yerleşimlerinden daha fazla kopmasına yol açacağını savunuyor.
Bunun Ramallah, Doğu Kudüs ve Beytüllahim arasında kesintisiz bir Filistin yerleşim hattının kurulmasını büyük ölçüde engelleyebileceği belirtiliyor.
Smotrich geçen yıl “Filistin devleti fikrini gömmek” demişti
E1 planı 2025’te yeniden gündeme getirildiğinde İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich projeyi açıkça Filistin devleti ihtimaliyle ilişkilendirmişti.
Smotrich’in ofisi planı “Filistin devleti fikrini gömmek” şeklinde duyurmuş, Smotrich daha sonra yerleşim faaliyetlerinin Filistin devleti fikrini sahada ortadan kaldırdığını savunmuştu.
