Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye’nin Şanghay İşbirliği Örgütü’ne (ŞİÖ) tam üyeliği konusunda dikkat çeken mesajlar verdi.
Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen ŞİÖ Devlet Başkanları Zirvesi’nin ardından Türkiye’ye dönüşünde gazetecilerin sorularını yanıtlayan Erdoğan, Ankara’nın örgütle ilişkilerini daha ileri seviyeye taşımasının mümkün olduğunu söyledi.
Bir gazetecinin, Türkiye’nin Şanghay İşbirliği Örgütü ile işbirliğini tam üyeliğe taşıma ihtimali olup olmadığı yönündeki sorusuna Erdoğan, Bişkek Zirvesi’nin Türkiye’nin ekonomik, siyasi ve stratejik seçeneklerini çeşitlendirme iradesinin göstergelerinden biri olduğunu belirtti.
Erdoğan, Türkiye’nin Çin’den Orta Asya’ya, Rusya’dan Güney Asya’ya uzanan geniş coğrafyayla ekonomik ilişkilerini geliştirdiğini ifade ederek, “Şanghay İşbirliği Teşkilatı ile önümüzdeki süreçte ilişkilerin daha ileri seviyelere taşınması da bizim açımızdan mümkün” dedi.
“Batı’ya sırt çevirme anlamına gelmez”
Erdoğan’ın açıklamasında en dikkat çeken bölüm ise Türkiye’nin Batı ile ilişkilerine yönelik mesajı oldu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin ŞİÖ ile yakınlaşmasının mevcut ittifaklarından uzaklaşması şeklinde değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Türkiye’nin teşkilata üyelik perspektifi, bir bloktan bir kopuş, Batı’ya sırt çevirme anlamına asla gelmez.”
Erdoğan, hedeflerinin “360 derecelik bir vizyonla Türkiye’nin kendi ağırlığını artırmak” olduğunu söyledi.
Reuters da Erdoğan’ın sözlerini, NATO üyesi Türkiye’nin Çin ve Rusya’nın da yer aldığı Şanghay İşbirliği Örgütü ile bağlarını tam üyeliğe kadar ilerletmeyi değerlendirebileceği mesajı olarak aktardı. AP ise Erdoğan’ın Rusya ve Çin’le daha yakın ilişkilerin Batı’dan uzaklaşma anlamına gelmediğini özellikle vurguladığını bildirdi.
Türkiye’nin ŞİÖ ülkeleriyle ticareti 150 milyar dolara yaklaştı
Erdoğan, örgütün ekonomik büyüklüğüne de dikkat çekti.
ŞİÖ’nün 4 milyardan fazla nüfusu ve yaklaşık 35 trilyon dolarlık ekonomik büyüklüğü temsil ettiğini belirten Erdoğan, Türkiye’nin örgüte üye ülkelerle yıllık ticaret hacminin 150 milyar dolara yaklaştığını söyledi.
Türkiye’nin 2019’da başlattığı “Yeniden Asya” girişiminin de bu yaklaşımın bir parçası olduğunu ifade eden Erdoğan, Türkiye’nin hem Doğu hem de Batı ile ilişkilerini geliştirebilen bir dış politika izlediğini kaydetti.
Türkiye şu anda “diyalog ortağı”
Türkiye henüz Şanghay İşbirliği Örgütü’nün tam üyesi değil.
Dışişleri Bakanlığı verilerine göre örgütün mevcut 10 üyesi Çin, Rusya, Kırgızistan, Tacikistan, Kazakistan, Özbekistan, Hindistan, Pakistan, İran ve Belarus. Türkiye ise Azerbaycan, Suudi Arabistan, Katar, BAE ve diğer bazı ülkelerle birlikte “diyalog ortağı” statüsünde bulunuyor.
Türkiye’ye diyalog ortağı statüsü 2012’de verilen kararla tanındı, buna ilişkin mutabakat zaptı ise 26 Nisan 2013’te Almatı’da imzalandı. ŞİÖ’nün kendi kayıtlarında da Türkiye hâlen diyalog ortağı olarak gösteriliyor.
Örgüt ayrıca 2025 Tianjin Zirvesi’nde “gözlemci” ve “diyalog ortağı” statülerini ileride tek bir “ŞİÖ ortağı” statüsü altında yeniden düzenleme kararı aldı. Ancak gerekli hukuki değişiklikler yürürlüğe girene kadar Türkiye’nin mevcut diyalog ortağı statüsü devam ediyor.
Dünkü zirvede “BM’nin tamamlayıcısı” demişti
Erdoğan’ın tam üyelik mesajı, Bişkek Zirvesi’nde bir gün önce yaptığı açıklamaların ardından geldi.
Erdoğan 1 Eylül’deki zirve konuşmasında Şanghay İşbirliği Örgütü’nü çok kutuplu uluslararası sistemin giderek daha önemli aktörlerinden biri olarak nitelendirmiş ve örgütü Birleşmiş Milletler’e alternatif değil, BM’yi tamamlayan bir yapı olarak gördüğünü söylemişti.
2 Eylül’de gelen yeni açıklama ise bir adım daha ileri giderek Türkiye’nin örgütle ilişkilerinin tam üyelik perspektifine kadar taşınabileceğini doğrudan gündeme getirdi.
