Dünya Meteoroloji Örgütü’nün 24 Nisan 2026 tarihli güncellemesine göre, yılın başındaki nötr koşulların ardından iklim modelleri El Niño ihtimalinde belirgin bir artış gösteriyor. WMO, El Niño’nun gelişmesi halinde küresel sıcaklık ve yağış düzenlerinin etkilenebileceğini bildirdi.
WMO’nun aylık Küresel Mevsimsel İklim Güncellemesi, Ekvator Pasifik’te deniz yüzeyi sıcaklıklarının hızla yükseldiğini ortaya koydu. Bu durum, El Niño koşullarının Mayıs-Temmuz 2026 gibi erken bir dönemde geri dönebileceğine işaret ediyor. Önümüzdeki üç aylık dönemde kara yüzey sıcaklıklarının neredeyse küresel ölçekte normalin üzerinde seyretmesi beklenirken, yağışlarda bölgesel farklılıklar öngörülüyor.
WMO İklim Tahminleri Şefi Wilfran Moufouma Okia, iklim modellerinin El Niño’nun başlaması ve sonraki aylarda güçlenmesi yönünde uyumlu sinyaller verdiğini belirtti. Ancak WMO, ilkbahar aylarında yapılan ENSO tahminlerinin belirsizlik taşıdığını, tahmin güvenilirliğinin genellikle Nisan sonrasında arttığını vurguluyor.
El Niño nedir?
El Niño, El Niño-Güney Salınımı olarak bilinen ENSO sisteminin sıcak evresidir. Ekvator Pasifik’in orta ve doğu kesimlerinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının olağanın üzerine çıkmasıyla oluşur.
Bu olay genellikle 2 ila 7 yılda bir meydana gelir ve çoğu zaman 9 ila 12 ay sürer. El Niño yalnızca Pasifik Okyanusu’nu değil, küresel atmosfer dolaşımını da etkilediği için dünyanın farklı bölgelerinde sıcaklık, yağış, kuraklık, fırtına ve sel risklerini değiştirebilir.
WMO, kamuoyunda zaman zaman kullanılan “süper El Niño” ifadesinin kendi standart operasyonel sınıflandırmalarında yer almadığını da belirtiyor. Bu nedenle kurum, olayı “El Niño”, “La Niña” ya da “ENSO-nötr” koşullar üzerinden değerlendiriyor.
Ne olabilir?
El Niño olayları genellikle küresel ortalama sıcaklıkları yukarı çeken bir etki yaratır. Nitekim WMO’ya göre 2024’ün kayıtlardaki en sıcak yıl olmasında, güçlü 2023-2024 El Niño’su ile insan kaynaklı iklim değişikliğinin birleşik etkisi rol oynadı.
Tipik El Niño dönemlerinde Güney Amerika’nın güneyi, ABD’nin güneyi, Afrika Boynuzu ve Orta Asya’da yağış artışı görülebilirken; Avustralya, Endonezya ve Güney Asya’nın bazı kesimlerinde kuraklık riski yükselebilir. Kuzey Yarımküre yazında El Niño, orta ve doğu Pasifik’te tropikal fırtınaları besleyebilirken Atlantik havzasında kasırga oluşumunu baskılayabilir.
Ancak her El Niño olayı aynı sonuçları doğurmaz. WMO, her olayın gelişimi, şiddeti, coğrafi dağılımı ve etkileri bakımından farklı olduğunu vurguluyor. Bu nedenle bölgesel ve ulusal meteoroloji kurumlarının güncel tahminleri kritik önem taşıyor.
İklim krizi El Niño’yu nasıl değiştiriyor?
WMO’ya göre iklim değişikliğinin El Niño olaylarının sıklığını ya da şiddetini artırdığına dair kesin bir kanıt bulunmuyor. Ancak daha sıcak bir okyanus ve atmosfer, aşırı hava olayları için daha fazla enerji ve nem sağlıyor. Bu nedenle El Niño’nun etkileri, insan kaynaklı küresel ısınma koşullarında daha yıkıcı sonuçlar doğurabiliyor.
Başka bir ifadeyle El Niño doğal bir iklim olayıdır; fakat artık daha sıcak bir gezegen üzerinde yaşandığı için sıcak hava dalgaları, şiddetli yağışlar, kuraklıklar ve tarımsal riskler daha ağır sonuçlar üretebilir.
Neden önemli?
El Niño tahminleri; tarım, su yönetimi, enerji, sağlık, afet hazırlığı ve insani yardım planlaması için hayati öneme sahip. WMO, hükümetlerin, su yöneticilerinin, çiftçilerin ve insani yardım kuruluşlarının doğru ve zamanında ENSO tahminlerine ihtiyaç duyduğunu belirtiyor.
Mayıs-Haziran-Temmuz dönemi için yapılan son değerlendirmede kara yüzey sıcaklıklarının neredeyse her yerde normalin üzerinde seyretmesi bekleniyor. Bu etkinin özellikle Kuzey Amerika’nın güneyi, Orta Amerika ve Karayipler ile Avrupa ve Kuzey Afrika’da daha belirgin olacağı tahmin ediliyor.
Türkiye açısından ne anlama geliyor?
El Niño’nun Türkiye üzerindeki etkisi doğrudan ve tek biçimli değildir; bölgesel atmosfer sistemleri, Akdeniz koşulları, Kuzey Atlantik Salınımı ve mevsimsel dolaşım desenleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekir. Bu nedenle Türkiye için “kesin olarak şu olacak” demek doğru olmaz.
Ancak WMO’nun uyarısı, Türkiye dahil tüm ülkeler için şu anlama geliyor: mevsimsel tahminler yakından izlenmeli; sıcak hava dalgaları, kuraklık, ani yağışlar, tarımsal üretim ve su kaynakları açısından erken hazırlık yapılmalı.
Ne yapılmalı?
Kamu kurumları açısından öncelik; erken uyarı sistemlerini güçlendirmek, tarım ve su yönetimini mevsimsel tahminlere göre planlamak, sıcak hava dalgalarına karşı sağlık sistemlerini hazırlamak ve afet risk yönetimini güncellemek olmalı.
Yerel yönetimler açısından; sel riski taşıyan altyapıların kontrol edilmesi, dere yatakları ve taşkın alanlarının izlenmesi, kentlerde gölgelendirme ve serinleme alanlarının artırılması, yaşlılar ve kronik hastalar için sıcak hava eylem planlarının hazırlanması gerekiyor.
Yurttaşlar açısından ise uzun süreli sıcaklara, ani sağanaklara ve su kesintisi risklerine karşı yerel meteoroloji uyarılarını takip etmek, su tüketimini planlamak, tarımsal üretimde mevsimsel tahminleri dikkate almak ve afet uyarılarını ciddiye almak önem taşıyor.
WMO, El Niño/La Niña’ya ilişkin bir sonraki güncellemesini Mayıs ayı sonunda yayımlayacak. Bu güncellemenin Haziran-Ağustos dönemi ve sonrasına ilişkin karar alma süreçleri için daha güçlü bir rehber sunması bekleniyor.
