Bu yıl forumun ana teması “Dünyayı Barındırmak: Güvenli ve Dirençli Şehirler ve Topluluklar” olarak belirlendi. Toplantılarda derinleşen küresel konut krizi, iklim şokları, çatışmalar sonrası yeniden yapılanma ve plansız yerleşim alanları ele alınacak.
2,8 Milyar İnsan Yetersiz Konut Koşullarında Yaşıyor
Birleşmiş Milletler’e göre bugün dünyada yaklaşık 2,8 milyar insan yetersiz konut koşullarında yaşıyor. 300 milyondan fazla insanın ise evi bulunmuyor.
2050 yılına kadar dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 70’inin şehirlerde yaşayacağı öngörülürken, konut krizinin daha da derinleşmesinden endişe ediliyor.
UN-Habitat Başkanı Anacláudia Rossbach, mevcut tabloyu “küresel bir konut krizi” olarak nitelendirdi. Rossbach, krizin uzun yıllar boyunca özellikle Küresel Güney’de derin şekilde hissedildiğini, ancak artık Küresel Kuzey ülkelerinde de etkili olmaya başladığını belirtti.
Konut Krizi Sadece Barınma Sorunu Değil
BM yetkililerine göre konut krizi yalnızca bina ve altyapı meselesi değil; insan onuru, kent dayanıklılığı, sağlık, eğitim, ekonomi ve toplumsal istikrarla doğrudan bağlantılı bir sorun.
UNDP Başkan Yardımcısı Francine Pickup, Bakü’deki forumda konut, iklim direnci, yönetişim ve yerel finansmanı bir araya getiren bütüncül çözümler üzerinde durulacağını söyledi.
Pickup, “İçinde bulunduğumuz küresel konut krizi öncelikle bir inşaat sorunu değil. Ev inşa etmenin ötesine geçip kentsel ortamı ve konut meselesini karmaşık bir problem olarak ele almalıyız.” değerlendirmesinde bulundu.
Plansız Yerleşimler Gündemde
Forumun önemli gündem başlıklarından biri de plansız yerleşimler olacak. Bugün dünyada yaklaşık 1,1 milyar insan gecekondu bölgelerinde yaşıyor. Bu sayının önümüzdeki yıllarda daha da artabileceği belirtiliyor.
BM-Habitat, bu alanların yalnızca sorun olarak görülmemesi gerektiğini vurguluyor. Çünkü birçok şehirde plansız yerleşimler, düşük gelirli milyonlarca insan için barınmanın tek mümkün yolu olarak öne çıkıyor.
Savaş ve Afet Sonrası Yeniden Yapılanma
Bakü’de ele alınacak başlıklardan biri de savaş ve afetlerden sonra şehirlerin nasıl yeniden inşa edileceği olacak.
Birleşmiş Milletler verilerine göre 2022 yılı sonu itibarıyla dünya genelinde 123 milyondan fazla insan zorla yerinden edildi. Bu kişilerin yüzde 60’tan fazlası kentlerde sığınak aradı.
BM yetkilileri, savaş ve afet sonrası yeniden yapılanmada yalnızca konut üretiminin değil; mahallelerin, geçim kaynaklarının, sosyal bağların ve topluluk güveninin yeniden kurulmasının da önemli olduğunu vurguluyor.
İklim Şokları Konut Krizini Derinleştiriyor
Forumda iklim krizinin konut üzerindeki etkileri de masaya yatırılacak. Sel, fırtına ve orman yangınları gibi aşırı hava olayları yalnızca 2023 yılında 20 milyondan fazla insanı yerinden etti.
Tahminlere göre iklim değişikliği, 2040 yılına kadar dünya genelinde 167 milyon evi yok edebilir.
Öte yandan inşaat sektörü de küresel enerji kaynaklı karbondioksit emisyonlarının yüzde 34’ünden sorumlu. Bu nedenle forumda, daha fazla konut ihtiyacının iklim krizini derinleştirmeden nasıl karşılanacağı tartışılacak.
“Konut Krizi Tek Başına Çözülemez”
UN-Habitat Başkanı Rossbach, küresel konut krizine karşı hükümetler, yerel yönetimler, sivil toplum, akademi, topluluklar ve özel sektörün birlikte hareket etmesi gerektiğini söyledi.
Rossbach, Bakü’den konut krizini ele alacak daha güçlü bir küresel koalisyonla çıkmayı hedeflediklerini ifade etti.
Yeni Kentsel Gündem’in 10. Yılı
Bakü forumu, 2016’da kabul edilen Yeni Kentsel Gündemin 10. yılına denk gelmesi nedeniyle de önem taşıyor.
Temmuz ayında New York’ta yapılacak BM Genel Kurulu’nda gündemin ara değerlendirmesi yapılacak. Bakü’deki görüşmelerin, dünyanın daha güvenli, sürdürülebilir ve uygun fiyatlı şehirler oluşturma konusunda ne kadar ilerlediğini göstermesi bekleniyor.
Dünya Şehir Forumu, 2001 yılında BM Genel Kurulu tarafından kuruldu ve UN-Habitat tarafından iki yılda bir düzenleniyor. Bakü’deki foruma 182 ülkeden yaklaşık 40 bin katılımcı kayıt yaptırdı.
