DİSK'ten COP31'de "adil geçiş" çağrısı: "Dönüşümün maliyeti işçilere değil, sermayeye yüklenmeli"

Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK), Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında “Adil Geçiş Sosyal Politika Önerileri”ni kamuoyuyla paylaştı.

Döşemealtı Belediyesi Yeşilpark Kültür Merkezi'nde düzenlenen toplantıda konuşan DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında gerçekleştirilecek ekonomik ve teknolojik dönüşümün maliyetinin çalışanlara yüklenmemesi gerektiğini söyledi.

Toplantıya Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu Afrika Bölgesi (ITUC-Africa) Program Koordinatörü Rhoda Boateng ve Kanada Québec İşçi Federasyonu (FTQ) Genel Sekreteri Olivier Carrière de katıldı.

“Önlenebilir işçi ölümleri kaza değil cinayettir”

Konuşmasına Mustafa Kemal Atatürk'ü vefatının 88'inci yılında anarak başlayan Arzu Çerkezoğlu, Cumhuriyet ve demokrasinin işçi sınıfı açısından taşıdığı öneme değindi.

“Cumhuriyet ve demokrasi işçi sınıfının kırmızı çizgisidir” diyen Çerkezoğlu, Türkiye'de temel hakların, sendikal hakların ve ifade özgürlüğünün baskı altında olduğunu savundu.

İzmir'in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda meydana gelen ve 17 işçinin yaşamını yitirdiği belirtilen patlamayı da gündeme getiren Çerkezoğlu, hayatını kaybeden işçilerin ailelerine başsağlığı diledi.

“Önlenebilir olduğu hâlde önlenmeyen, göz göre göre gelen işçi ölümleri kaza değil cinayettir” diyen Çerkezoğlu, patlamayla ilgili yayın yasağını eleştirerek iş güvenliği önlemlerinin ve denetimlerin sorgulanması gerektiğini söyledi.

“İklim krizi aynı zamanda bir sınıf meselesidir”

İklim krizinin etkilerinin toplumun bütün kesimlerine eşit dağılmadığını belirten Çerkezoğlu, kuraklığın gıda fiyatlarını, enerji krizlerinin elektrik ve ısınma giderlerini artırdığını ifade etti.

Yüksek enflasyon ve ücretlerdeki reel kayıplarla birlikte çalışanların geçim koşullarının ağırlaştığını savunan Çerkezoğlu, şöyle konuştu:

“İklim krizi bize göre sadece bir çevre meselesi değil, aynı zamanda bir emek meselesi, bir gelir dağılımı meselesi. Yani özünde iklim krizi bir sınıf meselesi.”

Enerji ve üretim sistemlerindeki dönüşümün işçilerin hakları gözetilmeden gerçekleştirilmesinin yeni işsizlik ve güvencesizlik sorunlarına yol açabileceğini belirten Çerkezoğlu, dönüşümün maliyetinin kim tarafından karşılanacağının temel meselelerden biri olduğunu söyledi.

“Dönüşümün maliyeti işçilerin ücretlerinden ve tükettiği temel mallardan değil, sermayenin kârından ve servetinden karşılanmalıdır” ifadelerini kullandı.

“Adil geçiş iktidarın belgelerinde bir söz olarak duruyor”

Türkiye'de iklim politikalarına ilişkin strateji belgeleri, eylem planları ve İklim Kanunu'nda adil geçiş kavramına yer verildiğini hatırlatan Çerkezoğlu, bunun çalışma hayatında somut güvencelere dönüşmediğini savundu.

“Adil geçiş iktidarın belgelerinde bir söz olarak duruyor ama çalışma hayatı açısından bir yol haritasına dönüşmüyor” diyen Çerkezoğlu, iş güvencesi, gelir güvencesi, toplu pazarlık ve işçi sağlığı konularında bağlayıcı düzenlemeler yapılması gerektiğini belirtti.

Çerkezoğlu, Türkiye'nin COP31'e ev sahipliği yaparken kendi işçilerinin karşı karşıya bulunduğu riskleri görmezden gelemeyeceğini söyleyerek, “COP31 sadece devletlerin ve büyük sermaye gruplarının taahhütlerini sıraladığı bir sahne olarak kalmamalıdır” dedi.

DİSK'ten dokuz başlıkta sosyal politika önerisi

Çerkezoğlu, DİSK'in hazırladığı “Adil Geçiş Sosyal Politika Önerileri”nin dokuz temel başlıktan oluştuğunu açıkladı.

Öneriler kapsamında enerji, ulaşım, bakım ve sağlık alanlarında kamusal yatırımların güçlendirilmesi, yeşil dönüşümden etkilenecek işçilerin mevcut işlerinin korunması ve gelir güvencelerinin geliştirilmesi istendi.

İklim krizinin yol açtığı aşırı sıcaklık ve hava kirliliği gibi riskler karşısında çalışanlara ücret kaybı olmadan çalışmama hakkı tanınması da talepler arasında yer aldı.

DİSK ayrıca çalışma mevzuatının güçlendirilmesini, sendikaların karar alma süreçlerine katılmasını, kadınların güvenceli istihdamının desteklenmesini ve mevsimlik tarım işçileri, kuryeler, göçmenler ile kayıt dışı çalışanların sosyal koruma kapsamına alınmasını önerdi.

Dokuzuncu başlıkta ise COP31'de adil geçişe ilişkin somut ve bağlayıcı taahhütler alınması, COP30'da kararlaştırılan Adil Geçiş Mekanizması'nın finansman ve uygulama takviminin belirlenmesi istendi.

“Adil geçişi toplu pazarlığın standart konusu yapacağız”

DİSK'in “Adil Geçiş Politika Belgesi”ni kabul ettiğini duyuran Çerkezoğlu, sendikaların iklim krizine ilişkin taleplerini toplu iş sözleşmelerine taşıyacağını açıkladı.

Çerkezoğlu, “Biz DİSK olarak bir adım daha atıyoruz bugün. DİSK Adil Geçiş Politika Belgesi isimli ikinci bir tutum belgesini kabul ediyoruz. Ve tüm sendikalarımızla birlikte toplu sözleşmelerimizde bu konuda hükümler koymak ve bununla beraber adım atmayı taahhüt ediyoruz” dedi.

Toplu iş sözleşmelerinde aşırı sıcaklık, sel, afet ve hava kirliliği gibi risklerin yanı sıra kadınların, gençlerin, göçmenlerin ve kayıt dışı çalışanların ihtiyaçlarının da ele alınacağını belirtti.

Uluslararası sendikalardan bağlayıcı taahhüt çağrısı

Toplantıda konuşan ITUC-Africa temsilcisi Rhoda Boateng, iklim krizinin çalışanlar üzerindeki etkilerinin yalnızca Türkiye'ye özgü olmadığını belirterek sendikaların uluslararası iklim müzakerelerinde daha etkin rol üstlenmesi gerektiğini söyledi.

Boateng, adil geçiş konusunda tavsiyelerin ötesine geçilerek bağlayıcı taahhütler alınmasını, planların sendikalarla müzakere edilmesini ve bağımsız biçimde izlenmesini istedi.

Kanada Québec İşçi Federasyonu Genel Sekreteri Olivier Carrière ise ülkesinde petrol sektöründe çalışanların işlerini kaybetme endişesi nedeniyle dönüşüm politikalarına mesafeli yaklaşabildiğini anlattı.

34 sendika aracılığıyla 600 binden fazla çalışanı temsil ettiklerini belirten Carrière, işçilerin iklim dönüşümünün mağduru değil, karar süreçlerinin parçası olması gerektiğini vurguladı.

Carrière ayrıca 10 Kasım sabahı saat 09.05'te Türkiye'de araçların durmasına ve Atatürk için gerçekleştirilen saygı duruşuna tanıklık ettiğini anlatarak bu anmanın kendisini etkilediğini söyledi.

Antalya'daki toplantıda, iklim krizine karşı uygulanacak politikaların işçiler açısından doğurabileceği sonuçlar ve bu süreçte sendikal hakların nasıl korunacağı ele alındı.

DİSK, hükümetlere yönelik düzenleme çağrısının yanı sıra kendi toplu pazarlık süreçlerinde de iklim krizine ilişkin sosyal güvenceleri gündeme getirme taahhüdünde bulundu.

Kaynak ANKA Haber Ajansı – Batuhan Dükel / Kamera: Dursun Alkaya