Rapora göre, Türkiye’de gençler çalışma yaşamına giderek daha fazla belirsizlik, güvencesizlik ve yoksulluk koşulları içinde adım atıyor. Genç emeğinin ucuz ve esnek işgücü olarak değerlendirildiği belirtilen raporda, bu tablonun ancak emekten yana, kamucu ve eşitlikçi istihdam politikalarıyla değiştirilebileceği vurgulandı.
Her 10 Gençten 6’sı İstihdama Katılamıyor
Rapora göre, 2025 yılında 15-24 yaş grubunda istihdam oranı yüzde 40,3 oldu. Buna göre her 10 gençten 6’sı istihdama katılamıyor.
15-19 yaş grubunda istihdam oranı yüzde 29,1 olurken, 20-24 yaş grubunda bu oran yüzde 53,1 olarak hesaplandı. Raporda, 15-19 yaş grubundaki istihdamın çocuk emeği ve yoksulluk nedeniyle eğitimden erken kopuş açısından da değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Genç Kadınların İstihdama Katılımı Erkeklerin Yarısı Kadar
Genç istihdamında cinsiyet eşitsizliği de dikkat çekti. 15-24 yaş grubunda erkeklerin istihdam oranı yüzde 53 iken, kadınlarda bu oran yüzde 26,7 oldu.
Raporda, bakım emeğinin kadınların üzerine yüklenmesi, eğitimden istihdama geçişte ayrımcılık, güvenceli iş olanaklarının yetersizliği ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin genç kadınların istihdama katılımını doğrudan etkilediği ifade edildi.
Geniş Tanımlı Genç İşsizliği Yüzde 38,3
TÜİK verilerine göre gençlerde dar tanımlı işsiz sayısı 840 bin olarak açıklandı. Ancak zamana bağlı eksik istihdam edilenler, çalışmaya hazır olduğu halde iş aramayanlar ve potansiyel işgücü de dikkate alındığında geniş tanımlı genç işsiz sayısının 2 milyon 534 bine ulaştığı belirtildi.
Rapora göre dar tanımlı genç işsizliği yüzde 15,3 iken, geniş tanımlı genç işsizliği yüzde 38,3 seviyesinde bulunuyor.
Genç kadınlarda tablo daha ağır. Genç kadınlarda dar tanımlı işsizlik yüzde 22,1, geniş tanımlı işsizlik ise yüzde 49,1 olarak hesaplandı.
Üniversite Mezunu Gençlerde İşsizlik Yüzde 23,5
Raporda, işsizliğin en yüksek olduğu eğitim grubunun yükseköğretim mezunları olduğu belirtildi.
TÜİK’in 2025 yılı verilerine göre 15-24 yaş grubunda üniversite mezunu gençlerde işsizlik oranı yüzde 23,5 oldu. Buna göre yükseköğretim mezunu yaklaşık her 4 gençten biri işsiz durumda.
Meslek lisesi mezunlarında işsizlik oranı ise yüzde 13,1 olarak kaydedildi.
2 Milyon 684 Bin Genç Ne Eğitimde Ne İstihdamda
Rapora göre Türkiye’de 15-24 yaş grubunda 2 milyon 684 bin genç ne eğitimde ne de istihdamda yer alıyor. NEET olarak tanımlanan bu grubun genç nüfus içindeki oranı yüzde 23,3 oldu.
Cinsiyete göre bakıldığında, ne eğitimde ne istihdamda olan genç erkeklerin oranı yüzde 16,3, genç kadınların oranı ise yüzde 30,9 olarak hesaplandı.
Raporda, Türkiye’nin genç NEET oranında Avrupa ülkeleri arasında en olumsuz tabloya sahip olduğu belirtildi. AB ortalaması yüzde 9 iken, Türkiye’de bu oran yüzde 23,3 seviyesinde bulunuyor.
Gençlerin Yüzde 29,8’i Yoksulluk ve Sosyal Dışlanma Riski Altında
Eurostat 2025 verilerine göre Türkiye’de 15-24 yaş grubunda yoksulluk ve sosyal dışlanma riski altındaki gençlerin oranı yüzde 29,8 oldu.
Bu oranın yüzde 21,6 olan AB ortalamasının üzerinde olduğu belirtilen raporda, genç yoksulluğunun yalnızca gelir yetersizliğiyle sınırlı olmadığı; eğitimden erken kopuş, düşük ücretli ve güvencesiz işler, sosyal güvenlik dışında kalma, barınma sorunları ve aile desteğine bağımlılıkla derinleştiği vurgulandı.
Gençlerde Gerçek Sendikalaşma Oranı Yüzde 3,8
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın 2026 Ocak verilerine göre 15-24 yaş grubunda 1 milyon 953 bin 538 kayıtlı işçi bulunuyor. Bu işçilerin yalnızca 124 bin 105’i sendika üyesi.
Buna göre genç işçilerin resmi sendikalaşma oranı yüzde 6,3 oldu. Ancak kayıt dışı istihdam dahil edildiğinde genç işçi sayısı 3 milyon 301 bin 538’e yükselirken, gerçek sendikalaşma oranı yüzde 3,8’e düşüyor.
Raporda, gençlerin çalışma yaşamına çoğunlukla sendikasız, güvencesiz ve korumasız biçimde dahil olduğu ifade edildi.
“Genç Emeği Güvencesizleştirilmemeli”
DİSK/Genel-İş Araştırma Dairesi raporda, genç istihdamını artıracak kamusal yatırımların hayata geçirilmesi, genç kadınların istihdama katılımı için yaygın ve ücretsiz bakım hizmetlerinin geliştirilmesi, gençlerin eğitimden kopmasını önleyecek sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Raporda ayrıca, staj, çıraklık, kısmi süreli çalışma ve geçici istihdam uygulamalarının genç emeğini güvencesizleştiren araçlar olmaktan çıkarılması gerektiği belirtildi.
Genç işçilerin sendikal haklarını özgürce kullanabilmesi için sendikal örgütlenmenin önündeki yasal ve fiili engellerin kaldırılması çağrısı yapıldı.
