Türkiye'nin ev sahipliğinde ve Avustralya ile ortak başkanlık düzeninde yürütülen COP31, ikinci haftasına kritik anlaşmazlıklarla girdi.
16 Kasım Pazartesi günü yayımlanan 18 sayfalık taslak metinde, gelişmekte olan ülkelere sağlanan iklim finansmanının artırılması, fosil yakıtlardan uzaklaşmanın hızlandırılması ve elektrik kullanımının yaygınlaştırılması gibi hedefler yer aldı.Ancak ülkeler, bu hedeflerin nasıl uygulanacağı ve maliyetlerin kimler tarafından karşılanacağı konusunda uzlaşamadı.
Yoksul ülkeler 120 milyar dolar istiyor
Müzakerelerin en önemli başlıklarından biri, iklim değişikliğinin etkilerine karşı alınacak önlemlerin finansmanı.
Taslakta, gelişmekte olan ülkelerin kuraklık, sel, aşırı sıcaklık ve diğer iklim risklerine uyum sağlaması için yıllık finansmanın 2035'e kadar en az 120 milyar dolara çıkarılması öneriliyor.Bu tutar, iklim değişikliğine uyum için öngörülen finansmanı ifade ediyor. Daha geniş kapsamlı yıllık 300 milyar dolarlık uluslararası iklim finansmanı hedefinden ayrı değerlendiriliyor.Afrika ülkeleri, tarihsel olarak sera gazı salımlarından daha fazla sorumlu olan gelişmiş ülkelerin somut finansman taahhütleri vermesini istiyor.Zengin ülkeler ise yeni ve bağlayıcı ödeme yükümlülükleri konusunda çekinceli davranıyor.Anlaşmazlığın bir başka boyutu da finansmanın hibe mi, kredi mi yoksa özel sektör yatırımı yoluyla mı sağlanacağı. Gelişmekte olan ülkeler, kredi ağırlıklı desteğin mevcut borç yüklerini artırabileceğini savunuyor.
Petrol üreticileri fosil yakıtlardan çıkışa karşı çıkıyor
COP31'in diğer önemli anlaşmazlığı, kömür, petrol ve doğalgaz kullanımının geleceği.
Taslak metin fosil yakıtlardan hızlı, adil ve düzenli biçimde uzaklaşılması çağrısında bulunuyor.Ancak Suudi Arabistan başta olmak üzere bazı petrol üreticisi ülkeler,
Fosil Yakıt kullanımının azaltılmasına ilişkin yeni yol haritalarının konferansın nihai kararına eklenmesine karşı çıkıyor.Büyük gelişmekte olan ekonomiler de yeni sektörel hedeflerin ülkelerin kalkınma ve enerji politikaları üzerindeki etkilerine ilişkin itirazlarını dile getiriyor.Bu nedenle ülkeler yalnızca fosil yakıtların azaltılması konusunda değil, dönüşümün takvimi ve ekonomik maliyetlerinin paylaşılması üzerinde de anlaşamıyor.
Türkiye'nin elektrik hedefi de tartışılıyor
Türkiye'nin COP31 kapsamında gündeme getirdiği hedeflerden biri, elektriğin dünya genelindeki nihai enerji tüketimindeki payının 2035'e kadar yüzde 35'e yükseltilmesi.Bu girişim, ulaşım, sanayi ve ısınma gibi alanlarda fosil yakıt kullanımının elektrikli teknolojilerle azaltılmasını amaçlıyor.Ancak bazı ülkeler yeni sayısal hedefler belirlenmesine karşı çıkarken Almanya gibi ülkeler hedefi desteklemekle birlikte bunun nihai karar metninde mutlaka yer almasını gerekli görmüyor.
Anlaşmazlığın temelinde ekonomi ve enerji güvenliği var
İklim görüşmelerindeki ayrışma, ülkelerin ekonomik yapılarıyla da doğrudan bağlantılı.Petrol ve doğalgaz ihracatına bağımlı ülkeler, fosil yakıtlardan hızlı çıkışın gelirlerini azaltmasından endişe ediyor.
Sanayileşmekte olan ülkeler, enerji dönüşümünün yüksek yatırım maliyetlerini karşılamak için mali ve teknolojik destek talep ediyor.Gelişmiş ülkeler ise kendi bütçeleri, enerji güvenliği ve uluslararası ekonomik rekabet koşullarını dikkate alarak yeni yükümlülükler üstlenmeye yaklaşıyor.Böylece iklim değişikliğiyle mücadele konusunda genel bir hedef paylaşılmasına rağmen bu hedefin ekonomik yükünün nasıl dağıtılacağı temel anlaşmazlık olarak öne çıkıyor.
Gözler 20 Kasım'daki nihai kararda
COP31'in 20 Kasım'da sona ermesi planlanıyor. Ancak 16 Kasım'da açıklanan taslak, ülkelerin üzerinde anlaştığı kesin bir metin değil.Avustralya
İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen, taslakta bazı ülkelerin kabul etmediği maddelerin bulunduğunu belirterek müzakerelerin devam edeceğini açıkladı.Antalya'daki görüşmelerin sonucunda fosil yakıtlardan uzaklaşma, iklim finansmanı ve enerji dönüşümü konusunda nasıl bir uzlaşma sağlanacağı henüz belirsiz.
COP31'deki temel soru ise değişmiyor: İklim değişikliğiyle mücadelede gerekli dönüşümün bedelini kim ödeyecek ve fosil yakıtlardan ekonomik gelir sağlayan ülkeler bu dönüşüme ne ölçüde katılacak?