Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı ile 1915 Çanakkale Köprüsü ve Otoyolu iş birliğinde yürütülen “Derin Miras” projesi kapsamında, Çanakkale Boğazı’ndaki tarihî gemi batıklarının korunması için yeni bir çalışma başlatıldı.Proje kapsamında 111 yıldır su altında bulunan savaş gemisi batıklarının yanına, batıklara fiziksel müdahalede bulunulmadan özel çinko anotlar yerleştirilecek. Katodik koruma yöntemiyle metal yüzeylerdeki korozyonun yavaşlatılması ve tarihî batıkların gelecek nesillere aktarılması hedefleniyor.Çalışmanın kültürel mirasın korunmasının yanı sıra sürdürülebilir turizme, yerel ekonomiye ve sualtı biyolojik çeşitliliğine katkı sağlaması bekleniyor.
Gelibolu Sualtı Parkı dünya turizmine açılıyor
Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı, dünyanın ilk ve tek Birinci Dünya Savaşı temalı sualtı parkı olma özelliğini taşıyor.Yaklaşık 150 kilometrekarelik alana yayılan parkta 27 batık ve iki resif olmak üzere toplam 29 farklı dalış noktası bulunuyor. Bölgede 7 metreden başlayan farklı derinliklerdeki batıklar sayesinde hem başlangıç seviyesindeki dalgıçlara hem de teknik dalış yapanlara yönelik seçenekler sunuluyor.Batıkların iskeleden 10 dakika ile 1,5 saat arasında ulaşılabilecek mesafelerde bulunması ve bölgede yılın 12 ayında dalış yapılabilmesi, Çanakkale’nin dalış turizmindeki avantajları arasında gösteriliyor.Bir batık için 40-50 dalış gerekebiliyor
Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’ndaki batıkların büyüklüğü ve çeşitliliği, dalgıçların bölgeye tekrar gelmesini sağlayabilecek önemli unsurlardan biri olarak değerlendiriliyor.Parkta 85 metre derinlikte bulunan, 123 metre uzunluğa ve 17 metre genişliğe sahip SS Carthage batığının tamamen keşfedilebilmesi için bir dalgıcın yaklaşık 40-50 dalış planlaması gerektiği belirtiliyor.Bu özelliğin Çanakkale’yi tek seferlik bir dalış rotasından çıkararak uzun süreli ve tekrar ziyaret edilen bir turizm destinasyonuna dönüştürebileceği ifade ediliyor.Dalış turistinin harcaması daha yüksek
Birleşmiş Milletler Turizm Örgütü verilerine göre dünyada her yıl yaklaşık 7 milyon kişi dalış yapmak amacıyla uluslararası seyahat gerçekleştiriyor.Küresel dalış turizmi pazarının 2026 yılı itibarıyla 5-6 milyar dolar büyüklüğe ulaştığı, sektörün yıllık yaklaşık yüzde 10 büyüyerek 2034’e kadar 12 milyar doları aşmasının beklendiği bildirildi.Sertifikalı dalgıçların, geleneksel deniz tatili yapan turistlere göre iki ila üç kat daha fazla harcama yaptığı belirtilirken teknik dalgıçların günlük harcamasının 650 dolara kadar çıkabildiği kaydedildi.“Dünya mirasını koruyarak turizme kazandırıyoruz”
Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir, batıkların insanlık tarihinin ortak hafızası olduğunu söyledi.Kaşdemir, Gelibolu Tarihi Sualtı Parkı’nı dünyanın önde gelen dalış merkezlerinden biri hâline getirmeyi hedeflediklerini belirterek şu ifadeleri kullandı:“Bu mirası turizme açmak kadar korumak da evrensel bir sorumluluktur. Derin Miras projesiyle batıklarımızı çevre dostu bir yöntemle koruma altına alıyoruz. Böylece hem sualtı tarihimizi koruyor hem de sürdürülebilir turizmin nitelikli bir örneğini dünyaya sunuyoruz.”“Geçmişin emanetini geleceğe taşıyoruz”
Projenin maddi destekçisi ve küresel iletişim ortağı olan Çanakkale Otoyol ve Köprüsü İnşaat Yatırım ve İşletme AŞ’nin Finans Direktörü Murat Sarıkaya da bölgenin sosyal, kültürel, çevresel ve ekonomik gelişimine katkı sunmayı amaçladıklarını belirtti.Bugüne kadar bölgede 321 çevresel ve sosyal proje gerçekleştirdiklerini ifade eden Sarıkaya, Gelibolu Sualtı Parkı’nın dünya sualtı turizminin önemli merkezlerinden biri olması için desteklerini sürdüreceklerini söyledi.HMS Louis batığına tanıtım dalışı
Projenin uluslararası tanıtımı kapsamında, katodik koruma uygulamasının tamamlandığı Suvla Koyu’ndaki HMS Louis batığına özel bir dalış gerçekleştirildi.“Underwater Photographer of the Year” ödüllü İsveçli sualtı fotoğrafçısı Alex Dawson, 13 metre derinlikte bulunan tarihî savaş gemisini görüntüledi.Guinness Dünya Rekortmeni millî serbest dalış sporcusu Bilge Çingigiray da HMS Louis batığına serbest dalış yaparak projenin tanıtım çalışmalarına katıldı.1915’te kullanılamaz hâle geldi
İngiliz Kraliyet Donanmasına ait muhrip sınıfı HMS Louis, 1912 yılında denize indirildi ve 1913’te hizmete girdi.Arşiv belgelerine göre gemi, Çanakkale Savaşları sırasında 30 Ekim 1915’te bir römorkörle çarpışarak hasar gördü. Sürüklenerek kuma oturan gemi, kurtarma çalışmaları sırasında parçalanarak kullanılamaz hâle geldi.Toplam 82 metre uzunluğundaki geminin yaklaşık 45 metrelik bölümü kum üzerinde bulunuyor. Batığın dört adet Yarrow tipi kazanı ile çevresindeki deniz canlıları, bölgeyi sualtı fotoğrafçılığı açısından da önemli bir dalış noktası hâline getiriyor.TÜBİTAK, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi gibi bilimsel kuruluşların katkı sunduğu projenin, farklı ülkelerdeki tarihî batıkların korunmasında da kullanılabilecek örnek bir model oluşturması hedefleniyor. 
