Anayasa Mahkemesinin (AYM) siyasi partilerin mali hesaplarına yönelik 30 ayrı kararı, 15 Ekim 2026 tarihli ve 33401 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.
26 Mart 2026 tarihinde alınan kararlar, 26 siyasi partinin farklı yıllara ait mali hesaplarını kapsıyor. Denetimlerde ağırlıklı olarak 2024 yılı kesin hesapları incelenirken bazı partilerin 2022 ve 2023 yıllarına ilişkin hesapları da değerlendirildi.Mahkeme, çeşitli dosyalarda denetim için zorunlu belgelerin sunulmadığını, gelir ve gider kayıtlarının birbiriyle örtüşmediğini ve bazı mali işlemlerin yeterince belgelendirilmediğini belirledi.Bu eksiklikler nedeniyle ilgili kesin hesapların kabul edilmesinin mümkün olmadığına hükmedildi. Mali denetimi engelleyici nitelikteki işlemler nedeniyle de parti sorumluları hakkında yasal işlem yapılması amacıyla Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması kararlaştırıldı.Hangi eksiklikler tespit edildi?
AYM kararlarında siyasi partilerin genel merkez ve il teşkilatlarına ait hesaplarda farklı türlerde eksiklikler yer aldı.Bazı partilerin kesin hesaplarının yetkili organlar tarafından onaylandığını gösteren belgeleri sunmadığı, yıl sonu kasa sayım tutanakları ve banka mutabakat yazılarının bulunmadığı belirlendi.Diğer dosyalarda ise gelir-gider tablolarındaki uyuşmazlıklar ile hesapların denetlenmesine imkân verecek kayıt ve belgelerin oluşturulmaması dikkat çekti.Mahkeme, bazı siyasi partilerin faaliyet yürütmelerine rağmen kira, elektrik, su, telefon ve kırtasiye gibi olağan yönetim giderlerini hesaplarında göstermemesini de değerlendirdi.Bu tür eksikliklerin bulunduğu dosyalarda, mali işlemlerin hesap dışında gerçekleştirilmiş olabileceği sonucuna varıldı.Bazı partilerde hiç gider kaydı bulunmadı
AYM'nin As Partinin 2024 yılı kesin hesabına ilişkin incelemesinde, genel merkez gelir ve giderlerinin sıfır olarak gösterildiği tespit edildi.Mahkeme, faaliyet gösteren bir parti genel merkezinin kira, elektrik, su ve telefon gibi olağan giderlerinin hesaplarda bulunmamasını hayatın olağan akışına uygun görmedi.Ana Yol Partisinin 2024 yılı hesabında da genel merkez ve 25 il örgütünün olağan yönetim giderlerine ilişkin kayıtların bulunmaması dikkat çekti.Kararlarda, mali faaliyetlerin mevzuata uygun şekilde belgelendirilmemesi nedeniyle ilgili kesin hesapların kabul edilemeyeceği belirtildi.30 karar, 26 siyasi partiyi kapsıyor
Resmî Gazete'de yayımlanan kararların sayısıyla denetlenen siyasi parti sayısının farklı olmasının nedeni, bazı partilerin birden fazla mali yılının ayrı dosyalarda incelenmesi.Milliyetçi Cumhuriyet Partisinin 2022, 2023 ve 2024 yıllarına ilişkin hesapları üç ayrı kararda değerlendirildi.Umuda Yürüyüş Partisi ile Küresel Adalet ve Liyakat Partisinin de farklı yıllara ilişkin mali hesapları denetim kapsamında ele alındı.Kararlarda Anahtar Parti, Kızılelma Partisi, Türkiye Ekonomi ve Kalkınma Partisi ve diğer siyasi partilerin kesin hesaplarına ilişkin incelemeler de yer aldı.Bununla birlikte her kararın bulguları ve hukuki gerekçeleri kendi dosyası içinde değerlendiriliyor. Eksikliklerin niteliği ve alınan ek kararlar partilere göre değişebiliyor.Parti sorumluları hakkında suç duyurusu
AYM, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 111'inci maddesi kapsamında, mali denetimi engelleyici nitelikteki eksiklikler nedeniyle ilgili parti sorumluları hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına karar verdi.Bazı dosyalarda ise gerekli bilgi ve belgelerin süresi içinde sunulmaması nedeniyle Ankara Valiliğine ayrıca bildirim yapılması kararlaştırıldı.Bu işlemlerin birbirinden farklı hukuki süreçler olduğu belirtilirken, suç duyurusunun doğrudan mahkûmiyet anlamına gelmediği önem taşıyor.İlgili kişilerin cezai sorumluluklarının bulunup bulunmadığı, yetkili adli makamlar tarafından yürütülecek süreçlerin sonucunda belirlenecek.Siyasi partilerin mali hesapları neden denetleniyor?
Siyasi partilerin gelir kaynaklarının, bağışlarının ve harcamalarının mevzuata uygun olup olmadığının denetlenmesi, demokratik hesap verebilirliğin önemli unsurlarından biri.Anayasa'nın 69'uncu maddesi uyarınca siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunun denetimi Anayasa Mahkemesince yapılıyor.Bu denetimlerde yalnızca gelir ve gider tutarlarının birbirini karşılaması değil, işlemlerin dayandığı belgelerin bulunması ve mali kayıtların denetlenebilir olması da aranıyor.15 Ekim'de yayımlanan kararlar, siyasi partilerin merkez ve taşra teşkilatlarında mali kayıtların eksiksiz tutulmasının ve ilgili belgelerin zamanında sunulmasının önemini yeniden gündeme taşıdı.Mali denetim kararlarında hangi partiler yer aldı?
- Türkiye Yüzüncü Yıl Partisi
- Kızılelma Partisi
- Milliyetçi Cumhuriyet Partisi
- Çağdaş Türkiye Partisi
- Umuda Yürüyüş Partisi
- Küresel Adalet ve Liyakat Partisi
- As Parti
- Kürdistan Komünist Partisi
- İşçinin Kendi Partisi
- Anadolu Cumhuriyet Partisi
- Türkiye Ekonomi ve Kalkınma Partisi
- Anahtar Parti
- Genç Türkiye Partisi
- Hak ve Adalet Partisi
- Doğuş Partisi
- Bağımsız Cumhuriyet Partisi
- Cumhuriyetçi Aydınlık Partisi
- Türkiye Emekliler ve Emekçiler Partisi
- Türkiye’m Partisi
- Cumhuriyet ve İstiklal Partisi
- Hak ve Huzur Partisi
- Adalet ve Demokrasi Partisi
- Türkiye Emekliler Partisi
- Sağ Parti
- Anadolu Birliği Partisi
- Ana Yol Partisi
