Araç muayenesinde yeni dönem: Yapay zekâ, robotik sistemler ve "aracın MR'ı"
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 15 Ağustos 2027'de başlayacak yeni araç muayene döneminin ayrıntılarını açıkladı. Yeni sistemde yapay zekâ destekli görüntüleme, yüksek çözünürlüklü kameralar, lazer ölçüm, sensörler ve robotik teknolojiler kullanılacak. Kredi kartı ödemelerinde komisyon alınmayacak, sürücüler muayeneyi canlı takip edebilecek.
Uraloğlu, TURKA ile 2027-2047 dönemini kapsayan araç muayene hizmetlerine ilişkin imtiyaz sözleşmesinin üç hafta önce imzalandığını hatırlatarak yeni sistemin 15 Ağustos 2027'de devreye gireceğini söyledi.
Tanıtımı yapılan örnek istasyonun yeni sistem için test, eğitim ve Ar-Ge merkezi olarak kullanılacağını belirten Uraloğlu, burada elde edilen sonuçların Türkiye'nin 81 ilindeki araç muayene merkezlerine aktarılacağını ifade etti.
"Aracın MR'ını, tomografisini çekeceğiz"
Yeni istasyonlarda teknolojinin daha yoğun kullanılacağını belirten Uraloğlu, Yapay zekâ destekli görüntü işleme sistemleri, yüksek çözünürlüklü kameralar, lazer ölçüm teknolojileri, gelişmiş sensörler ve robotik sistemlerden yararlanılacağını söyledi.
Uraloğlu yeni sistemi şu sözlerle anlattı:
"İnsan gözünün fark etmekte zorlanabileceği kusurları dahi teknolojinin imkânlarıyla tespit edeceğiz. Bu anlamda aracın MR'ını, tomografisini çekeceğiz."
Bakan Uraloğlu, yapay zekânın teknisyenlerin yerine geçmeyeceğini, teknik personelin kararlarını objektif verilerle destekleyeceğini vurguladı.
Yeni sistemle insan kaynaklı hata ihtimalinin azaltılması ve Türkiye genelindeki muayene standartlarının birbirine yaklaştırılması hedefleniyor.
3 milyar dolarlık yatırım, 352 muayene merkezi
Uraloğlu, yeni dönem için yaklaşık 3 milyar dolarlık yatırım programı planlandığını açıkladı.
Yeni sistem kapsamında 249 sabit ve 103 mobil olmak üzere toplam 352 araç muayene merkezi ile yaklaşık 900 muayene hattının hizmet vermesi planlanıyor.
Binek ve ticari araçların yanı sıra motosikletler için özel muayene merkezleri ve traktör gibi tarım araçları için mobil muayene hizmetleri de sistemde yer alacak.
Araç sahipleri muayeneyi canlı izleyebilecek
Yeni dönemde araç sahiplerinin muayene sürecini bekleme salonlarındaki dijital ekranlardan ve kamera sistemlerinden canlı olarak takip edebilmesi planlanıyor.
Muayene sonuçlarına e-Devlet üzerinden erişilmeye devam edilecek ancak kusurların daha ayrıntılı raporlarla gösterilmesi hedefleniyor.
Uraloğlu ayrıca önemli bir ödeme değişikliğini de yineledi:
Yeni dönemde kredi kartıyla yapılan araç muayene ödemelerinden komisyon alınmayacak.
Bakanlık, yeni teknolojiler ve operasyonel düzenlemelerle istasyonlardaki bekleme sürelerinin de azaltılmasını hedefliyor.
Araçlardan elde edilen veriler araştırmalarda kullanılacak
Yeni istasyonların enerji verimliliği, karbon emisyonlarının azaltılması, dijitalleşme ve yeşil lojistik ilkelerine göre planlanacağını belirten Uraloğlu, araç muayenelerinden oluşacak büyük veri altyapısının da değerlendirilmesini hedeflediklerini söyledi.
Verilerin araç güvenliği, arıza ve kusurların analizi, akademik araştırmalar ve gelecekteki ulaştırma politikalarının geliştirilmesinde kullanılması planlanıyor.
213 milyondan fazla araç muayenesi yapıldı
Uraloğlu, özel sektör eliyle yürütülen mevcut araç muayene sisteminin 2007'de başladığını hatırlatarak aradan geçen dönemde tekrar muayeneleriyle birlikte 213 milyondan fazla araç muayenesi gerçekleştirildiğini açıkladı.
Yeni sistemin temel amacının daha hızlı, denetlenebilir ve standart bir muayene altyapısı kurmak olduğunu belirten Uraloğlu, "Türkiye'de araç muayenesini sadece yenilemiyoruz, geleceğin araç muayene sistemini kuruyoruz" dedi.
Kaynak: Oktay YILDIRIM - Kamera: Umut Emre GÖKBULU
