Sağlığa Evet Derneği'nden yeni tütün yasası uyarısı: "Yeni kanundan çok doğru plan ve uygulama gerekli"
Sağlığa Evet Derneği, Meclis gündemine geleceği belirtilen yeni tütün düzenlemesi öncesinde İstanbul'da basın toplantısı düzenledi. Dernek yöneticileri, Türkiye'de mevcut tütün mevzuatının uygulanmasındaki eksikliklere, gençler arasında elektronik sigara kullanımına, dijital pazarlamaya ve yeni nesil nikotin ürünlerine dikkat çekti. Dernek, 'Yeni kanundan çok doğru plan ve uygulamaya ihtiyaç var' mesajı verdi.
Sağlığa Evet Derneği, bu ay içerisinde Meclis’e geleceği belirtilen yeni tütün yasasına ilişkin değerlendirmelerde bulunmak ve yeni nesil nikotin ürünlerinin oluşturduğu risklere dikkat çekmek amacıyla İstanbul’da basın toplantısı düzenledi.
“ÇOCUKLARIMIZIN NİKOTİN ÜRÜNLERİYLE HEBA EDİLMESİNİ İSTEMİYORUZ”
Sağlığa Evet Derneği Başkanı Prof. Dr. Elif Dağlı, Türkiye’de tütün ve nikotin ürünlerine ilişkin mevcut kanunların yeterli olduğunu, asıl sorunun uygulamada bulunduğunu savundu.
Dağlı, basında yer alan yeni tütün kanunu haberlerinin farklı biçimlerde sunulduğunu ancak henüz kamu otoriteleri tarafından doğrulanmış bir metin bulunmadığını belirterek, “Tütün kanunlarımız yeterlidir. Yenisi değil, olanın uygulanması gereklidir” dedi.
Dağlı, yeni nesil nikotin ürünlerinin yaygınlaşmasına karşı da uyarıda bulunarak, “Çocuklarımızın nikotin ürünleri ile heba edilmesini istemiyoruz” ifadelerini kullandı.
TÜTÜN KONTROLÜNDE İŞSİZLİK, GELİR EŞİTSİZLİĞİ VE DEMOKRASİ VURGUSU
Dernek Yönetim Kurulu Üyesi Doç. Dr. Osman Elbek ise Dünya Sağlık Örgütü’nün MPOWER politikasını ve 31 ülkeyi kapsayan bir araştırmanın sonuçlarını paylaştı.
Elbek’in aktardığı bulgulara göre yüksek işsizlik ile sigara kullanım oranları arasında güçlü pozitif ilişki bulunuyor. Gelir eşitsizliğinin de tütün tüketimi ve kullanımın zaman içindeki artışıyla güçlü biçimde ilişkili olduğu belirtildi.
Araştırmada demokratik standartların yükselmesiyle tütün kontrolünün güçlenmesi arasında ilişki bulunduğunu söyleyen Elbek, başarılı tütün politikalarının yalnızca vergilendirme ve yasaklara değil, ekonomik eşitlik, cinsiyet eşitliği ve demokratik yönetime de dayanması gerektiğini savundu.
“NİKOTİN ENDÜSTRİSİ ARTIK BILLBOARD DEĞİL, ALGORİTMA KULLANIYOR”
Dernek Yönetim Kurulu Üyesi Tanzer Gezer ise yeni nesil nikotin ürünlerinin pazarlanma biçimlerine dikkat çekti.
Gezer, elektronik sigara ve benzeri ürünlerin “dumansız”, “alternatif” veya “zarar azaltımı” söylemleriyle pazarlanmasının bu ürünlerin güvenli olduğu anlamına gelmediğini belirtti.
Dijital pazarlamanın özellikle gençleri hedef aldığını savunan Gezer, “Nikotin endüstrisi artık billboard değil, algoritma kullanıyor. Reklam yerine içerik, deneyim ve yaşam tarzı deniyor” ifadelerini kullandı.
10-19 YAŞ GRUBUNDA E-SİGARA VERİSİ
Toplantıda paylaşılan bir çalışmaya göre, Şubat-Nisan 2026 döneminde Gazi Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi hastanelerinin pediatri polikliniklerine başvuran 10-19 yaş arasındaki 488 kişinin yüzde 21,9’u en az bir kez, yüzde 12,5’i ise son 30 gün içerisinde elektronik sigara kullandığını bildirdi.
Çalışmanın yalnızca iki hastanenin pediatri polikliniklerine başvuran kişilerden oluştuğu için Türkiye’deki tüm genç nüfusu temsil eden ulusal bir prevalans verisi olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
2025’İN İLK 10 AYINDA 8,5 MİLYONDAN FAZLA KAÇAK E-SİGARA ELE GEÇİRİLDİ
Gezer, kaçak elektronik sigara piyasasına ilişkin de dikkat çekici bir rakam paylaştı.
Ticaret Bakanlığı Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü verilerine atıfta bulunan Gezer, 2025’in ilk 10 ayında 8 milyon 584 binden fazla kaçak elektronik sigaranın ele geçirildiğini söyledi.
Dernek, yeni nesil ürünlerin üretimine izin verilmemesi, ithalat yasağının kalıcı hale getirilmesi, satış ve dağıtımın açık biçimde yasaklanması ve yolcu beraberinde yurda giriş istisnasının kaldırılması çağrısında bulundu.
2040 YASAĞI VE “DUMANSIZ NESİL” TARTIŞMASI
Sağlığa Evet Derneği Üyesi Efza Evrengil ise basında yer alan, 2040 yılında tüm tütün ürünlerinin üretim ve ticaretinin yasaklanması ve 1 Ocak 2015 doğumlulardan itibaren nesle dayalı sigara satış yasağı iddialarını değerlendirdi.
Evrengil, söz konusu düzenlemelerin henüz resmi veya siyasi makamlar tarafından doğrulanmadığını vurguladı.
Dünyadaki tütün sonlandırma modellerini değerlendiren Evrengil, birçok ülkenin belirli tarihlere kadar tüketimi yüzde 5’in altına düşürmeyi hedeflediğini, doğrudan üretim ve ticaret yasağının ise farklı sonuçlar doğurabildiğini söyledi.
TÜRKİYE’DE TÜTÜN KULLANIMI YÜZDE 34,8
Evrengil’in aktardığı Sağlık Bakanlığı Türkiye Hanehalkı Sağlık Araştırması 2023 verilerine göre, Türkiye’de tütün kullanma oranı erkeklerde yüzde 46,1, kadınlarda yüzde 23,6, toplamda ise yüzde 34,8 seviyesinde bulunuyor.
Evrengil ayrıca sigara satışının son 12 yılda yıllık yaklaşık yüzde 5 artış göstererek 2025 yılında 160 milyar adede ulaştığını belirtti.
“KANUNDAN ÇOK PLANA İHTİYAÇ VAR”
Dernek temsilcileri, yeni bir kanunun tek başına tütün kullanımını azaltmaya yetmeyeceğini savundu.
Evrengil, “Sonlandırma stratejisi gütmek için aslında kanundan çok plana ihtiyaç var. Plan ve uygulamasına” dedi.
Yeni tütün ve nikotin ürünlerinin üretim, ticaret, dağıtım ve satışının açık biçimde düzenlenmesi gerektiğini belirten Evrengil, 2040 hedefi veya “dumansız nesil” yaklaşımının kapsamlı ve uygulanabilir bir politika planıyla desteklenmemesi halinde sonuç vermeyeceğini savundu.