4 Şubat Dünya Kanser Günü: Beslenme Bozukluğu Kanser Riskini Arttırıyor.

Günümüzde kanser hem dünya hem ülkemiz için ölüm nedenleri arasında ikinci sırada yer almaktadır. Lyon, Fransa; Cenevre, İsviçre - Dünya Kanser Günü öncesinde, Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) kanser ajansı Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC), kanserin küresel yüküne ilişkin en son tahminlerini yayınladı. "Hizmet İhtiyacının Artmasıyla Küresel Kanser Yükü Artıyor."

Dünya genelinde yaklaşık her 6 ölümden biri, ülkemizde ise her 5 ölümden biri kanser nedeniyle gerçekleşmektedir.

Kanserın Artış Sebepleri;

Tütün kullanımı,

Yüksek beden kitle indeksi (fazla kilolu ya da şişman/obez olma),

Meyve ve sebzeden fakir beslenme,

Yetersiz fiziksel aktivite ve

Alkol tüketimi 

Kanserden ölümlerin yaklaşık üçte biri bu beş davranışsal ve beslenme ile ilgili risk faktöründen kaynaklanmaktadır. Oysa günümüzde kanserlerin %30-50'ye yakınının, risk faktörlerinden kaçınma ve mevcut kanıta dayalı önleme stratejilerinin uygulanması yoluyla önlenebilir durumda olduğu bilinmektedir. 

Dünya Kanser Günü öncesinde, Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) kanser ajansı Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC), kanserin küresel yüküne ilişkin en son tahminleri yayınladı.

DSÖ ayrıca 115 ülkeden anket sonuçları yayınladı ve ülkelerin çoğunluğunun Evrensel Sağlık Sigortasının (UHC) bir parçası olarak öncelikli kanser ve palyatif bakım hizmetlerini yeterince finanse etmediğini gösterdi.

Kanserin Artan Yükü

2022 yılında ülkelerde mevcut olan en iyi veri kaynaklarına dayanan IARC tahminleri, kanserin artan yükünü, yetersiz hizmet alan nüfus üzerindeki orantısız etkisini ve dünya çapında kanser eşitsizliklerinin acilen ele alınması ihtiyacını vurgulamaktadır.

2022'de tahminen 20 milyon yeni kanser vakası ve 9,7 milyon ölüm meydana geldi.

Yaklaşık 5 kişiden 1'i yaşamı boyunca kansere yakalanıyor, yaklaşık 9 erkekten 1'i ve 12 kadından 1'i hastalıktan ölüyor.

2050'de 35 milyondan fazla yeni kanser vakası olması öngörülüyor; bu, 2022'deki tahmini 20 milyon vakaya kıyasla %77 artış anlamına geliyor.

En Sık Görülen Kanser Türleri:

Akciğer kanseri (2,5 milyon yeni vaka)

Meme kanseri (2,3 milyon yeni vaka)

Kolorektal kanser (1,9 milyon yeni vaka

Kanser Eşitsizlikleri

IARC'nin tahminleri, insani gelişmeye göre kanser yükünde çarpıcı eşitsizlikler ortaya koyuyor: 

İnsani Gelişme Endeksini (İGE): Endeks, belirli bir ülkedeki sağlık, eğitim ve geliri, ülkeler arasında ve zaman içinde karşılaştırılabilir bir insani gelişme ölçüsü olarak dikkate alınır.

İnsani Gelişme Endeksini (İGE) 'si düşük olan ülkelerdeki kadınların meme kanseri tanısı alma olasılığı, İGE'si yüksek olan ülkelere göre %50 daha az, ancak geç teşhis ve kaliteli tedaviye yetersiz erişim nedeniyle hastalıktan ölme riskleri çok daha yüksek.

Akciğer kanseriyle ilgili hizmetlerin yüksek gelirli bir ülkede HBP'ye dahil edilme olasılığının düşük gelirli bir ülkeye göre 4-7 kat daha fazla olduğu bildirildi.

Hükümetlere Çağrı

DSÖ ve UICC, hükümetleri kanser bakımına öncelik vermeye ve herkesin uygun fiyatlı, kaliteli hizmetlere erişimini sağlamaya çağırıyor.

Kanser tarama programlarını ve erken teşhis hizmetlerini güçlendirmek

Kanser tedavisine erişimi artırmak

Palyatif bakımı geliştirmek

Kanser araştırmalarına yatırım yapmak

Tütün kullanımı, alkol kullanımı ve obezite gibi kanser risk faktörlerini ele almak

Sonuç olarak; küresel kanser yükü artıyor ve bu yükün en büyük kısmı düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşayan insanlara ait. Hükümetlerin ve diğer paydaşların kanser eşitsizliklerini ele almak ve herkesin kansere karşı korunma, teşhis, tedavi ve bakıma erişimini sağlamak için birlikte çalışması gerekiyor.