ABD ile Rusya arasında enerji alanında önemli bir gelişme yaşandı. ABD Başkanı Donald Trump, 9 Ekim Cuma günü Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinin ardından, Rusya'nın Amerikan ve dünya piyasalarına milyonlarca ton dizel yakıt sağlayacağını duyurdu.
Trump'ın sosyal medya hesabından açıkladığı anlaşmaya göre Rusya, ilk aşamada 300 bin tonun üzerinde dizel yakıtı piyasaya sunacak. Kasım ayında 500 bin ton, ardından 1 milyon ton daha tedarik edilmesi planlanıyor. Rus rafinerilerinin durumuna bağlı olarak 3 milyon tonluk ek sevkiyat da öngörülüyor.Böylece açıklanan toplam miktar yaklaşık
4,8 milyon tona ulaşıyor.Reuters ve Associated Press'in aktardığı gelişme, ABD'nin 2022'den bu yana Rus enerji ürünlerine uyguladığı kısıtlamalar bakımından yeni bir dönemin işareti olarak değerlendiriliyor.
ABD, Rus dizeline yönelik yaptırımları geçici olarak gevşetti
Trump'ın açıklamasının ardından ABD Hazine Bakanlığı, Rusya kaynaklı dizel yakıtın ticaretine yönelik bazı yaptırımlara geçici istisna tanıyan genel lisans yayımladı.Düzenleme kapsamında belirli Rus dizeli sevkiyatlarına ilişkin işlemlere
7 Nisan 2027'ye kadar izin veriliyor.ABD, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı askerî harekâtının ardından 2022 yılında Rus petrolü ve
petrol ürünlerinin ithalatını yasaklamıştı. Washington yönetimi, sonraki yıllarda Rus enerji sektörüne yönelik yaptırımlarını genişletmişti.Yeni karar, bu yaptırımların tamamının kaldırılması anlamına gelmiyor. Ancak Rus dizelinin ABD pazarına yeniden ulaşabilmesinin önünü açması bakımından önem taşıyor.
İran savaşı ve Hürmüz krizi enerji fiyatlarını yükseltti
ABD'nin Rusya ile dizel tedariki konusunda anlaşmaya yönelmesinin arkasında, İran savaşı ve Hürmüz Boğazı çevresindeki gelişmelerin küresel enerji piyasalarında oluşturduğu baskı bulunuyor.Petrol ve petrol ürünlerinin uluslararası ticaretinde kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki kriz, özellikle dizel yakıt arzında sıkıntılara yol açtı.
Reuters'ın haberine göre ABD'de dizel fiyatları, İran savaşının başlamasından bu yana yaklaşık yüzde 70 yükseldi.Taşımacılık, tarım, sanayi ve ısınma gibi alanlarda yaygın olarak kullanılan dizeldeki fiyat artışları, üretim ve lojistik maliyetleri üzerinden enflasyon baskısını da artırıyor.Trump, Rusya'dan sağlanacak yeni arzın yakıt fiyatlarının düşmesine katkı sağlayacağını savundu. Ancak fiyatların ne ölçüde ve ne zaman gerileyeceği henüz belirsizliğini koruyor.
Rusya'nın kendi ihracat yasağı da gündemde
Anlaşmanın dikkat çeken bir diğer boyutu ise Rusya'nın iç piyasasında yaşanan yakıt arzı sorunları.Rusya merkezli The Insider'ın haberine göre Moskova yönetimi, iç piyasadaki arz sıkıntıları nedeniyle dizel ihracatına yönelik kısıtlamalar uyguluyor.Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırıları da ülkedeki rafinaj kapasitesini etkileyen faktörler arasında gösteriliyor.Bu nedenle Trump'ın açıkladığı 3 milyon tonluk ek sevkiyatın gerçekleşmesi, Rus rafinerilerinin üretim koşullarına bağlı olacak.Rusya'nın hem iç piyasadaki ihtiyacı karşılaması hem de ABD ve dünya piyasalarına milyonlarca ton yakıt sağlaması, anlaşmanın uygulanmasında belirleyici başlıklardan biri olacak.
Moskova'dan enerji iş birliği mesajı
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in uluslararası yatırım ve ekonomik iş birliğinden sorumlu özel temsilcisi Kirill Dmitriev de iki ülke arasındaki görüşmeye ilişkin açıklamada bulundu.
Dmitriev, Trump ile Putin arasındaki telefon görüşmesini olumlu değerlendirerek Rusya ile ABD arasındaki enerji ve ekonomik iş birliğinin küresel piyasalara katkı sağlayacağını ifade etti.Rus basınında da anlaşma geniş yer buldu. Haberlerde, Washington'un Rus dizeline yönelik yaptırımları gevşetmesi ve Moskova'nın mevcut ihracat kısıtlamaları öne çıktı.
Ukrayna savaşı nedeniyle uygulanan yaptırımlar tartışılıyor
Washington'un Rus dizeline yeniden kapı açması, ABD'nin Ukrayna savaşı nedeniyle Moskova'ya uyguladığı ekonomik baskının geleceği konusunda da tartışma yarattı.Associated Press'in aktardığına göre Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, anlaşmanın Rusya'nın savaş kapasitesini destekleyebileceği endişesini dile getirdi.ABD'de Demokrat Partili bazı siyasetçiler de Trump yönetiminin Rusya'ya yönelik yaptırımları gevşetmesini eleştirdi.Karar, enerji fiyatlarını düşürme hedefi ile Rusya üzerindeki ekonomik baskıyı sürdürme politikası arasındaki gerilimi yeniden gündeme taşıdı.
ABD'de kasım seçimleri öncesinde yakıt fiyatları gündemde
Anlaşmanın zamanlaması da dikkat çekiyor.ABD'de 3 Kasım'da yapılacak Kongre ara seçimleri öncesinde yükselen akaryakıt fiyatları, ekonomik gündemin önemli başlıkları arasında bulunuyor.Trump yönetimi, enerji maliyetlerini azaltmak amacıyla stratejik rezervlerin piyasaya sunulması ve yerli üretimin artırılması gibi seçenekler üzerinde de çalışıyor.Reuters'ın aktardığına göre Beyaz Saray, petrol ve yakıt üretimini artırmak amacıyla Savunma Üretim Yasası kapsamındaki bazı yetkilerin kullanılmasını değerlendiriyor.Rus dizeline yönelik anlaşma da yönetimin fiyatları düşürmek için başvurduğu adımlardan biri olarak öne çıkıyor.
Anlaşmanın ayrıntıları henüz netleşmedi
Trump'ın duyurduğu miktarlar yaklaşık 4,8 milyon tonluk bir tedarik planına işaret etse de sevkiyatların tamamının sözleşmeye bağlandığı veya teslim edildiği doğrulanmış değil.Yakıtın hangi şirketler tarafından satın alınacağı, ödemelerin nasıl gerçekleştirileceği ve sevkiyatların ne kadarının doğrudan ABD'ye ulaşacağına ilişkin ayrıntılar da henüz açıklığa kavuşmadı.Bununla birlikte ABD Hazine Bakanlığının yaptırım istisnası yayımlaması, açıklamanın yalnızca diplomatik bir görüşmeyle sınırlı kalmadığını, ticaretin önündeki bazı hukuki engellerin de kaldırılmaya başlandığını gösteriyor.
İran savaşıyla derinleşen enerji krizi, ABD'yi yıllardır yaptırım uyguladığı Rusya ile yeniden petrol ürünleri ticaretine yöneltirken, anlaşmanın küresel yakıt fiyatlarına ve Washington-Moskova ilişkilerine etkisi önümüzdeki dönemde yakından izlenecek.Karşı Sav Haber Merkezi 
