Ortadoğu’nun siyasi ve askerî dengelerini yirmi yılı aşkın süre etkileyen önemli bir dönem sona erdi.
ABD ordusu, Irak’ta kalan son asker ve askerî teçhizatın da ülkeden çıkarıldığını açıkladı.Pentagon, Erbil’deki son hava üssünden gerçekleştirilen çekilmenin tamamlanmasıyla
ABD öncülüğündeki IŞİD karşıtı askerî misyonun
Irak ayağının sona erdiğini duyurdu.ABD ile Irak arasında 2024 yılında varılan mutabakat kapsamında yürütülen çekilme süreci böylece 30 Eylül 2026 itibarıyla tamamlandı.
2003’te başladı, 2011’de çekildi, 2014’te geri döndü
ABD’nin Irak’taki geniş çaplı askerî varlığı, 2003 yılında Saddam Hüseyin yönetimini devirmek amacıyla gerçekleştirilen işgalle başladı.Amerikan kuvvetlerinin büyük bölümü 2011 yılında Irak’tan çekildi.Ancak IŞİD’in 2014 yılında Irak ve Suriye’de geniş bölgeleri ele geçirmesi üzerine ABD öncülüğündeki koalisyon yeniden Irak’a asker konuşlandırdı.Sonraki 12 yılda Amerikan kuvvetlerinin temel görevi Irak güvenlik güçlerine eğitim, istihbarat ve operasyonel destek sağlamak ve IŞİD’e karşı yürütülen mücadeleyi desteklemek oldu.30 Eylül’de tamamlanan son çekilme, bu ikinci askerî misyonun da sona ermesi anlamına geliyor.
Son birlikler Erbil’den ayrıldı
Çekilme sürecinin büyük bölümü daha önce tamamlanmıştı.
Son Amerikan birliklerinin önemli bölümü Irak Kürt Bölgesel Yönetimi sınırları içerisindeki Erbil’de bulunuyordu.Pentagon, son askerler ile teçhizatın Erbil Hava Üssü’nden “düzenli biçimde” çıkarıldığını açıkladı.Washington, IŞİD’in artık Irak’ta örgütlü bir askerî tehdit olarak yenilgiye uğratıldığını belirtirken, Irak’ın güvenliğinin bundan sonra Irak güvenlik güçleri tarafından sağlanacağını vurguladı.Bununla birlikte ABD ile Irak arasındaki askerî ve güvenlik ilişkileri tamamen sona ermiyor.Washington’ın Irak’a eğitim, istihbarat ve ikili güvenlik iş birliği kapsamında destek vermeyi sürdürmesi bekleniyor.
IŞİD tehdidi tamamen ortadan kalkmış değil
IŞİD, 2014-2017 döneminde olduğu gibi Irak’ta geniş toprakları kontrol etmiyor.Ancak örgütün ülkede dağınık hücreler halinde varlığını sürdürmesi güvenlik açısından takip edilen başlıca risklerden biri olmaya devam ediyor.ABD askerlerinin çekilmesiyle IŞİD’e karşı saha sorumluluğunun daha büyük bölümü Irak ordusu, güvenlik güçleri ve Peşmerge birliklerinin üzerinde olacak.
İran bağlantılı silahlı gruplar yeni dönemin kritik başlığı
Çekilmenin en önemli siyasi sonuçlarından biri Irak’taki
İran bağlantılı Şii silahlı grupların geleceği olacak.
Bağdat yönetimi, devlet dışındaki silahlı yapıların merkezi otorite altında toplanmasını ve silahların devlet kontrolüne geçmesini istiyor.Ancak bazı güçlü gruplar silahsızlanma çağrılarına direniyor.Irak yönetiminin daha önce ABD askerlerinin çekileceği 30 Eylül tarihini silahsızlanma süreci açısından da önemli bir eşik olarak belirlediği bildirilmişti.ABD’nin Irak’taki askerî varlığının sona ermesiyle İran’ın Irak siyaseti ve güvenlik yapısı üzerindeki etkisinin nasıl değişeceği de önümüzdeki dönemin önemli tartışma başlıklarından biri olacak.
Irak Kürt Bölgesi’nde hava savunması endişesi
Çekilmenin en fazla tartışıldığı bölgelerden biri Irak Kürt Bölgesel Yönetimi oldu.Kürt yetkililer, ABD’ye ait hava savunma sistemlerinin ve askerî kapasitenin bölgeden çıkarılmasının güvenlik açısından yeni riskler yaratabileceği görüşünde.Özellikle bölgede son dönemde artan insansız hava aracı ve füze saldırıları, Erbil yönetiminin hava savunması konusundaki kaygılarını artırıyor.
Türkiye ile Irak arasında Başika-Zelikan anlaşması
ABD’nin çekildiği dönemde
Türkiye ile Irak arasında da kuzey Irak’taki askerî varlığa ilişkin önemli bir anlaşmaya varıldı.Ankara ile Bağdat, Musul yakınlarındaki
Başika-Zelikan askerî kampının belirlenen mekanizma ve takvim doğrultusunda kademeli biçimde Irak yönetimine devredilmesi konusunda mutabık kaldı.Taraflar ayrıca Sincar’da Irak devlet otoritesinin güçlendirilmesi ve yasa dışı silahlı unsurların varlığının sona erdirilmesi hedefini teyit etti.Başika-Zelikan’daki devir sürecinin yıl sonuna kadar tamamlanması öngörülüyor.
Irak’ta güvenlik dengeleri yeniden şekilleniyor
ABD’nin Irak’taki askerî varlığının sona ermesi, ülkedeki güvenlik mimarisinde önemli bir değişimi beraberinde getiriyor.
Bağdat yönetimi artık IŞİD tehdidinden silahlı grupların denetimine, Kürt Bölgesi’nin güvenliğinden sınır güvenliğine kadar çok sayıda başlıkta daha büyük sorumluluk üstlenecek.
Türkiye açısından ise gelişmeler; PKK ile mücadele, Sincar’ın statüsü, Başika-Zelikan üssünün devri ve Irak merkezi yönetimiyle geliştirilen güvenlik iş birliği nedeniyle yakından takip edilecek.ABD’nin çekilmesinin ardından Irak’ta ortaya çıkacak yeni güvenlik dengesi, yalnızca Bağdat’ın iç siyaseti açısından değil, Türkiye-İran rekabeti ve Ortadoğu’daki güç dengeleri açısından da önümüzdeki dönemin önemli takip başlıklarından biri olacak.Karşı Sav Haber Merkezi
