ABD'de uçuşları durduran arıza: 400'den fazla tesiste eski sistemler yenileniyor, 50 milyar dolar istendi

ABD'de 13 Kasım Cuma günü yaşanan geniş çaplı teknik arıza, hava ulaşımında ciddi aksamalara yol açtı. Federal Havacılık İdaresi (FAA), birden fazla hava trafik kontrol merkezini etkileyen iletişim sorunlarının ardından ülke genelindeki havalimanlarında uçak kalkışlarını durdurma kararı aldı.

Güvenlik gerekçesiyle uygulanan kısıtlama sırasında havada bulunan uçakların güvenli şekilde iniş yapması sağlandı. Ancak yerde bekleyen uçakların büyük bölümünün kalkışına izin verilmedi.

Yaklaşık beş saat süren kısıtlama, ABD doğu saatiyle 20.15'te kaldırıldı. Hava sahasının yeniden açılmasıyla uçuşlar kademeli olarak başlasa da havalimanlarındaki yoğunluk ve gecikmeler devam etti.

Binlerce uçuş etkilendi

Associated Press'in haberine göre, uçuşların durdurulduğu süreçte 3 binden fazla uçak güvenli şekilde indirildi. En az 600 uçuş farklı havalimanlarına yönlendirilirken binlerce seferin programı aksadı.

Uçakların ve uçuş ekiplerinin planlanan konumlarından farklı yerlerde kalması, hava yolu şirketlerinin operasyonlarını yeniden düzenlemesini zorlaştırdı.

Yetkililer, uçuşların normale dönmesinin birkaç gün sürebileceğini belirtti. Aksamaların hafta sonu seyahatlerini de etkileyebileceği bildirildi.

Arızanın nedeni eski iletişim sistemleri

ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, arızaya ilişkin yaptığı açıklamada hava trafik kontrol altyapısının eski teknolojilere dayandığını söyledi.

Duffy, hava trafik kontrol merkezlerindeki radar ve iletişim sistemlerinde istikrarsızlık yaşandığını, kullanılan anahtar ve yönlendiricilerin yoğun veri yükü altında kaldığını belirtti.

ABD İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin ise yeni teknolojilerin mevcut altyapıya eklenmesi sırasında eski sistemlerin zorlandığını ifade etti.

Yetkililerin açıklamalarına göre, sistemlerden gelen verilerde tutarsızlık oluşması üzerine uçuş güvenliğini korumak amacıyla kalkışların durdurulmasına karar verildi.

Siber saldırı bulgusuna rastlanmadı

Arızanın ardından olayın bir siber saldırıdan kaynaklanıp kaynaklanmadığı da gündeme geldi.

İç Güvenlik Bakanı Mullin, ilk incelemelerde kötü niyetli bir saldırıya işaret eden herhangi bir bulguya rastlanmadığını açıkladı.

Sorunun teknik kaynaklı göründüğünü belirten Mullin, incelemelerin sürdüğünü ve siber saldırı ihtimalinin henüz kesin olarak dışlanmadığını ifade etti.

FAA'nın yeni yapay zekâ destekli hava trafik yönetimi sistemi SMART'ın geliştiricisi de yaşanan kesintinin kendi sistemlerinden kaynaklanmadığını bildirdi.

ABD'nin hava trafik altyapısında disketler hâlâ gündemde

Yaşanan arıza, ABD hava trafik kontrol altyapısındaki eski teknolojileri yeniden tartışmaya açtı.

Bazı sistemlerde geçmişten kalan teknolojilerin kullanılmaya devam etmesi, modernizasyon çalışmalarının önemini artırıyor. Özellikle eski iletişim donanımları ve analog altyapı, artan hava trafiği ile yeni teknolojilere uyum açısından sorun oluşturuyor.

FAA, hava trafik kontrol altyapısının modernizasyonu kapsamında eski sistemlerin yenilenmesini hedefliyor. Ancak 13 Kasım'da yaşanan arızanın doğrudan disket kullanımından kaynaklandığına ilişkin doğrulanmış bir bulgu bulunmuyor.

Sistemin yenilenmesi için 50 milyar dolar gerekiyor

ABD Ulaştırma Bakanı Duffy, hava trafik kontrol altyapısının kapsamlı şekilde yenilenmesi gerektiğini belirterek Kongre'ye finansman çağrısında bulundu.

Modernizasyon için yaklaşık 50 milyar dolarlık kaynak gerektiğini ifade eden Duffy, yaşanan aksaklığın mevcut altyapının yenilenmesini daha acil hâle getirdiğini söyledi.

Söz konusu 50 milyar dolar, arızanın yol açtığı ekonomik zarar değil, sistemin modernizasyonu için gündeme getirilen finansman ihtiyacını ifade ediyor.

ABD'ye uçacak yolcular ne yapmalı?

Uçuş kısıtlaması kaldırılmış olsa da hava yolu şirketlerinin sefer programlarını yeniden düzenlemesi nedeniyle gecikmelerin ve iptallerin sürmesi bekleniyor.

ABD'ye doğrudan seyahat edecek veya bu ülkedeki havalimanlarını aktarma amacıyla kullanacak yolcuların, havalimanına gitmeden önce hava yolu şirketlerinden güncel uçuş bilgilerini kontrol etmesi önem taşıyor.

Yaşanan aksaklık, Türkiye'den ABD'ye gerçekleştirilen bütün uçuşların iptal edildiği anlamına gelmiyor. Ancak ABD bağlantılı seferlerde operasyonel değişiklikler yaşanabiliyor.

Arızanın kesin teknik nedeninin ve hava yolu şirketlerine ekonomik etkisinin, devam eden incelemelerin ardından daha net ortaya çıkması bekleniyor.

çimde ortaya çıkacak.