YKS öncesi öğrencilere beslenme ve uyku uyarısı

Milyonlarca öğrencinin geleceğini şekillendirecek Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) yaklaşırken, uzmanlar sınav başarısının yalnızca akademik hazırlıkla sınırlı olmadığını vurguluyor.

İstanbul Rumeli Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Pınar Kural Enç, sınav öncesi dönemde doğru beslenme alışkanlıkları ve kaliteli uykunun bilişsel performans üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirterek öğrencilere uyarılarda bulundu.

Dengeli beslenme zihinsel performansı destekliyor

Dr. Öğr. Üyesi Pınar Kural Enç, sınav sürecinde beynin yoğun şekilde çalıştığını ve bu nedenle düzenli enerji alımının büyük önem taşıdığını söyledi.

Beynin, vücut ağırlığının küçük bir bölümünü oluşturmasına rağmen günlük enerji tüketiminin önemli bir kısmını kullandığını belirten Enç, dikkat, hafıza, problem çözme ve karar verme gibi zihinsel süreçlerin sağlıklı işleyebilmesi için dengeli beslenmenin vazgeçilmez olduğunu ifade etti.

Şok diyetler ve uzun süreli açlık riskli

Sınav dönemlerinde öğrencilerin hızlı sonuç alma amacıyla uyguladığı şok diyetlerin ve uzun süreli açlıkların ciddi riskler taşıdığını belirten Enç, yetersiz ve dengesiz beslenmenin dikkat süresinde azalma, zihinsel yorgunluk, öğrenme kapasitesinde düşüş ve sınav kaygısında artışla ilişkilendirildiğini kaydetti.

Düzenli kahvaltı yapan öğrencilerin akademik performans açısından daha avantajlı olduğunu söyleyen Enç, tam tahıllar, yulaf, kuru baklagiller ve sebzeler gibi kompleks karbonhidrat kaynaklarının gün boyunca dengeli enerji sağladığını belirtti.

Enç, yüksek şeker içeren gıdaların ise kısa süreli enerji artışının ardından hızlı düşüşlere neden olarak dikkat dağınıklığı ve yorgunluk hissini artırabileceğini ifade etti.

Protein ve omega-3 tüketimi önemli

Protein kaynaklarının beyin fonksiyonları açısından önemli rol oynadığını belirten Enç, yumurta, süt ürünleri, balık, tavuk, et ve kuru baklagillerin nörotransmitter üretiminde görev alan aminoasitleri sağladığını söyledi.

Bu nedenle öğrencilerin ana öğünlerinde yeterli miktarda protein tüketmeleri gerektiğini vurgulayan Enç, omega-3 yağ asitlerinin de öğrenme, hafıza ve dikkat süreçlerinde etkili olduğunu dile getirdi.

Enç, özellikle DHA ve EPA içeren yağlı balıkların düzenli tüketilmesinin bilişsel performansı destekleyebileceğini belirterek, haftada en az iki kez balık tüketiminin önerildiğini söyledi. Ceviz, keten tohumu ve semizotu gibi bitkisel kaynakların da omega-3 alımına katkı sağlayabileceğini ifade etti.

Su tüketimi konsantrasyon için kritik

Sınav döneminde öğrencilerin en sık ihmal ettiği konulardan birinin su tüketimi olduğunu belirten Enç, hafif düzeyde sıvı kaybının bile dikkat ve konsantrasyonu olumsuz etkileyebileceğini söyledi.

Vücut ağırlığının yüzde 1 ila 2 oranındaki sıvı kaybının dahi bilişsel performansı etkileyebildiğini belirten Enç, öğrencilerin sınav öncesindeki günlerde yeterli miktarda su içmeleri gerektiğini vurguladı.

Sınav sabahı yeni besin denenmemeli

Sınav günü yapılacak kahvaltının öğrencinin alışık olduğu ve sindirim sistemini zorlamayan besinlerden oluşması gerektiğini belirten Enç, kahvaltıda yumurta, peynir, tam tahıllı ekmek, sebzeler, ceviz veya çiğ badem ile süt, ayran ya da kefir gibi besinlere yer verilebileceğini söyledi.

Aşırı yağlı yiyecekler, kızartmalar, işlenmiş et ürünleri, yoğun şeker içeren hamur işleri ve enerji içeceklerinin mide rahatsızlıklarına neden olabileceğini belirten Enç, öğrencilerin sınav sabahı daha önce hiç denemedikleri besinleri tüketmemeleri gerektiğini hatırlattı.

Aşırı kafein kaygıyı artırabilir

Sınav öncesinde daha uzun süre çalışabilmek amacıyla yüksek miktarda kahve veya enerji içeceği tüketiminin yaygınlaştığını ifade eden Enç, aşırı kafein alımının çarpıntı, huzursuzluk, kaygı artışı ve uyku problemlerine yol açabileceğini söyledi.

Düşük ve orta düzeyde kafein tüketiminin dikkat üzerinde olumlu etkileri bulunabilse de yüksek miktarların performansı olumsuz etkileyebildiğini belirten Enç, öğrencilerin alışık oldukları miktarın üzerine çıkmamalarını önerdi.

Kaliteli uyku öğrenilen bilgileri kalıcı hale getiriyor

Uyku düzeninin sınav başarısında belirleyici unsurlardan biri olduğuna dikkat çeken Enç, öğrenilen bilgilerin uzun süreli hafızaya aktarılmasının büyük ölçüde uyku sırasında gerçekleştiğini söyledi.

Özellikle derin uyku ve REM dönemlerinin öğrenme süreçleri açısından kritik önem taşıdığını belirten Enç, yetersiz uykunun dikkat süresinde kısalma, hata yapma olasılığında artış ve karar verme becerilerinde azalmaya neden olabileceğini ifade etti.

Ergenlik dönemindeki bireylerin günde ortalama 8 ila 10 saat kaliteli uyku uyumasının önerildiğini belirten Enç, sınavdan önceki gece sabaha kadar ders çalışmanın başarıyı artırmadığını, aksine bilişsel performansı olumsuz etkileyebildiğini vurguladı.

“Sağlıklı rutinler korunmalı”

Sınav öncesindeki son günlerde ani diyet değişikliklerinden, öğün atlamaktan, uzun süreli açlıklardan ve bilinçsiz takviye kullanımından kaçınılması gerektiğini belirten Enç, düzenli uyku, yeterli su tüketimi, dengeli beslenme ve hafif fiziksel aktivitenin öğrencilerin sınav günü kendilerini daha iyi hissetmelerine katkı sağlayacağını söyledi.

Enç, “YKS başarısını belirleyen temel unsur elbette akademik hazırlıktır. Ancak bilimsel veriler, doğru beslenme ve kaliteli uykunun dikkat, öğrenme ve sınav performansını destekleyen önemli faktörler olduğunu göstermektedir. Bu nedenle öğrencilerin son günlerde mucize çözümler aramak yerine sağlıklı rutinlerini korumaları en doğru yaklaşım olacaktır” ifadelerini kullandı.