Haber/Analiz: Zülfikar DOĞAN
(ANKARA) - Son yayınlanan Cumhurbaşkanı kararıyla bahis, piyango, loto, toto vb. oyunlardan kesilen Şansa Oyunları Vergisi oranları, yüzde 100 artırıldı. Spor müsabakalarına dayalı müşterek bahislerde yüzde 5'ten yüzde 10'a, at yarışlarında yüzde 7'den yüzde 14'e, diğer şans oyunlarında yüzde 10'dan yüzde 20'ye çıkarıldı. Dolayısıyla şans oyunları, spor müsabakaları, at yarışları, online bahisler üzerinden 4 ayda elde edilen 16,5 milyar liralık Şans Oyunları Vergisi, yılbaşından bu yana bahis, piyango, at yarışı, online şans oyunlarına umut bağlayanların devlet lisansıyla oynatılan bu bahis ve oyunlara yasal olarak yatırdıkları paranın 300 milyar TL'ye yaklaştığını gösteriyor.
Nefes hariç her şeyden kesilen dolaylı vergilerin payı yüzde 71'e çıktı, servet ve kazanç vergileri yüzde 29'a düştü
Ocak-nisan dönemi bütçe gelirleri yüksek enflasyon, düşük gelir, ağır borç ve kredi kartı yükü, fahiş kira ve fiyat artışlarıyla artan çaresizliğin milyonlarca kişinin umutlarını bahis ve şansa bağladığını ortaya koyarken gelir dağılımındaki adaletsizlik ve çarpıklığın daha da derinleştiğini gösteren bir diğer gelişme ise dolaylı-dolaysız vergilerin payındaki uçurumun iyice derinleşmiş olması.
Bu yılın ilk 4 ayındaki bütçe gelirleri toplamı 3 trilyon 364 milyar 182 milyon TL olarak gerçekleşirken bu tutarın 2 trilyon 810 milyar 118 milyon TL'si vergi gelirlerinden 435 milyar 463 milyon TL'si ise vergi dışı gelirlerden elde edildi.
Toplam vergi gelirleri içerisinde 86 milyonun tamamının yaptığı her türlü harcama, alış-verişlerden, ekmekten mazota, cep telefonundan çaya-kahveye kadar nefes almak hariç her şeyden alınan dolaylı vergilerin payı yüzde 71'e yükselerek rekor kırarken, banka, holding, şirket ve şahısların servet, kâr, kazanç, gelirlerinden kesilen doğrudan vergilerin payı yüzde 30'un da altına inerek yüzde 29'a geriledi.
Banka, şirket ve holdinglerden 4 ayda elde edilen Kurumlar Vergisi 53,4 milyar TL ile geçen yıla göre sadece yüzde 11 artış gösterirken, ücretlilerden doğrudan kesilen Gelir Vergisi geçen yıla göre yüzde 101 artışla 368 milyar liradan 737,6 milyar TL'ye yükseldi.
Holdinglerin ödediği vergi yüzde 11, ücretlinin ödediği vergi yüzde 100 arttı...
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in denetim seferberliğine rağmen banka, şirket, holdinglerin ödedikleri Kurumlar Vergisi gelirlerindeki artış dört ayda yüzde 11 olurken, ücretli, maaşlı, çalışanlardan memur-işçi ve asgari ücretlilerden kesilen Gelir Vergisi geçen yıl 332 milyar lira iken 666 milyar 350 milyon TL'ye yükselerek yüzde 100,7 oranında artış gösterdi. Banka, şirket, holdinglerden elde edilen Kurumlar Vergisi, çalışanların ödediği verginin 10'da biri düzeyinde kaldı.
KDV, ÖTV oranları aynı kalmasına rağmen fiyat artışları ve yapılan zamlarla artan matrahlar üzerinden kesilen KDV, ÖTV tutarları yükselince dolaylı vergilerin bütçedeki payı da arttı.
Ocak-Nisan döneminde sadece KDV-ÖTV'den elde edilen dolaylı vergi geliri, toplam vergi gelirlerinin yüzde 53'üne, dolaylı vergilerin tamamının payı yüzde 71'e çıktı. İlk 4 ayda dahilde ve ithalatta alınan KDV gelirleri 1 trilyon TL'ye ulaşırken, ÖTV gelirleri 535 milyar 405 milyon TL oldu. Haftada bir yapılan akaryakıt zamları ve motorlu taşıtlardan kesilen vergilerle 535 milyarlık ÖTV gelirinin 341,3 milyar lirası akaryakıt ve motorlu taşıtlar olmak üzere iki kalemden elde edildi.
Deprem vergisi yüzde 66, değerli konut vergisi yüzde 2 arttı, Şimşek, vergisiz kazanç lobisini aşamıyorBütçeye bu yılın ilk 4 ayında alkollü içkilerden 32 milyar TL, tütün ve sigaradan 123 milyar TL ÖTV geliri sağlanırken, şans oyunlarıyla birlikte içki, sigara, kumardan hazineye akan para toplam 171,5 milyar TL'ye ulaştı. Kamuoyunda deprem vergisi olarak bilinen Özel İletişim Vergisi geçen yıla göre 8 milyardan 13,5 milyar liraya yükselerek yüzde 66 artarken, lüks villalardan, rezidanslardan, yazlıklardan kesilen Değerli Konut Vergisi ise geçen yılın ocak-nisan dönemindeki 57 milyon TL'den bu yıl 58 milyon TL'ye yükselerek sadece yüzde 2,7 artış gösterdi.
Gelir dağılımındaki adaletsizliği de besleyen vergi adaletsizliğindeki yıkıcı tablo Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın açıkladığı resmi bütçe gerçekleşme rakamlarında tüm çıplaklığıyla açığa çıkıyor. İki yıldır uygulanan ekonomik programın maliye politikalarında gerekli adımların neden atılamadığı, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in hangi lobileri aşamadığı, kapsamlı bir vergi reformu ve vergi adaletsizliğinin giderilmesine neden çözüm üretilemediği açıklanan resmi verilere de yansıyor.
