Eşitsizlik derinleşiyor, eğitimden kopuş artıyor
Veli-Der, Türkiye'nin gelir dağılımındaki adaletsizlikte Avrupa'da ilk sırada, dünyada ise 28. sırada olduğunu hatırlatarak şu verileri paylaştı:
UNICEF raporuna göre her 100 çocuktan 42'si yoksul, Türkiye 36 OECD ülkesi arasında çocuk refahında sondan ikinci sırada.
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı verilerine göre ailesinin yanında temel ihtiyaçları karşılanamayan çocuk sayısı 7 yılda yüzde 40 artarak 2025'in ilk yarısında 171 bin 895'e ulaştı.
Milli Eğitim Bakanlığı'nın 2023-2024 verilerine göre 1 milyon 578 bin 941 çocuk eğitim dışında kaldı.
İlkokul devamsızlık oranı 2020'de %4,5'ten %11,6'ya,
Ortaokulda %9,4'ten %14,8'e,
Lisede ise %11,2'den %27'ye yükseldi.
Veli-Der, meslek liselerinde devamsızlık oranının %46,6'ya çıktığını, yani yaklaşık her iki öğrenciden birinin okula devam etmediğini belirtti.
Kız çocukları ve çocuk yaşta evlilik riski
Çalıştayda, kız çocuklarının eğitimden kopuşunun ciddi boyutlara ulaştığına dikkat çekildi:
Türkiye genelinde 220 bin kız çocuğu örgün eğitim dışında kaldı.
Muş, Siirt, Bitlis ve Ağrı'da her üç 17 yaşındaki kız çocuğundan biri okula gitmiyor.
TÜİK verilerine göre 2023 yılında 15-17 yaş grubunda 6.515 doğum, 15 yaşın altında 130 doğum gerçekleşti.
Veli-Der açıklamasında, zorunlu eğitimin kaldırılmasının ya da sınırlandırılmasının, çocuk yaşta evlilikleri ve çocuk işçiliğini artıracağı uyarısında bulundu.
Çocuk işçiliği alarm veriyor
İşçi Sağlığı ve Güvenliği Meclisi (İSİG) verilerine göre, her yıl 60-70 çocuk işçi çalışırken hayatını kaybediyor.
2024 yılında 15-17 yaş arasındaki işgücüne katılma oranı %24,9 olarak gerçekleşti.
Yaklaşık 970 bin çocuk kayıtlı işçi,
MESEM verileriyle birlikte 1,5 milyon çocuk çalışıyor.
Yaz aylarında bu sayının 3 milyona ulaştığı belirtiliyor.
Veli-Der, çocuk emeğinin sömürülmesine yönelik politikaların OVP, 12. Kalkınma Planı ve Ulusal İstihdam Stratejisi çerçevesinde resmileştiğine dikkat çekti.
Karma eğitime büyük darbe
Açıklamada, karma eğitimin özellikle imam hatip okullarında hızla ortadan kaldırıldığı ifade edildi:
İmam hatip liselerinde 443 bin öğrenci, karma eğitim hakkından yoksun.
Ülke genelinde beş ortaokuldan biri karma eğitim yapmıyor.
Bazı illerde (Bayburt, Muş, Gümüşhane, Konya, Yozgat vb.) iki ortaokuldan biri imam hatip ve karma eğitim uygulanmıyor.
Öğretmenlik mesleği tehdit altında
Veli-Der, öğretmenlerin de sistematik bir dönüşümle güvencesiz, esnek ve düşük ücretli hale getirilmeye çalışıldığını belirtti.
"Zorunlu eğitimin kısaltılması halinde binlerce öğretmen norm fazlası olacak. Atama bekleyen öğretmenlerin umudu yok edilecek. ÇEDES protokolleriyle din görevlileri öğretmenlerin yerini alacak" denildi.
Veli-Der'den 25 maddelik çözüm önerisi
Öğrenci Veli Derneği, eğitim hakkını korumak için 25 maddelik taleplerini kamuoyuyla paylaştı. Öne çıkan başlıklar şöyle:
12 yıllık zorunlu eğitim kesintisiz devam etmeli, esnetilmemeli.
Eğitim herkes için eşit, parasız, laik ve bilimsel olmalı.
Karma eğitim ilkesine yönelik müdahaleler son bulmalı.
Mesleki eğitim merkezleri (MESEM) kapatılmalı, çocuk işçiliği tamamen yasaklanmalı.
Özel öğretim kurumları kamulaştırılmalı, eğitimden ticari kazanç elde edilmesi yasaklanmalı.
Okullarda ücretsiz öğün, ulaşım, kırtasiye ve barınma desteği sağlanmalı.
Köy okulları yeniden açılmalı, okul sayısı artırılmalı.
Eğitim kurumlarıyla dini vakıflar ve şirketler arasındaki protokoller iptal edilmeli.
Tüm eğitim emekçileri kadrolu ve güvenceli çalıştırılmalı.
"Kaybolan çocukluğu birlikte kazanacağız"
Veli-Der açıklamasının sonunda velilere, öğretmenlere ve tüm topluma çağrıda bulunarak şu ifadeleri kullandı:
"Çocuklarımızın hayallerini, umutlarını ve ortak geleceğimizi kazanmak, birlikte mücadele etmekle mümkün.
Zorunlu, parasız ve kamusal eğitimi kaybedersek, en çok yoksul ve emekçi çocuklar kaybedecek.
Herkesi kaybolan çocukluğu ve eğitim hakkını yeniden kazanmak için yan yana durmaya, birlikte mücadele etmeye çağırıyoruz."
