Türkiye'nin son Şam Büyükelçisi Önhon: Önümüzdeki sürecin kansız geçmesi için inşallah herkes sağduyuyla hareket eder

Rusya ve İran'ın Esad yönetimine desteğinin zayıf olmasını konjonktüre bağladığını'' belirten emekli Büyükelçi Önhon, ''Her iki ülke de büyük prestij kaybına uğradı. Savaşın ilk dönemindeki müdahalelerini de yapmadılar, yapamadılar. Suriye krizinin aktörleri arasında, ki buna Rusya dahildir, mutlaka pazarlıklar yapıldığını düşünüyorum" ifadesini kullandı.

Suriye'de 24 yıllık Beşar Esad dönemi sona erdi. HTŞ terör örgütü öncülüğündeki silahlı gruplar, 27 Kasım'da Halep'in batı kırsalında rejime karşı saldırı başlattı. Silahlı gruplar, dün geç saatlerde Şam'ı ele geçirdi. Suriye Devlet Başkanı Esad ise uçakla ülkeden ayrıldığı bildirildi. Esad'ın nereye gittiği bilinmiyor.

Suriye'deki güncel gelişmelere ilişkin ANKA Haber Ajansı'na değerlendirmelerde bulunan Türkiye'nin son Şam Büyükelçisi emekli Büyükelçi Önhon, büyük bir düzensizlik ve büyük yıkımlara yol açılmadan bir an önce Suriye'yi normal hayatına döndürmenin önemine değindi.

Bunun için yönetim kurulması gerektiğini belirten ve Başbakan Muhammed Gazi El Celali'nin yönetimin devamlılığını desteklemeye ve Suriye halkı tarafından seçilecek herhangi bir liderle iş birliği yapmaya hazır olduklarına yönelik açıklamasını anımsatan Önhon, "Bence olumlu bir açıklama yaptı. Muhalifler herhalde bunun karşılığını olumlu bir şekilde vereceklerdir. Geçiş dönemine girildiği anlaşılıyor" ifadelerini kullandı.

Geçiş döneminin yumuşak ve sakin geçmesinin istendiğini belirten ama ülkenin ciddi sorunlarının olduğuna değinen Önhon, ''Hâlâ rejimi destekleyenler sahil boyundaki Nusayriler, onlarla muhalifler arasındaki ilişkiler, muhaliflerle YPG arasındaki ilişkiler çok önemli. Bekleyip görmek lazım. Yeni bir savaşın çıkmamasını ümit etmek lazım. Geçiş dönemindeyiz, bekleyip göreceğiz. Yani Esad gitti, çok önemli bir aşama geride bırakıldı ama bundan sonra ne olacağı daha da önemli. Bunun da mümkün olduğu kadar sorunsuz, kansız geçmesi için inşallah herkes sağduyuyla hareket eder" değerlendirmesini yaptı.

"Mutlaka pazarlıklar yapıldığını düşünüyorum"

''Rusya ve İran'ın Esad yönetimine desteğinin zayıf olmasını konjonktüre bağladığını'' belirten emekli Büyükelçi Önhon, şunları kaydetti:

''Hem Rusya'nın hem İran'ın odak noktaları başka yerlere oldu. Rusya çok müdahale etmedi, edemedi veyahut. Hâlâ mesela Rus uçakları kimi bombalıyorlar, bu sabah öyle haberler de okudum, özellikle kıyı bölgesinin yukarısında. Her iki ülke de büyük prestij kaybına uğradı. Etkileri bakımından çok darbe aldılar gerçekten ama savaşın ilk dönemindeki müdahalelerini de yapmadılar, yapamadılar. Suriye krizinin aktörleri arasında, ki buna Rusya dahildir, mutlaka pazarlıklar yapıldığını düşünüyorum. Önceden birtakım görüşmeler, pazarlıklar yapılmıştır diye düşünüyorum. Herkes bir şey karşılığında fedakarlıkta bulunmuştur diye düşünüyorum.''

''ABD'nin YPG'yi desteklemeye devam edip etmeyeceği çok önemli"

Önhon, ABD'nin Suriye'deki varlığının mevcut durumdan nasıl etkileneceği konusunda ABD'nin terör örgütü YPG'yi eğitip silahlandırdıklarını belirterek, "Bundan sonra YPG'nin nasıl bir yol izleyeceği çok önemli. Bu sahadaki kazanımlarını siyasi kazanıma tahvil etmek isteyecektir herhalde. Ama Türkiye böyle bir yönelime göz yummayacağını açıklamıştı" diye konuştu.

ABD'nin nasıl bir politika izleyeceğini kestirmenin güçlüğüne değinen Önhon, 20 Ocak 2025 tarihinde göreve başlayacak olan Cumhurbaşkanı Donald Trump'ın "Suriye bir kaos içinde ve bizim dostumuz değil. ABD bu konuyla hiçbir şekilde ilgilenmemeli" yönündeki açıklamasını anımsatan Önhon, "Bu açıklamaya YPG de dahil mi diye mi bilemiyoruz. 'YPG'yi desteklemeye devam edeceğiz ama gerisine karışmayız' mı dedi, ne dedi, bilmiyoruz. Amerika'nın tutumu çok önemli. ABD'nin YPG'yi desteklemeye devam edip etmeyeceği çok önemli" dedi.

"Şam'ı kontrollünde tutan gruplardan müteşekkil bir geçici yönetim komitesi bekleyebiliriz"

Geçiş döneminde yönetimin nasıl olacağına Suriyelilerin karar vereceğini kaydeden emekli Büyükelçi Önhon, Suriye'deki çeşitli gruplar olduğunu belirtti.

"Kendi aralarında ihtilafa düşerlerse sonuçları hem kendileri hem Suriye açısından iyi olmaz" diyen Önhon, çözümün temelinin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi 2254 sayılı karar zemininde oluşturulacağını vurguladı. Ömer Önhon, "O kararın çeşitli aşamaları var. Anayasa yenilenecek, serbest seçimler yapılacak filan... Bu işlemlerin tamamlanacağı zamana kadar herhalde bir müşterek yönetim tarzı ortaya çıkarılacaktır. Çeşitli muhalif gruplardan bu komiteye, ki Golani de öyle bir şey söyledi, bu komiteye katılımla bir yönetim komitesi, geçici komite kurulabilir. Rejime bağlı olan unsurların ve YPG'nin bu komitede yer alıp yer almayacağı çok önemli. Her halükarda önce Şam'ı şu anda kontrollünde tutan gruplardan müteşekkil bir geçici yönetim komitesi belirlenmesini bekleyebiliriz. Belki Başbakan'ın bu çağrısından da yararlanacaklardır" diye konuştu.

Melis Yıldırım