Trump İran Savaşında Sıkıştı mı? Dünya Basını "Askeri Başarı, Stratejik Belirsizlik" Diyor

Reuters analizine göre Trump yönetimi, İran’a karşı önemli taktik askeri başarılar elde etmiş olsa da bu başarıların jeopolitik bir zafere dönüşüp dönüşmeyeceği konusunda ciddi soru işaretleri bulunuyor. Analizde, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisini koruması, nükleer programından geri adım atmaması ve Tahran yönetiminin ayakta kalması, Trump açısından “zafer” anlatısını zayıflatan başlıklar olarak öne çıkarıldı.

Hürmüz Boğazı savaşın merkezinde

AP ve Reuters’ın aktardığına göre ABD ile İran arasında savaşı sonlandırmaya yönelik görüşmelerde Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması en kritik gündemlerden biri haline geldi. Trump, İran’la barış anlaşmasının büyük ölçüde müzakere edildiğini ve Hürmüz Boğazı’nın açılacağını söylese de anlaşmanın henüz kesinleşmediği, nükleer program gibi temel başlıklarda ise taraflar arasında ciddi farkların sürdüğü belirtiliyor.

Guardian’a göre Katar ve Pakistan gibi ülkelerin arabuluculuk girişimleri hız kazanırken, Körfez ülkeleri de Hürmüz üzerindeki belirsizlikten rahatsız. Çünkü boğazdaki kriz, küresel enerji piyasaları ve Körfez güvenliği açısından büyük risk oluşturuyor.

İran geri adım atmıyor

Reuters’ın son haberlerine göre İran tarafı, ABD ile görüşmelerde taviz vermeyeceğini ve Washington’a güvenmediğini belirtiyor. Tahran yönetimi, nükleer programının sivil amaçlı olduğunu savunurken, yaptırımların kaldırılmasını ve İran limanlarına yönelik ablukaların sona ermesini istiyor.

Bu durum, Trump’ın savaş hedeflerinden biri olarak gösterdiği “İran’ın nükleer programını kalıcı biçimde durdurma” hedefinin henüz gerçekleşmediği yorumlarına yol açıyor.

ABD kamuoyunda destek zayıf

Reuters/Ipsos anketleri, Trump’ın İran politikasının ABD içinde de tartışmalı olduğunu gösteriyor. Mart ayında yapılan ankette Amerikalıların yalnızca yüzde 27’si ABD-İsrail saldırılarını desteklerken, yüzde 43’ü karşı çıktı. Daha sonraki Reuters/Ipsos verilerinde de İran Savaşı nedeniyle Trump’ın onay oranının gerilediği ve savaşın hayat pahalılığı endişelerini artırdığı aktarıldı.

Reuters’ın Mayıs ayındaki anket haberinde ise Amerikalıların çoğunluğunun Trump’ın İran savaşındaki hedefleri yeterince açıklamadığını düşündüğü belirtildi. Artan benzin fiyatları ve enerji piyasalarındaki dalgalanma da iç politik baskıyı artıran unsurlar arasında gösteriliyor.

Muhalefetin ana iddiası: Yetki aşımı ve belirsiz savaş hedefi

ABD’de Demokratlar, Trump yönetimini Kongre onayı olmadan savaşı genişletmekle suçluyor. TIME ve Guardian’ın haberlerine göre Temsilciler Meclisi’nde İran savaşı için savaş yetkileri oylamasının iptal edilmesi Demokratların sert tepkisine yol açtı.

Muhalefet, Trump’ın savaş hedeflerini net açıklamadığını, Kongre denetiminden kaçtığını ve ülkeyi uzun süreli bir bölgesel krize sürüklediğini savunuyor. Demokratlara göre asıl sorun, İran’a yönelik askeri saldırıların hangi siyasi hedefe hizmet ettiğinin belirsiz olması.

Uzmanlar ikiye ayrılıyor

Bazı uzmanlar, Trump’ın İran’a büyük askeri zarar verdiğini ve bunun başlı başına stratejik başarı olduğunu savunuyor. RAND ve CSIS çizgisindeki bazı analizlerde, ABD ve İsrail’in İran’ın askeri kapasitesine, füze altyapısına ve bölgesel caydırıcılığına ciddi darbe indirdiği belirtiliyor.

Ancak Reuters, Atlantic Council ve bazı dış politika uzmanları, İran’ın ağır hasar almasına rağmen Hürmüz Boğazı üzerinden küresel enerji akışını etkileyebildiğini, nükleer pazarlık gücünü koruduğunu ve savaşın ABD ile müttefiklerini daha zor bir konuma sokabileceğini değerlendiriyor.

Avrupa ve Körfez’de tedirginlik

Reuters’a göre Trump’ın İran savaşı, ABD’nin geleneksel müttefikleriyle ilişkilerinde de gerilim yarattı. Bazı Avrupalı müttefikler, kendilerine danışılmadan başlatılan savaşın sonuçlarından rahatsız. Körfez ülkeleri ise bir yandan İran tehdidinden endişe ederken, diğer yandan savaşın enerji piyasalarını ve bölgesel istikrarı bozmasından kaygı duyuyor.

Atlantic Council değerlendirmelerinde de savaşın Körfez’de yeni bir belirsizlik dalgası yarattığı ve bölgesel ekonomik istikrarı tehdit ettiği vurgulanıyor.

Trump savaşı tamamen kaybetti demek erken, ama zafer ilanı da zor

Dünya basınındaki genel yorum, Trump’ın İran’a askeri olarak ciddi zarar verdiği ancak savaşı siyasi bir başarıya dönüştürmekte zorlandığı yönünde.

Trump için çıkış yolu, İran’la yapılacak olası anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nı açması, enerji piyasalarını rahatlatması ve nükleer program konusunda somut bir çerçeve üretmesine bağlı görünüyor.

Ancak İran’ın taviz vermeyen tutumu, ABD kamuoyundaki düşük destek, Kongre’deki yetki tartışmaları ve müttefiklerdeki rahatsızlık, Trump’ın “tam zafer” söylemini zayıflatıyor.

Kısaca dünya basınının ortak sorusu şu: Trump savaşı askeri olarak kazandı mı, yoksa İran onu diplomatik ve ekonomik bir çıkmaza mı çekti?