(TBMM) - TBMM Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu'nda İbn Haldun Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Saliha Merve Kaya ve Adalet Bakanlığı Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Dairesi Başkanlığı Başkanı Meral Gökkaya sunum yaptı.
Türkiye ile İngiltere'de çocuğa yönelik suçlarda karşılaşılan örnekleri karşılaştırmalı şekilde ele aldığı yüksek lisans tezine ilişkin verileri paylaşan Dr. Saliha Merve Kaya, "Bir kişiye güvenlik tedbiri verilmesi için o suçu işlediğini anlaması lazım. 0-12 yaş arasında yargılama yapamıyoruz burada güvenlik tedbiri yapılması için suçun sorumluluğunu anlaması gerekiyor. Güvenlik tedbiri failin toplum tarafından arz ettiği tehlike göz önünde bulundurularak veriliyor. 18 yaşın doldurulmasıyla tedbir kararının infazına son veriliyor. Dava dosyalarında 100 çocukta 0-12 ve 12-15 yaş arasına bakıldığında 3 çocuğa koruyucu ve destekleyici tedbir verildiğini gördüm. Bu oranın çok düşük olduğunu söyleyebiliriz. Verilmemesinin bir sebebi bunun uygulanamayacağını düşünmeleri ve iş yükünü çok fazla arttırması" ifadelerini kullandı.
İngiliz hukukunda suça sürüklenen çocukların ebeveynlerinin sorumluluğuna değinen Kaya, "Ailelere belirli yaptırımlar uygulanıyor. Çocuk 16 yaşın altındaysa bu yaptırımları uygulaması gerekiyor. Eğer çocuk suç işlediyse 3 ay boyunca danışmanlık ve rehberlik programına katılmasını istiyor. Çocuğun aile tarafından her gün belli bir saate kadar evde kalması yükümlülüğü veriliyor. Buna uyulmazsa bu davranış adli sicil kaydına geçiyor. Türk hukuk sisteminde danışmanlık tedbirini aileye verirseniz cezanın şahsiliği ilkesine aykırılık içeriyor. Ebeveynlik emrine uyulmaması halinde dava açılabilir" dedi.
Milletvekillerinin sorularına yanıt veren Kaya, belli bir olay üzerinden suça yönelik cezanın yükseltilmesi refleksinin doğru olmadığını ifade ederek bu durumun suçlar arasındaki cezalandırma dengesini de bozduğunu söyledi. Suç işlemede cezai yaptırımların artmasının caydırıcı olmadığını belirten Kaya, suçun işlenme nedenlerinin üzerinde durulması ve toplumsal kodların da iyi analiz edilmesi gerektiğini söyledi.
"Diversiyon, 'suç işledin affediyorum' demek değil"
Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Dairesi Başkanlığı Başkanı Meral Gökkaya ise diversiyon yöntemi ve programlarla çocukların adli süreçten uzaklaştırılıp suça ilişkin sorunları çözmenin alternatif yollarına yönlendirildiğini belirtti. Yargılama sürecinde diversiyonun nasıl uygulandığına ilişkin de bilgi veren Gökkaya, "Örneğin Singapur'da aile grup konferansları, çocuk mahkemesi hakimleri tarafından uzlaşmayı teşvik etmek ve mağdur ve toplumun çocuğa verilecek en uygun ceza konusunda görüşlerini almak amacıyla bir araç olarak kullanılmaktadır. Diversiyon, 'suç işledin affediyorum' demek değil çocuğun suçunun farkına varmasını sağlamak ve yeniden işlemesini engellemek" ifadelerini kullandı.
Diversiyonun 15 yaş sonrası da uygulanıp uygulanmaması üzerine milletvekillerinin sorularına yanıt veren Gökkaya, "Ülke örneklerine bakıldığında 14'ten 21 yaşa kadar uygulandığını görüyoruz bizde ise uygularsak Yargı Reformu Strateji Belgesi'nde olduğu şekilde 15 yaşın altı ve çok ağır olmayan suçlar için uygulanması öngörülüyor" dedi.
DEM Parti Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan ise Şırnak'ta Rojova protestolarına katılan çocukların gözaltına alındığını, Çocuk Şube ekipleri tarafından değil Terörle Mücadele ekipleri gözetiminde hastane işlemlerinin yapıldığını iddia etti. Uysal, "Tüm çocuklarla ilgili çağrı usulü değil, ifadeye getirme usulü değil, hepsi hakkında gözaltı kararı var. Hepsi hakkında evinde arama kararı var ve tüm dosyalarda 24 saat avukat yasağı karar verildi ve gizlilik kararı verildi. Evlerinden zorla, şiddetle, işkencele gözaltına alındı. Bugün burada çocuğun koruyucu, önleyici tedbirleri sıra duyuyoruz ama maalesef ki bunun gerçekliğinin sahada olmadığını gösteren bir yöntem" dedi. Komisyon Başkanı Pervin Tuba Durgut, konuyu bakana ilettiğini ve gerekli çalışmaların yapılacağını ifade etti.
"Bence burada o hakimin hatası ve ihmali var"
Komisyon Başkanı Durgut, Ahmet Minguzzi cinayetine ilişkin ise faillerine uyuşturucu testi yapılmamasının yanlış olduğunu ifade etti. Durgut, "Benim gözlemim bir uyuşturucu faliyeti de olduğu yönünde. Kasten adam öldürme suçunu etkilemediğini belirtiyorlar ama burada yasal bir eksiklik olduğunu düşünüyorum. Bence burada o hakimin hatası ve ihmali var. Belki daha fazla ceza alacaktı. Madde altında olmadan bu kadar hunharca bir cinayetin işlenmesini anlamıyorum" dedi.
ANKA
