Saadet Partili Mustafa Kaya'dan Kızılay için Sayıştay denetimi çağrısı: "Güven denetime mâni değildir"

Saadet Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Mustafa Kaya, Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülen Türk Kızılay Kanunu Teklifi sırasında kurumun mali denetimine ilişkin eleştirilerde bulundu.

15 Ekim 2026 tarihli Genel Kurul konuşmasında Kızılay'ın faaliyetlerini ve mali kaynaklarını gündeme getiren Kaya, kurumun Sayıştay denetimine alınması gerektiğini savundu.

Kaya, Kızılay'ın kamu kurumlarıyla ilişkilerini, bağış gelirlerini, kan hizmetlerinden sağladığı ödemeleri ve iştiraklerini hatırlatarak mevcut denetim mekanizmalarının kamuoyuna hesap verme bakımından güçlendirilmesini istedi.

“Kızılay neden Sayıştay tarafından denetlenmiyor?”

Mustafa Kaya, Kızılay'ın kamu kuruluşu olmadığı ve doğrudan kamu kaynağı almadığı yönündeki görüşlere karşı çıktı.

Kurumun faaliyetlerinde kamu kuruluşlarının, bankaların ve bağışçıların sağladığı kaynakların önemli yer tuttuğunu belirten Kaya, Sayıştay denetiminin gerekli olduğunu söyledi.

Devlet Denetleme Kurulunun denetim yapabildiğini, ancak bu kurulun raporlarıyla Sayıştay raporlarının kamuoyuna açıklanması bakımından farklı usullere tabi olduğunu dile getirdi.

Kaya, Kızılay'ın kamuya karşı hesap verebilirliğinin artırılmasını istedi.

“Trilyonluk kaynaklar var, denetim de olmalı”

Kaya, Kızılay'ın bağış gelirleri ve kan hizmetleri karşılığında kamu sistemi üzerinden elde ettiği ödemelere dikkat çekti.

Kurumun iştiraklerinin sayısının 14'e ulaştığını ve büyük mali kaynakları yönettiğini ileri sürdü.

Görüşülen kanun teklifinde Kızılay'a tanınması öngörülen bazı hak ve muafiyetleri de eleştiren Kaya; Kamu İhale Kanunu'na ilişkin istisnalar, gümrük vergisi kolaylıkları ve SGK üzerinden tahsilata ilişkin düzenlemeleri gündeme getirdi.

Bu tür hakların etkili ve kamuoyuna açık bir mali denetim mekanizmasıyla birlikte ele alınması gerektiğini savundu.

TBMM'ye düzenli rapor sunulmasını istedi

Kaya, Kızılay'ın yalnızca mevcut denetim mekanizmalarıyla sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek Sayıştay denetimi için yasal düzenleme yapılmasını önerdi.

Ayrıca kurumun belirli aralıklarla TBMM'ye faaliyet ve mali durum raporları sunmasını istedi.

Kaya, Meclisin kanunla görev ve yetkilerini düzenlediği bir kurum hakkında denetim imkânlarının da bulunması gerektiğini savundu.

Osmanlı'nın mali krizini hatırlattı

Mustafa Kaya, konuşmasında Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyılda yaşadığı borç krizine de değindi.

1875 tarihli Ramazan Kararnamesi'ni hatırlatan Kaya, dönemin bazı devlet yöneticilerinin mali kararlar açıklanmadan önce sahip oldukları menkul kıymetleri sattıkları yönündeki tarihsel iddiaları gündeme getirdi.

Bu iddialarla günümüzdeki fon soruşturması arasında bir benzetme kuran Kaya, mali işlemlerde denetim ve kamu güveninin önemine dikkat çekti.

Osmanlı'da bugünkü Sayıştayın temelini oluşturan Divan-ı Muhasebat'ın 1862 yılında Sultan Abdülaziz döneminde kurulduğunu hatırlattı.

Kaya'nın konuşmasında sözünü ettiği ilk Osmanlı Anayasası ise 1876 yılında II. Abdülhamid döneminde ilan edilmişti.

“Kızılay'ın tamamını suçlamak doğru olmaz”

Kaya, eleştirilerinin Kızılay'ın tarihsel hizmetlerini veya kurumun tamamını hedef almadığını da vurguladı.

Kızılay'ın Türkiye'de ve yurt dışında zor zamanlarda önemli görevler üstlendiğini belirten Kaya, varsa yanlış uygulamaların kurumun tüm çalışanlarına mal edilmemesi gerektiğini söyledi.

Kanun teklifini hazırlayanların kötü niyetli olduklarını düşünmediğini ifade eden Kaya, denetimin kurumlara duyulan güvenin karşıtı olmadığını savundu.

“Sayıştay denetiminden korkmayın”

Konuşmasının sonunda kamu kaynaklarının korunması açısından denetimin önemini vurgulayan Kaya, şu ifadeleri kullandı:

“Güven denetime mâni değildir. Sayıştay denetiminden korkmayın, TBMM denetiminden korkmayın.”

Kaya, kurum yöneticilerinin de daha kapsamlı denetim mekanizmalarının oluşturulmasını desteklemesi gerektiğini belirtti.

Kızılay Kanunu Teklifi Meclis gündeminde

AK Parti milletvekillerinin imzasıyla 15 Mayıs 2026'da TBMM'ye sunulan Türk Kızılay Kanunu Teklifi, kurumun görevlerini, yetkilerini, haklarını ve muafiyetlerini düzenlemeyi amaçlıyor.

Teklifte Kızılay'ın afet, savaş, sağlık ve insani yardım faaliyetlerinin güçlendirilmesi ile bu alanlarda çeşitli kolaylıklar sağlanmasına yönelik hükümler bulunuyor.

TBMM'nin açıklamasına göre 15 Ekim'deki Genel Kurul görüşmelerinde teklifin ilk üç maddesi kabul edildi.

Mustafa Kaya'nın çağrısı, teklifin görüşüldüğü süreçte Kızılay'ın mali işlemlerinin kamuoyuna açıklanması ve parlamenter denetimin kapsamı tartışmalarını gündeme taşıdı.

Kızılay'ın mevcut hukuki statüsü gereği çeşitli denetim mekanizmalarına tabi olması ile Sayıştay tarafından düzenli biçimde denetlenmesi farklı konular. Kaya'nın talebi, kurumun mevcut denetimlerinin genişletilmesini ve sonuçların TBMM ile kamuoyunun bilgisine sunulmasını içeriyor.

Kaynaklar: TBMM Genel Kurul tutanağı, 15 Ekim 2026; Türk Kızılay Kanunu Teklifi (2/3690); TBMM'nin 15 Ekim 2026 tarihli Genel Kurul açıklaması; Sayıştay Başkanlığının kuruluş tarihçesi.