Türkiye’nin dizel tedarikinde başlayan yön değişikliğini sürdürebilecek yeni karar Moskova’dan geldi.
Rus hükümeti, üreticilerin dizel ihracatına yönelik mevcut yasağın 30 Eylül 2026’ya kadar uzatıldığını açıkladı.
Karar yalnız dizeli değil, Rus üreticiler tarafından ihraç edilen deniz yakıtı ve gaz yağlarını da kapsıyor. Moskova, önlemlerin iç akaryakıt piyasasında istikrarın korunması amacıyla alındığını bildirdi.
ÜRETİCİLER İÇİN YASAK EYLÜLDE DE DEVAM EDECEK
Rusya, dizel ihracatına yönelik mevcut kısıtlamaları ilk olarak 8 Temmuz’da devreye sokmuş, daha sonra üreticiler için yasağı 31 Ağustos’a kadar uzatmıştı.
Daha önce açıklanan düzenlemeye göre Rus üreticilerin 1 Eylül’den itibaren dizel, deniz yakıtı ve gaz yağı ihracatındaki yasaktan muaf tutulması planlanıyordu.
29 Ağustos’ta alınan yeni kararla bu muafiyet en az 1 Ekim’e kadar ertelenmiş oldu.
Rusya ayrıca üretici olmayan şirketlerin dizel ihracatını ve motor benzini ihracatını 31 Ocak 2027’ye kadar, jet yakıtı ihracatını ise Kasım 2026 sonuna kadar yasaklamış durumda.
RUSYA'NIN TÜRKİYE'DEKİ PAYI YÜZDE 20'YE GERİLEDİ
Kararın Türkiye açısından önemi, son aylarda dizel ithalatında yaşanan hızlı değişimden kaynaklanıyor.
Kpler verilerine göre Rusya, 2025 yılında günlük ortalama 281 bin varil dizel göndererek Türkiye’nin toplam dizel ithalatının yaklaşık yüzde 85’ini karşılıyordu.
2026’nın ilk aylarında Rusya’dan yapılan ithalat günlük 200 bin varilin üzerinde seyrederken, temmuzda yaklaşık 100 bin varile, ağustosta ise 80 bin varile geriledi.
Böylece Rusya’nın Türkiye’nin dizel ithalatındaki payı ağustosta yaklaşık yüzde 20’ye düştü.
HİNDİSTAN VE ABD'DEN REKOR SEVKİYAT
Rusya’dan gelen ürünün azalmasıyla Türkiye alternatif tedarikçilere yöneldi.
Kpler verilerine göre Türkiye ağustos ayında Hindistan’dan günlük 120 bin varilin üzerinde, ABD’den ise yaklaşık 90 bin varil dizel ithal etti.
Kpler’in 2017’ye kadar uzanan veri serisinde her iki ülkeden gerçekleştirilen aylık sevkiyatlar da rekor seviyeye ulaştı.
Energy Aspects’in tahminleri miktarları daha düşük gösteriyor; kurum Hindistan’dan yaklaşık 74 bin, ABD’den 70 bin varil/gün sevkiyat hesaplıyor. Buna rağmen kendi veri setinde de Hindistan’dan ithalat 2022’den, ABD’den ithalat ise 2019’dan bu yana en yüksek seviyede.
RAFİNERİ SALDIRILARI RUSYA'NIN YAKIT ARZINI VURDU
Rus hükümetinin ihracat kısıtlamalarını uzatmasının arkasında ülkenin iç yakıt piyasasında yaşanan arz sorunları bulunuyor.
Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik tekrarlanan insansız hava aracı saldırıları nedeniyle bazı tesislerin devre dışı kalması üretimi baskılarken, çeşitli bölgelerde yakıt sıkıntısı devam ediyor.
Rusya, normal koşullarda ABD’nin ardından dünyanın en büyük ikinci dizel ihracatçısı konumunda bulunuyor.
TÜRKİYE'NİN YENİ TEDARİK DÜZENİ EYLÜLDE DE SÜREBİLİR
Son karar, Türkiye’nin ağustosta hızlandırdığı tedarik çeşitlendirmesinin yalnız geçici bir aylık hareket olarak kalmayabileceğini gösteriyor.
Rus üreticilerin ihracat yasağının eylül boyunca devam edecek olması, Türkiye’nin ABD, Hindistan ve diğer Rusya dışı kaynaklardan dizel tedarikini sürdürmesini gerektirebilir.
Ancak bu gelişmenin doğrudan “motorine zam geliyor” şeklinde yorumlanması doğru olmaz.
Türkiye’de pompa fiyatlarını uluslararası motorin fiyatları, Brent petrol, döviz kuru, vergiler ve navlun maliyetleri birlikte belirliyor. Bununla birlikte daha uzak tedarikçilerden yapılan sevkiyatların ağırlığının artması ve küresel dizel arzının sıkışık kalması, ithalat maliyetleri üzerinde ek baskı yaratabilir.
