Gluten ve Kazein nedir?
Gluten; buğday, arpa, çavdar gibi tahıllarda bulunan bir protein iken, kazein ise süt ve süt ürünlerinde yer alan temel bir süt proteinidir.
"Kazein süt proteindir. Kazenin kazeomorfin ve B-kazeomorfin 7'ye (BCM 7) dönüşmesi ile bağırsakta mukus üretimi artar ve fazla üretim ile bağırsak işlevlerinde aksaklık görülür."
Her iki maddenin sindirim sürecinde ortaya çıkan bazı yan ürünlerin, otizmli bireylerde davranışsal semptomları tetikleyebileceği düşünülüyor.
Bağırsak florası, geçirgenlik ve davranış ilişkisi
Bazı araştırmalar, otizmli çocuklarda bağırsak geçirgenliğinin artmış olabileceğini ve Gluten ile kazeinin parçalanması sırasında oluşan opioid benzeri bileşiklerin (gluteomorfin ve kazeomorfin) sinir sistemi üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini öne sürüyor.
"Gluten ve kazein içeren yiyeceklerin çöküşü ve opioid peptitlere bağlı semptomların oluşabildiği düşünülür. Bağırsak geçirgenliğinin artması ve opioid aşırı artışının otizmde oluşan davranışlara neden olabildiği ve bu artışın gözlenmemesi için gluten ve kazeinin diyetten çıkarılmasının iyileşme sağlayabileceği belirtilir. Otizmli çocuklarda bağırsak florasının bozulması ile gluten ve kazein proteinleri metabolize olamaz ve kana karışarak kazeomorfin, gluteomorfine dönüşür ve sindirim sistemi sorunlarında da artış görülür. Yapılan çalışmalar; glutensiz ve kazeinsiz diyet uygulayan otizmli çocukların davranışlarında iyileşmeler olduğunu, sindirim sistemi sorunlarının azalabileceğini gösterse de henüz bu konu ile net bir görüş söz konusu değildir."
Bu durumun, tekrarlayan davranışlar, iletişim güçlükleri ve odaklanma problemleri gibi belirtileri artırabileceği varsayılıyor.
Diyet uzman kontrolünde uygulanmalı
Ancak uzmanlar, bu diyetin doktor ve diyetisyen kontrolü altında yürütülmesi gerektiğini vurguluyor. Çünkü glutensiz veya kazeinsiz diyetler, bazı temel vitamin ve minerallerin eksikliğine yol açabilir. Özellikle pirinç, mısır ve patates gibi glutensiz gıdaların kontrolsüz tüketimi kan şekeri dengesini bozabilir.
Ayrıca, glutensiz olduğu için tercih edilen bazı paketli ürünlerin yağ oranı yüksek olabiliyor. Bu nedenle bu diyetin, sadece otizmli bireyler için değil, çölyak hastalığı gibi tıbbi nedenlerle uygulanması gerektiği durumlarda da dikkatli yönetilmesi gerekiyor.
Kazein ve bağımlılık ilişkisi?
Kazein proteininden türeyen bileşiklerin beyin üzerinde bağımlılık benzeri etkiler oluşturabileceğine dair teoriler mevcut.
"Otizm toplumsal iletişimde güçlük, sınırlı-yineleyici davranışlarda yetersizlik gibi belirtiler veren gelişimsel bir bozukluktur. Otizmin görülme sıklığının artmasıyla otizmin tedavisinde beslenmenin yeri üzerine çalışmalar artmış ve farklı yaklaşımlar doğmuştur. Kazeinsiz diyet önerisi; kazeinli yiyeceklerin yani süt ve süt ürünlerinin tüketilmesinin vücutta kazeo morfin oluşturması nedeniyle bir çeşit bağımlılık yaptığı ve tekrarlayan davranışlara yol açabileceği düşüncesinden yola çıkar."
Bu nedenle bazı merkezlerde otizmli bireyler için kazeinsiz diyet öneriliyor. Ancak bu önerinin henüz bilimsel olarak kesin kanıtlarla desteklenmediği de vurgulanıyor.
Yumurta ve işlenmiş et ürünlerine dikkat
Glutensiz ve kazeinsiz beslenme uygulayan bireyler için yumurta da zaman zaman diyetten çıkarılabilir. Bunun nedeni, yumurtanın alerjen potansiyelinin yüksek olması ve sık tüketildiğinde hassasiyet yaratabileceği düşüncesidir. Ayrıca işlenmiş et ürünlerinde de düşük oranda gluten ve kazein bulunabileceği için dikkatli tüketilmesi öneriliyor.
Kaynak: Acıbadem Sağlık Grubu
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz.
