Basit örnekle: Hukuken yapılması mümkün olmayan bir evlilik, şekil şartı eksikliği bulunan bazı sözleşmeler veya kamu düzenine aykırı işlemler mutlak butlan tartışmasına konu olabilir.
CHP kararında ne anlama geliyor?
CHP’nin 38. Olağan Kurultayı için verilen “mutlak butlan” kararı, kurultayın hukuken baştan itibaren geçersiz sayılması anlamına geliyor. Anadolu Ajansı’nın geçtiği bilgiye göre Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, CHP kurultay davasında Özgür Özel ve mevcut parti yönetiminin tedbiren görevden uzaklaştırılmasına, Kemal Kılıçdaroğlu ve önceki yönetimin görevi devralmasına karar verdi.
Bu nedenle karar sadece “kurultay iptal edildi” anlamına gelmiyor; hukukî sonuç bakımından “o kurultay hiç yapılmamış gibi kabul ediliyor” yorumu öne çıkıyor. Bu da Özgür Özel yönetiminin hukuki meşruiyetini ve önceki yönetimin göreve dönüp dönmeyeceğini tartışmalı hale getiriyor.
Türkiye’de daha önce uygulandı mı?
Mutlak butlan kavramı Türkiye’de hukuk sisteminde eskiden beri var ve uygulanıyor. Özellikle medeni hukuk, borçlar hukuku, aile hukuku, şirketler ve dernekler hukukunda karşımıza çıkıyor.
Ancak siyasi parti kurultayı açısından bu ölçekte bir “mutlak butlan” kararı son derece istisnai ve tartışmalı. Siyasi parti kongre ve kurultaylarının denetiminde hangi yargı yolunun yetkili olduğu uzun süredir tartışılıyor. Bir görüş, siyasi parti kongre seçimlerinin 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu kapsamında yargı gözetiminde yapıldığını ve seçim sürecine ilişkin itirazlarda seçim kurullarının rolünün belirleyici olduğunu savunuyor. 2820 sayılı Kanun’un 21. maddesi, siyasi partilerin genel merkez, il ve ilçe organları seçimleri ile kongre delegesi seçimlerinin yargı gözetimi altında yapılacağını düzenliyor.
Bu konuda hukukçular arasında görüş ayrılığı var. Örneğin bazı değerlendirmelerde, siyasi parti genel kurullarının iptali davalarında asliye hukuk mahkemelerinin değil, seçim kurulları ve YSK’nın görevli olması gerektiği savunuluyor. Buna karşılık başka görüşler, irade fesadı, kesin hükümsüzlük veya yokluk gibi iddiaların medeni yargıda dava konusu yapılabileceğini belirtiyor.
Yakın dönemde benzer şekilde Saadet Partisi’nin 9. Olağan Büyük Kongresi için de “mutlak butlan” iddiasıyla dava açılmış; ancak Ankara 37. Asliye Hukuk Mahkemesi davayı reddetmişti.
Temyiz yolu açık mı?
Evet, bu tür kararlarda kanun yolu/temyiz tartışması önemlidir. Haberlere göre karar Ankara Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilmiş durumda.
Temyiz yolu açık
Adalet Bakanı Akın Gürlek, açıklamasında hukuki sürecin devam ettiğini belirterek karara karşı temyiz yolunun açık olduğunu söyledi. Gürlek, “Herkesin bu sürece saygı göstermesi ve değerlendirmelerini hukuk çerçevesinde yapması, itirazlarını hukuk düzeni içerisinde gerçekleştirmesi büyük önem taşıyacaktır” ifadelerini kullandı.
