Rapora göre Türkiye’de her yıl 1 milyondan fazla mevsimlik tarım işçisi, özellikle Nisan-Ekim ayları arasında farklı illere göç ederek tarımsal üretim süreçlerine katılıyor. Göçün çoğu zaman aile bazında gerçekleşmesi, kadınların ve çocukların da çalışma hayatına dahil olmasına neden oluyor.
Mevsimlik tarım işçilerinin günde ortalama 10-12 saat çalıştığı belirtilen raporda, işçilerin büyük bölümünün sigortasız olduğu ve düzenli gelir güvencesinden yoksun kaldığı ifade edildi. Yevmiye usulü ücretlendirme, aracı sistemi ve kayıt dışı çalışma nedeniyle işçilerin ekonomik güvencesizliğinin derinleştiği kaydedildi.
Raporda en dikkat çekici sorunlardan biri de barınma koşulları oldu. Mevsimlik işçilerin çoğunlukla geçici çadırlarda yaşadığı, bu alanlarda temiz su, elektrik, kanalizasyon ve atık yönetimi gibi temel altyapı hizmetlerine erişimde ciddi eksiklikler bulunduğu belirtildi. Bu koşulların özellikle çocuklar, kadınlar ve yaşlılar açısından ciddi sağlık riskleri oluşturduğu ifade edildi.
Eğitim ve çocuk işçiliği konusu da raporda geniş yer aldı. Göç eden ailelerin çocuklarının eğitim süreçlerine düzenli devam edemediği, okuldan kopuşların çocuk işçiliğini artırdığı ve bu durumun yoksulluğun nesilden nesile aktarılmasına yol açtığı vurgulandı.
Raporda, mevsimlik tarım işçilerinin gittikleri bölgelerde zaman zaman sosyal dışlanma ve ayrımcılıkla karşılaştığına da dikkat çekildi. Yerel halk ile işçiler arasında yaşanan gerilimlerin toplumsal uyumu zayıflattığı belirtildi.
Sorunun çözümü için yalnızca kısa vadeli tedbirlerin yeterli olmayacağı ifade edilen raporda; göç veren bölgelerde istihdamın artırılması, sanayi yatırımlarının geliştirilmesi, tarımsal desteklerin güçlendirilmesi, tüm işçilerin kayıt altına alınması, sosyal güvence kapsamının genişletilmesi ve ücretlerin belirli standartlara bağlanması gerektiği kaydedildi.
Ayrıca işçilerin yaşam koşullarının iyileştirilmesi, konteyner konutlar ve altyapı hizmetlerinin sağlanması, gezici okullar, telafi eğitim programları ve mobil sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması önerildi.
Raporda, mevsimlik tarım işçilerinin emeğinin ülke üretiminin temel taşlarından biri olduğu belirtilerek şu çağrı yapıldı:
“Hiç kimse insan onuruna yakışmayan koşullarda yaşamak zorunda bırakılmamalıdır. Mevsimlik tarım işçilerinin emeğinin karşılığı verilmeli, çalışma ve yaşam koşulları insan onuruna yakışır hale getirilmelidir.”
