Merkez Bankası Para Politikası Kurulu Toplantı Özeti

Küresel ekonomi 2023 yılında yavaşlama eğilimindedir.

• Küresel enflasyon, gelişmiş ülkelerde yüzde 3,71, gelişmekte olan ülkelerde ise yüzde 6,54 seviyesindedir. Enflasyon, merkez bankalarının hedeflerinin üzerinde seyretmeye devam etmektedir.
• Emtia fiyatları, jeopolitik riskler ve finansal koşullar nedeniyle oynak bir seyir izlemektedir.
• Çekirdek enflasyonun ve enflasyon beklentilerinin yüksek seviyeleri, küresel enflasyonun bir süre daha merkez bankalarının hedeflerinin üzerinde seyretmeye devam edeceğini ima etmektedir.

Eylül ayı enflasyon gelişmeler

Küresel enerji fiyatlarındaki seyir ve yurt içi talepteki gelişmeler, enflasyonda belirleyici olacaktır.

• Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatlarındaki artışlar önceki aylara kıyasla yavaşlamış, enerji grubu fiyatlarındaki artışlar ise gerilemiştir.
• Hizmet grubunda fiyatlar güçlü bir şekilde artmaya devam etmiş, grup yıllık enflasyonu yüzde 86,5 seviyesine ulaşmıştır.
• Temel mal fiyatlarındaki artışlar alt gruplar genelinde zayıflamıştır.
• Alkollü içecekler ve tütün ürünleri grubunda fiyatlar yüzde 67,2 oranında artmıştır.
• Enflasyonun ana eğilimi dair göstergeler eylül ayında zayıflamıştır.
• Öncü göstergeler, enflasyonun ana eğiliminde eylül ayında başlayan düşüşün ekim ayında sürdüğüne işaret etmektedir.

Enflasyonda yukarı yönlü baskı oluşturan faktörler şunlardır:

• Yurt içi talepteki güçlü seyir
• Hizmet fiyatlarındaki katılık
• Enflasyon beklentilerindeki bozulma
• Küresel enerji fiyatlarındaki yükselişİ

Enflasyonun gelecek dönemdeki seyri, yukarıdaki faktörlerin etkisine bağlı olarak şekillenecektir.

Maliyet koşullarında enerji grubu

Ekim ayı ilk üç haftası itibarıyla, enerji grubu dahil olmak üzere, emtia fiyatlarının gerilediği izlenmektedir. Ancak jeopolitik sorunlarla yeniden yükselmeye başlayarak yüksek oynaklık sergilemektedir.
Yurt içi üretici fiyatları eylül ayında yüzde 3,40 oranında yükselirken yıllık enflasyon 1,97 puan düşüşle yüzde 47,4 olmuştur.
Enerji grubu küresel enerji emtia fiyatlarını takiben yüzde 6,12 oranındaki yüksek aylık fiyat artışı ile öne çıkmıştır. Yıllık enflasyon, enerji grubunda baz etkisiyle gerilerken, diğer ana gruplarda daha sınırlı değişim sergilemiştir.
Küresel Arz Zinciri Baskı Endeksi eylül ayında ılımlı seyrini korumuştur. Döviz kurları ise Eylül PPK kararının ardından yataya yakın bir seyir izleyen döviz kurları, Ekim ayında ılımlı bir artış kaydetmiştir.

Hizmet enflasyonunda katılım özetle şu şekildedir:

Hizmet sektöründe temmuz ayından itibaren güçlü fiyat artışları kaydedilmektedir.
Aylık artışlar 2022’ye kıyasla yüksek seyretmektedir. Yıllık enflasyon yaklaşık yüzde 86 civarındadır. Hizmet sektörüne ait yayılım endeksi de tarihsel ortalamasının yaklaşık yüzde 33’ü kadar üzerinde seyretmektedir.

Enflasyon beklentileri özetle şu şekildedir:

Enflasyon beklentileri, 2023 yılı sonu itibarıyla yüzde 68,01 seviyesine yükselmiştir.
On iki ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentisi yüzde 45,28, gelecek yirmi dört ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentisi ise yüzde 25,82 seviyesine yükselmiştir.
Beş yıl sonrasına ilişkin enflasyon beklentisi ise yüzde 11,76 seviyesine yükselmiştir.

Enflasyon beklentilerinin yüksek seyretmesinde aşağıdaki faktörler etkili olmaktadır:

• Yüksek enflasyonist ortam
• Fiyat belirleme davranışlarındaki bozulma
• Jeopolitik gelişmeler

TCMB'nin enflasyonla mücadeledeki kararlılığı özetle şu şekildedir:

TCMB, parasal sıkılaştırma adımlarının etkisiyle, dezenflasyonu 2024 yılında Rapor'daki patika ile uyumlu şekilde tesis etmekte kararlıdır.

Sonuç olarak, TCMB'nin enflasyonla mücadeledeki kararlılığı devam etmektedir. Parasal sıkılaştırma adımlarının etkisiyle, enflasyonun yıl sonunda Rapor'daki tahmin aralığının üst sınırına yakın seyredeceği, aylık enflasyonun ana eğiliminde ise düşüş gözleneceği öngörülmektedir. Öte yandan, jeopolitik gelişmeler, enflasyon görünümünde petrol fiyatları kaynaklı risk oluşturmaktadır.

Parasal ve finansal koşullar 

Parasal sıkılaşmanın finansal göstergeler üzerindeki ilk etkileri görülmeye başlanmıştır. Piyasa faizleri politika faizi ile uyumlu bir şekilde hareket ederken bireysel kredi büyümeleri azalış eğilimine girmiştir. Türk lirası mevduat artarken döviz cinsi ve kur korumalı mevduatlar da azalmaya başlamıştır.

Kredi büyümesi ve kompozisyonunda normalleşme devam etmektedir.
Önceki PPK döneminden bu yana banka fonlama maliyetlerindeki artışa paralel olarak ihtiyaç kredisi, taşıt kredisi ve konut kredisi faizleri yükselmiştir.

Türk lirası ticari kredi faizleri ise 608 baz puan artarak yüzde 49,3 seviyesine yükselmiştir.
Türk lirası cinsi mevduatlar artışa geçerken hem kur korumalı hem de döviz cinsi mevduatlarda azalma gözlenmektedir.

Parasal aktarım mekanizmasının güçlenmekte olduğu değerlendirilmiştir.
Doğrudan yabancı yatırımlar, dış finansman koşullarındaki dengeli seyir, rezervlerde süregelen artış, talepteki dengelenmenin cari işlemler hesabına desteği ve Türk lirası varlıklara yurt içi ve yurt dışı talebin artması fiyat istikrarına güçlü katkıda bulunacaktır.

Para Politikası Özeti

Enflasyon görünümü ve yukarı yönlü riskler göz önüne alındığında Kurul, para politikası çerçevesinin fiyat istikrarı amacı doğrultusunda güçlendirilmesini değerlendirmiştir.
Yüksek enflasyonun makroekonomik istikrar ve özellikle finansal istikrar üzerinde oluşturabileceği risklere de dikkat çekilmiştir.

Enflasyon görünümünde belirgin iyileşme sağlanana kadar parasal sıkılaştırma gerektiği zamanda ve gerektiği ölçüde kademeli olarak güçlendirilecektir.

Kurul, dezenflasyonun en kısa sürede tesisi, enflasyon beklentilerinin çıpalanması ve fiyatlama davranışlarındaki bozulmanın kontrol altına alınması için parasal sıkılaştırma sürecinin devamına karar vermiştir.

• Bu çerçevede, Kurul, politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 30’dan yüzde 35 düzeyine yükseltmiştir.
• Kurul, mevcut mikro- ve makroihtiyati çerçeveyi, piyasa mekanizmalarının işlevselliğini artıracak ve makro finansal istikrarı güçlendirecek şekilde sadeleştirmektedir.

Bu kapsamda, Türk lirası mevduat payının artırılmasına yönelik ilave adımlarla parasal aktarım mekanizması güçlendirilmeye devam edilecektir.

• Kurul, faiz artırımının yanı sıra, parasal sıkılaştırma sürecini destekleyecek seçici kredi ve miktarsal sıkılaştırma kararları almayı sürdürecektir.

Döviz kuru gelişmelerinin etkisiyle kur korumalı mevduat hesaplarının kur farkı ödemeleri nedeniyle finansal sisteme girişi gerçekleşen Türk lirası likidite yakından izlenmektedir.
Enflasyon ve enflasyonun ana eğilimine ilişkin göstergeler yakından takip edilecek ve Kurul, fiyat istikrarı temel amacı doğrultusunda elindeki tüm araçları kararlılıkla kullanmaya devam edecektir.

Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede almaya devam edecektir.