Endonezya'da aylardır devam eden orman ve turbalık yangınları, geniş bir bölgede hava kirliliğine yol açarken ciddi bir halk sağlığı sorununa dönüştü.
Yangınlardan yükselen yoğun duman, başta Sumatra ve Kalimantan olmak üzere ülkenin birçok bölgesini etkisi altına aldı. Hava kirliliği Singapur, Malezya ve Doğu Timor gibi komşu ülkelere de yayıldı.Endonezya Sağlık Bakanlığının 22 Ekim'de açıkladığı verilere göre, yangınlardan etkilenen yedi eyalette ağustos ortasından bu yana toplam 333 bin 470 akut solunum yolu enfeksiyonu vakası kaydedildi.Solunum yolu hastalıkları artıyor
Endonezya Sağlık Bakanlığı Çevre Sağlığı Direktörü Then Suyanti, yangın dumanının halk sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin yaptığı açıklamada, günlük vaka sayılarının yüksek seyrettiğini belirtti.Suyanti, son açıklanan verilerde 4 bin 522 yeni solunum yolu enfeksiyonu vakası bildirildiğini söyledi.Havadaki ince partikül maddeler (PM2.5), karbonmonoksit ve diğer kirleticilerin özellikle çocuklar, yaşlılar, hamileler ve kronik solunum yolu hastalığı bulunan kişiler açısından ciddi sağlık riskleri oluşturduğu belirtildi.Yetkililer, hava kalitesinin tehlikeli seviyelere ulaştığı bölgelerde vatandaşlara zorunlu olmadıkça dışarı çıkmamaları çağrısında bulundu.Öğrenciler sokaklara çıktı: Ulusal afet ilan edilsin
Yangınlarla mücadelede hükümetin yetersiz kaldığını savunan öğrenciler, Endonezya'nın farklı kentlerinde protesto gösterileri düzenledi.23 Ekim'de Orta Kalimantan eyaletinin başkenti Palangkaraya'da 500'den fazla gösterici, eyalet valiliği önünde bir araya geldi.Yoğun duman nedeniyle maske takarak gösteriye katılan öğrenciler, yangınların ulusal afet olarak ilan edilmesini, acil müdahale çalışmalarının artırılmasını ve sorumluların hesap vermesini talep etti.Başkent Cakarta'nın yanı sıra Bandung, Yogyakarta, Pekanbaru ve Makassar gibi kentlerde de hükümetin yangın politikalarına karşı protestolar gerçekleştirildi.Cumhurbaşkanından şirketlerin izinlerini iptal etme uyarısı
Endonezya Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto, orman yangınlarıyla bağlantılı şirketlerin faaliyetlerinin incelendiğini açıkladı.Yangınlardan bazı yabancı sermayeli şirketlerin sorumlu olabileceğine ilişkin bulgular bulunduğunu belirten Subianto, tekrarlanan ihlallerin tespit edilmesi durumunda şirketlerin faaliyet izinlerinin iptal edilebileceğini söyledi.Cumhurbaşkanı, yangınlara neden olan arazi kullanım uygulamalarına karşı daha sıkı önlemler alınabileceğini belirtti.1,9 milyon hektardan fazla alanın yandığı tahmin ediliyor
Bağımsız uydu izleme platformu Nusantara Atlas'ın verilerine göre, 2026 yılının ilk dokuz ayında Endonezya'da 1,9 milyon hektardan fazla alan yangınlardan etkilendi.En ağır hasarın görüldüğü bölgeler arasında Kalimantan bulunuyor.Endonezya hükümeti ise bağımsız uydu analizlerinde açıklanan toplam yanmış alan miktarının henüz resmî olarak doğrulanamadığını belirtiyor.Yangınların yayılmasında tarımsal arazi açmak amacıyla gerçekleştirilen yakma faaliyetleri, kuraklık, aşırı sıcaklıklar ve El Niño kaynaklı iklim koşulları etkili oluyor.Turbalık alanlarda meydana gelen yangınlar, toprağın alt katmanlarında uzun süre yanmaya devam edebildiğinden söndürme çalışmalarını da güçleştiriyor.Duman komşu ülkelere yayıldı
Endonezya'daki yangınların oluşturduğu hava kirliliği ülke sınırlarını aşarak Güneydoğu Asya'nın farklı bölgelerine ulaştı.Singapur ve Malezya'da hava kalitesinin sağlıksız seviyelere yükseldiği dönemler yaşanırken Doğu Timor'da bazı okullarda eğitime ara verildi.Singapur makamları, yangınlarla bağlantılı olduğu değerlendirilen Endonezya merkezli bazı şirketlere karşı hukuki girişimlerde bulundu.Dumanın Filipinler'e kadar ulaşması, sorunun bölgesel ölçekte ele alınması gerektiğini yeniden gündeme getirdi.Yangınlarla mücadele sürüyor
Endonezya hükümeti, yangınların kontrol altına alınması amacıyla on binlerce personel ve çok sayıda hava aracı görevlendirdi.Reuters'ın 22 Ekim tarihli haberine göre, bazı bölgelerde tespit edilen aktif yangın noktalarının sayısında azalma görülmesine karşın düzensiz yağışlar yangınları tamamen söndürmeye yeterli olmadı.Yağış mevsiminin gecikmesi, yangınların yeniden yayılma riskinin devam etmesine neden oluyor.Orman ve turbalık yangınlarının her yıl tekrarlaması, Endonezya'da arazi kullanım politikalarının, şirketlerin çevresel sorumluluklarının ve yangınlara hazırlık çalışmalarının yeniden tartışılmasına yol açıyor.Bölgedeki hava kirliliği krizi ise çevresel tahribatın yalnızca yangınların meydana geldiği alanlarla sınırlı kalmadığını, milyonlarca insanın günlük yaşamını ve sağlığını etkileyebildiğini ortaya koyuyor.Kaynaklar: Endonezya Sağlık Bakanlığı açıklamaları, ANTARA, 22–24 Ekim 2026
